Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2012r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ E. Brychcy

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2012r. oddalił wniosek o przyznanie H. K. prawa pomocy.

W postanowieniu wskazano, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012r., poz. 270 dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Pomimo wezwania do uzupełnienia formularza wnioskodawca nie przedstawił żadnych wyjaśnień służących odzwierciedleniu pełnej jego sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej. W tym stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na choćby częściowe pokrycie kosztów niniejszego postępowania.

W sprzeciwie wnioskodawca wyraził niezadowolenie ze sposobu działania i rozstrzygnięcia jego wniosku o prawo pomocy. Podniósł, że na skutek nieuprawnionego żądania Sądu do uzupełnienia poddał się rewizji swojej sytuacji osobistej i przedłożył dokumenty. W sprawie dochodu miarodajny jest PIT i wykazana w nim strata. Nadto wskazał, że na koszty ogrzewania domu zimą w wysokości przekraczającej 3.600 zł, gdy emerytura wynosi [...] zł oszczędza latem. W kwestii braku uzupełnienia wniosku na formularzu PPF podał, że miał prawo nie odpowiadać, co wynika z art. 30 Konstytucji. Wskazał, żeby w spawie wpisu więcej się do niego nie zwracać.

Przy czym wnioskodawca do sprzeciwu nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dotyczący sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego, Sąd ustalił, że wnioskodawca jest emerytem prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w domu jednorodzinnym o powierzchni [...] m² w P., który ukończony jest w 20%, reszta nie nadaje się do zamieszkania. Wskazał, że wprawdzie emeryturę na dość wysoką, ale nie wystarcza ona na koszty eksploatacyjne domu. Podał, że ostatni koszt gazu wyniósł 1.235,75 zł, a zimą rachunki za gaz są 3-krotnie wyższe. Oświadczył, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Emerytura wynosi [...] zł. miesięcznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, że sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z własnym udziałem strony w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, co wynika z treści art. 199 p.p.s.a. (post. NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06, www.cbois.nsa.gov.pl).

W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie wykazane (uprawdopodobnione) przez stronę (por. J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Sąd wydając postanowienie o udzieleniu prawa pomocy musi na podstawie całokształtu informacji przekazanych przez wnioskodawcę nabrać przekonania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem o udzielenie pomocy.

Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu PPF (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Przykładowe dokumenty źródłowe zostały wymienione w § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Tymczasem w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu oświadczenie wnioskodawcy złożone na urzędowym formularzu, który stanowi podstawę do rozstrzygania w przedmiocie prawa pomocy, było niepełne, co do jego sytuacji finansowej i rodzinnej. Nadto budziło wątpliwości w związku ze stwierdzenie, że ostatni rachunek za gaz w okresie letnim wynosił 1.235,74 zł, podczas gdy dochody wnioskodawcy wynoszą [..] zł brutto miesięcznie.

Uprawnienie, a nawet obowiązek Sądu w niniejszej sprawie do wezwania do uzupełnienia formularza znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, że oceniając, czy podmiot wnoszący o przyznanie prawa pomocy wypełnił ciążący na nim, z mocy art. 246 p.p.s.a., obowiązek, sądy powinny badać przedłożone dokumenty źródłowe, o których mowa w art. 255 p.p.s.a. pod kątem aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy (post. NSA z 13 lipca 2010r., sygn. akt II FZ 307/10 publ. www.cebois.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego, w niniejszej sprawie zwrócono się do wnioskodawcy, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a. o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwano go w szczególności o przedłożenie rocznego zeznania podatkowego PIT, wyciągów z rachunku bankowego wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych, a także do wyszczególnienia miesięcznych kosztów koniecznego utrzymania, w tym kosztów ogrzewania domu. Nadto wezwano do ustosunkowania się, co do działalności gospodarczej prowadzonej pod jego nazwiskiem, złożenia wyjaśnień o posiadanych samochodach i nieruchomościach.

Dokumenty te umożliwiłyby bowiem ustalenie sytuacji finansowej skarżącego. Skarżący nie wykonał wezwania, nie dostarczył żadnych wymaganych dokumentów źródłowych, ani nie złożył wyjaśnień. Nadto w sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że miał prawo nie odpowiadać i nadal nie zamierza w tym zakresie udzielać wyjaśnień.

W tym miejscu należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11 www.cebois.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu w takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych, co do realnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy w niniejszej sprawie, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu.

/-/ E. Brychcy