Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 15 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 roku sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...], znak [...]. ls

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., na podstawie art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 16, pkt 23 lit. c, art. 5 ust. 1, art. 8 pkt 6, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 z późn. zm.), odmówił przyznania W. R. prawa do zasiłku rodzinnego na córkę A. R. oraz prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca, jego żona oraz córka stanowią rodzinę w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W roku 2006 dochodem rodziny były dochody uzyskane przez stronę w kwocie 13.731,07 zł z tytułu renty oraz dochody uzyskane przez żonę wnioskodawcy w kwocie 14.825,53 zł z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego oraz pobranego zasiłku dla bezrobotnych, co potwierdzają, załączone do złożonego wniosku, zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Łączny dochód wszystkich członków rodziny w 2006 r. wyniósł zatem 28.556,60 zł.

Dochód skarżącego w roku 2006 był dochodem z tytułu renty, którą skarżący pobiera z powodu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia dzisiejszego. Małżonka wnioskodawcy otrzymywała natomiast świadczenie rehabilitacyjne od dnia 22 maja 2006 r. do dnia 17 listopada 2006 r. Następnie od dnia 28 listopada 2006 r. do dnia 24 października 2007 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Od dnia 28 listopada 2007 r. małżonka skarżącego nie posiada natomiast prawa do zasiłku. Utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych spowodowała, że dochód z tego tytułu stał się dochodem utraconym, stąd zastosowanie § 17 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej.

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż wyliczony dochód w rodzinie skarżącego przekracza dochód na osobę w rodzinie o kwotę 271,47 zł. Konsekwencją odmowy przyznania zasiłku rodzinnego jest również odmowa przyznania prawa do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, zgodnie z treścią art. 8 powołanej ustawy.

Od powyższej decyzji W. R. wniósł odwołanie. Skarżący stwierdził, że przyczyną nieprzyznania zasiłku jest błędne wyliczenie przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. przeciętnego miesięcznego dochodu utraconego przez jego małżonkę, co skutkowało znacznym zawyżeniem miesięcznego dochodu rodziny w roku 2006 i przekroczeniem limitu kwoty 504 zł. Odwołujący stwierdził, iż jego rodzina utrzymuje się tylko z jego renty w wysokości netto 1.173,09 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi dochód w wysokości 391,03 zł miesięcznie, zatem znacznie poniżej limitu 504 zł, od którego przyznawany jest zasiłek rodzinny. W piśmie z dnia 25 stycznia 2008 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, W. R. wskazał na niekonsekwentne działanie organu I instancji, polegające na wliczeniu zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego do dochodu rodziny w 2006 r. i jednocześnie niezaliczenie tychże świadczeń do dochodu utraconego rodziny. Zdaniem odwołującego, pobieranie ww. świadczeń związane jest z zatrudnieniem, albo zatem należy je uznać za dochód, wynikający z zatrudnienia i zaliczyć do dochodu za rok 2006, a potem uznać za dochód utracony, albo posługując się katalogiem dochodu utraconego i uzyskanego, nie zaliczać do żadnej z pozycji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na przepisy art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 – 3, art. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponownie podnosząc, że w 2006 roku na dochód rodziny odwołującego złożyły się jego dochody z tytułu renty w kwocie 13.731,07 zł oraz dochody jego żony z tytułu zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 14.825,53 zł – co łącznie daje dochód w kwocie 28.556,60 zł. Dochód rodziny na 2006 r. wyniósł zatem 2.379,72 zł, co na osobę w rodzinie daje kwotę 793,24 zł. Wnioskodawca w dalszym ciągu pobiera, stanowiącą jego dochód, rentę, żona odwołującego za okres niezdolności do pracy od dnia 21 listopada 2005 r. do dnia 21 maja 2006 r. otrzymywała zasiłek chorobowy, od dnia 22 maja 2006 r. do dnia 17 listopada 2006 r. otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne, a od dnia 28 listopada 2006 r. do dnia 24 października 2007 r. zasiłek dla bezrobotnych; od dnia 28 listopada 2007 r. pozostaje zaś bez prawa do zasiłku. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód rodziny skarżącego za 2006 r., stanowiący podstawę do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, wyliczony na podstawie zgromadzonych przez organ dokumentów, określony został zgodnie z obowiązującymi przepisami. Różnice w wyliczeniu dochodu przez organ I instancji, w stosunku do kwot, określonych w zaświadczeniu urzędu skarbowego, na które wskazał W. R. w odwołaniu spowodowane zostały przeliczeniem wysokości składki zdrowotnej, stosownie do obowiązujących przepisów. Powołując brzmienie art. 5 ust. 4 oraz art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca nie umieścił utraty zasiłku chorobowego bądź świadczenia rehabilitacyjnego w katalogu okoliczności, powodujących utratę dochodu w rozumieniu tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, podnoszone w odwołaniu argumenty nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach, katalog okoliczności, uznanych przez ustawodawcę za dochód utracony jest katalogiem zamkniętym, a nie jedynie przykładowym. Organ odwoławczy powołał się na przepis § 17 rozporządzenia, stwierdzając, że w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów, dochodem utraconym rodziny jest wypłacone w 2006 r. żonie odwołującego wynagrodzenie za pracę za trzy dni w kwocie netto 10,23 zł., oraz zasiłek dla bezrobotnych w kwocie netto 64 zł w listopadzie i 565,50 zł w grudniu, łącznie 629,50 zł. Ponieważ dochód rodziny w 2006 r. stanowiła kwota 2.379,72 zł, to pomniejszając ją o dochód utracony, wysokość dochodu rodziny wynosi 2.326 zł, co na jedną osobę daje kwotę 775,47 zł. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przewyższa zatem kwotę, uprawniającą rodzinę do świadczeń rodzinnych o kwotę 271,47 zł, a więc w sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 5 ust. 3.

