Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia del. WSA Robert Hałabis Protokolant Nina Pruk po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Toruniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 855/14 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz J. S. 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z 18 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 855/14, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uwzględnił skargę J. S. i uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego. Sąd postanowił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz orzekł o kosztach.

Przedstawiając stan sprawy Sąd podał, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. J. S., jako Firma [A.], wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego w B. o udzielenie pozwolenia na stosowanie procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu z zastosowaniem zerowej stawki celnej ze względu na końcowe przeznaczenie towaru w postaci samolotu cywilnego [...] nr seryjny [...]. Organ [...] sierpnia 2009 r. wydał, zgodnie z wnioskiem, decyzję stanowiącą pozwolenie na stosownie procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu z końcowym przeznaczeniem /end-use/, którego beneficjentem stał się skarżący.

W dniu [...] września 2009 r. organ celny przyjął zgłoszenie celne stanowiące wniosek o objęcie procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu przedmiotowego towaru z zastosowaniem zerowej stawki celnej ze względu na końcowe przeznaczenie w oparciu o ww. pozwolenie, złożone przez przedstawiciela, Agencję Celną [...] sp. z o.o. W dniu [...] września 2009 r. skarżący sprzedał firmie [D.] S.A. przedmiotowy samolot na podstawie faktury VAT nr [1], która wg umowy leasingu nr [2] z dnia [...] lipca 2009 r. przekazała przedmiotowy samolot, jako przedmiot leasingu firmie [B.] K. S., której właścicielem jest żona skarżącego.

W dniu [...] marca 2010 r. skarżący poinformował organ celny o dokonaniu rejestracji samolotu [...] w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego w Warszawie, na co załączył kopię Świadectwa Rejestracji nr [...] z [...] lutego 2010 r., wskazującego jako właściciela przedmiotowego samolotu [D.] S.A.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie uregulowania sytuacji prawnej przedmiotowego towaru, decyzją z [...] września 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził, że przedmiotowy samolot został usunięty spod dozoru celnego w dniu [...] września 2009 r. i określił dług celny. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w Toruniu decyzją z [...] marca 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na skutek skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., wyrokiem z 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 350/13, uchylił ww. rozstrzygnięcie organu odwoławczego, uznając, iż w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ na etapie organu drugiej instancji doszło do zmiany podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Z uwagi na treść wyroku Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] października 2013 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji z [...] września 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozstrzygając sprawę, organ I instancji decyzją z [...] marca 2014 r. określił skarżącemu kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 82.541 zł, stwierdzając, że powodem jego powstania było niewykonanie jednego z obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej dopuszczenia towaru do swobodnego obrotu z zastosowaniem zerowej stawki celnej ze względu na końcowe przeznaczenie.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając, że istota sporu w sprawie opiera się na ustaleniu, czy w sprawie doszło do naruszenia przez skarżącego warunków procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu z zastosowaniem zerowej stawki celnej ze względu na końcowe przeznaczenie importowanego towaru. Organ uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej, stanowisko organu I instancji jest zgodne z prawem. Podstawą uznania przez organ celny zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 221 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L Nr 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm. dalej WKC) oraz art. 56 Prawa celnego było naruszenie warunków przedmiotowego pozwolenia. Zatem organ celny prawidłowo uznał, że dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego.

Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 292 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r. ze zm.; dalej "RWKC"), przyznanie uprzywilejowanego traktowania taryfowego, zgodnie z art. 21 WKC, w sytuacji gdy towary podlegają dozorowi celnemu ze względu na ich przeznaczenie, uzależnione jest od wydania zezwolenia na piśmie. Organ przedstawił określone prawem warunki, na których udzielane jest stosowne pozwolenie. Posiadacz pozwolenia ma obowiązek informować organy celne o każdej zmianie, która nastąpiła po wydaniu tego pozwolenia i może mieć wpływ na jego utrzymanie lub zakres. W myśl art. 82 ust. 1 WKC towary dopuszczone do swobodnego obrotu z zastosowaniem zerowej lub obniżonej stawki celnej ze względu na ich przeznaczenie pozostają pod dozorem celnym, który zostaje zakończony, jeżeli warunki zastosowania obniżonej lub zerowej stawki nie muszą być dalej spełniane, w przypadku gdy towary zostały wywiezione lub zniszczone bądź gdy użycie towarów w celach innych niż te, które są wymagane dla zastosowania obniżonej lub zerowej stawki, zostało dopuszczone pod warunkiem uiszczenia należnych opłat. Ust. 2 ww. przepisu informuje natomiast, że wobec towarów określonych w ust. 1 przepisy art. 88 i art. 90 stosuje się odpowiednio.