Na powyższą decyzję W. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze podniósł argumenty analogiczne do argumentów zawartych w odwołaniu, wskazując na błędne wyliczenie dochodu jego rodziny przez organy I i II instancji oraz na dokonaną przez organy błędną interpretację przepisu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący wskazał, że w powołanym przepisie ustawodawca wymienia powody, które powodują utratę dochodu, a nie rodzaj wynagrodzenia lub świadczenia pieniężnego, które uznaje za utracone. Skarżący zakwestionował doliczenie do dochodów jego rodziny dochodów za 2006 rok, których rodzina faktycznie już nie otrzymuje.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji bądź postanowienia nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p. p. s. a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę w tak zakreślonej kognicji, stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 tej ustawy, świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze i świadczenie pielęgnacyjne.

W przedmiotowej sprawie do rozstrzygnięcia pozostawała prawidłowość dokonanej przez organy orzekające w sprawie oceny, że do dochodu utraconego nie wlicza się zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego otrzymywanego przez R. R. w 2006r.

Stosownie do brzmienia art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez utratę dochodu należy rozumieć utratę spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Przy czym, stosownie do treści art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się, pomniejszonego o utracony dochód.

W świetle powołanych przepisów, spór sprowadza się do oceny, czy dochód uzyskany przez żonę skarżącego, R. R. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowi dochód utracony. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że stosunek pracy, w jakim pozostawała małżonka skarżącego ustał z dniem 30 listopada 2005 r., od 21 listopada 2005 r. do 21 maja 2006 r. otrzymywała ona zasiłek chorobowy, od 22 maja 2006 r. do 17 listopada 2006 r. natomiast - świadczenie rehabilitacyjne, od 28 listopada 2006 do 31 października 20007 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych, zaś od 28 listopada 2007 r. pozostaje bez prawa do zasiłku.

Zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 ze zm.) zasiłek chorobowy oraz świadczenie rehabilitacyjne są świadczeniami pieniężnymi, przysługującymi z ubezpieczenia społecznego w razie choroby, osobom objętym tym ubezpieczeniem. Jednocześnie ustawodawca w art. 3 powyższej ustawy określił, że tytuł ubezpieczenia chorobowego oznacza: " zatrudnienie lub inną działalność, których podjęcie rodzi obowiązek ubezpieczenia chorobowego lub uprawnienie do objęcia tym ubezpieczeniem na zasadach dobrowolności w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Warunki nabywania prawa do zasiłku chorobowego określa art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zgodnie z którym: "Ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego: 1) po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu, 2) po upływie 180 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie". Z kolei warunki nabywania i wysokość świadczenia rehabilitacyjnego precyzują przepisy art. 18 art. 21 powyższej ustawy.

Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że dochodem utraconym rodziny skarżącego jest wypłacone w 2006 r. żonie skarżącego wynagrodzenie za pracę za trzy dni w kwocie netto 10,23 zł, oraz zasiłek dla bezrobotnych w kwocie netto 64 zł w listopadzie i 565,50 zł w grudniu, łącznie 629,50 zł.

Należy wszakże zauważyć, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z [...], stwierdzającej, że R. R. stała się niezdolna do pracy z powodu choroby od dnia 21 listopada 2005 r. i niezdolność ta została orzeczona zaświadczeniem lekarskim do dnia 12 czerwca 2006 r. Za okres niezdolności do pracy otrzymywała wynagrodzenie za czas choroby z zakładu pracy, a od dnia 1 grudnia 2005 r. otrzymywała zasiłek chorobowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wykorzystując z dniem 21 maja 2006 r. okres zasiłkowy w wymiarze 182 dni.

W aktach sprawy znajduje się również kserokopia decyzji z dnia [...], przyznającej R. R. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na 6 miesięcy do dnia 22 maja 2006 r. do dnia 19 sierpnia 2006 r. w wysokości 90% oraz od dnia 20 sierpnia 2006 r. do dnia 17 listopada 2006 r. w wysokości 75% wynagrodzenia, które stanowiło podstawę wymiaru zasiłku chorobowego na podstawie ww. ustawy.

W kontekście powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, podzielić należy stanowisko skarżącego, że zarówno otrzymany przez żonę skarżącego w 2006r. zasiłek chorobowy jak i uzyskane świadczenie rehabilitacyjne winny być traktowane jako dochód utracony.

Wskazać bowiem należy, że przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi o "utracie dochodu spowodowanego utratą zatrudnienia", a więc nie ogranicza tego pojęcia wyłącznie do wynagrodzenia otrzymywanego od pracodawcy. Mieszczą się zatem w tym pojęciu również zasiłki i innego rodzaju świadczenia, wypłacane z ubezpieczenia społecznego, związane z tym stosunkiem pracy (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 215/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 329645 oraz z dnia 7 marca 2007r., sygn. akt I SA/Wa 51/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 317225).

W świetle powyższych rozważań, zasadny jest zarzut skargi, dotyczący nieprawidłowej wykładni art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niezaliczenie, wypłaconych R. R. w 2006r. zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego, do dochodu utraconego, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania skarżącemu zasiłku rodzinnego wraz z żądanym dodatkiem na skutek przekroczenia kryterium dochodowego.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględniając natomiast charakter prawny zaskarżonej decyzji, nie podlegającej wykonaniu i nie nadającej się do wykonania, za bezprzedmiotowe uznano rozstrzyganie w sprawie jej wykonania, w trybie art. 152 p.p.s.a.

A. B.