W sprawie szczególne znaczenie ma art. 90 WKC stanowiący, że prawa i obowiązki osoby uprawnionej do korzystania z gospodarczej procedury celnej mogą, zgodnie z warunkami określonymi przez organy celne, zostać przeniesione na inne osoby spełniające warunki do korzystania z tej procedury. Organ wskazał, że skarżący uzyskał pozwolenie na uprzywilejowane traktowanie taryfowe ze względu na końcowe przeznaczenie. W pozwoleniu zostały określone warunki, przesłanki, jakie winny mieć zastosowanie, aby przedmiotowy towar mógł być objęty procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu ze szczególnym przeznaczeniem. Z treści punktu 6 pola nr 16 ww. dokumentu wynika, że pozwolenia udziela się pod warunkiem, że posiadacz pozwolenia będzie informować organ o każdej zmianie, która nastąpiła po wydaniu pozwolenia i może mieć wpływ na jego utrzymanie lub zakres. W ocenie organu skarżący nie wykonał jednego z obowiązków wynikających ze stosowania procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu z końcowym przeznaczeniem, tj. nie poinformował Naczelnika Urzędu Celnego w B. o istotnej okoliczności mającej wpływ na przebieg procedury, którą stanowiło przeniesienie przez niego, jako adresata pozwolenia, władztwa nad rzeczą na podmiot nieposiadający stosownego pozwolenia przed zakończeniem przedmiotowej procedury.

Organ podał, że poza sporem pozostaje okoliczność, że sprzedaż została przez skarżącego dokonana na podstawie zamówienia z [...] września 2009 r., stanowiącego załącznik do Umowy Leasingu nr [2] z dnia [...] lipca 2009 r. Tym samym skarżący, który uzyskał pozwolenie, utracił władztwo nad towarem w dniu i na warunkach wynikających z umowy sprzedaży z [...] września 2009 r. Tym samym firma [D.] S.A. stała się właścicielem przedmiotowego towaru, co potwierdza treść zgłoszenia o wpis statku powietrznego do Rejestru Cywilnych Statków Powietrznych z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz Świadectwo Rejestracji nr [...], w których widnieje firma [D.] S.A. jako właściciel przedmiotowego samolotu. Organ wskazał, że prawa i obowiązki związane z towarami objętymi przedmiotową procedurą celną mogą zostać na terenie Wspólnoty przeniesione na inne osoby (art. 90 w związku z art. 82 ust. 2 WKC), co jednak jest możliwe tylko wówczas, gdy osoba, na którą zostają przeniesione, jest posiadaczem ważnego pozwolenia. Jeżeli w trakcie realizacji procedury strona będąca posiadaczem pozwolenia, zamierzała zbyć towar innemu podmiotowi, winna zwrócić się do organu celnego z wnioskiem o wydanie stosownego pozwolenia z mocą wsteczną.

Organ wskazał, że [D.] S.A. nie posiadała pozwolenia na korzystanie z procedury dopuszczenia do obrotu z końcowym przeznaczeniem, ponadto przekazała przedmiot leasingu podmiotowi trzeciemu, firmie [B.] K. S., przedsiębiorcy występującemu w charakterze Korzystającego z umowy leasingu operacyjno – finansowego.

Za niezasadny uznał organ zarzut naruszenia art. 212a WKC. Zdaniem organu zakresem zastosowania art. 212a WKC może tylko zostać objęta osoba, która spełni wskazane w jego treści przesłanki. Przesłanki te odwołują się do zachowań danej osoby i są to brak oszustwa lub rażącego zaniedbania. Nadto z tego przepisu wynika, że strona powinna udowodnić, że pozostałe warunki wymagane dla zastosowania preferencji lub zwolnienia pozostają łącznie spełnione. Tymczasem skarżący sprzedając samolot objęty procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu z zastosowaniem zerowej stawki celnej ze względu na szczególne przeznaczenie, będący pod dozorem celnym do momentu uzyskania końcowego przeznaczenia firmie [D.] S.A. przed jego rejestracją, nie wykonał jednego z obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej i wbrew postanowieniom pkt 6 (pole 16) pozwolenia, nie poinformował organu celnego o fakcie jaki miał wpływ na jego utrzymanie i zakres. Tym samym zaistniały negatywne przesłanki zastosowania w sprawie art. 212a WKC.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uwzględniając skargę stwierdził, że procedura dopuszczenia towarów do obrotu z końcowym przeznaczeniem (procedura end-use) stanowi szczególny przypadek dopuszczenia towarów do obrotu na obszarze celnym Wspólnoty. Polega ono na objęciu towarów procedurą dopuszczenia do obrotu, przy jednoczesnym zastosowaniu wobec takiego towaru uprzywilejowanego traktowania taryfowego w postaci zastosowania obniżonych lub zerowych stawek celnych. Procedurę taką wobec danego towaru można stosować wyłącznie wtedy, gdy przewidują to przepisy wspólnotowe. W stanie faktycznym sprawy podstawą możliwości zastosowania zerowej stawki celnej przy określonym przeznaczeniu objęcia przedmiotowego samolotu cywilnego procedurą dopuszczenia do obrotu z ostatecznym przeznaczeniem stanowiło rozporządzenie Komisji (WE) nr 1031/2008 z dnia 19 września 2008 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. U. UE L 291, str. 1), w załączniku I do rozporządzenia w Części pierwszej, Przepisy wstępne, Sekcja II lit. B "Cywilne statki powietrzne i towary do stosowania w cywilnych statkach powietrznych", w pkt 1 wskazano, iż zwolnienie do cła przewidziane jest w odniesieniu do cywilnych statków powietrznych.

Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, organy nieprawidłowo rozpoznały udział skarżącego w uzyskaniu pozwolenia na zastosowania wobec przedmiotowego towaru procedury dopuszczenia do obrotu z końcowym przeznaczeniem, przy jej realizacji aż do zakończenia procedury. Istotne pozostaje kto jest uprawniony do korzystania z procedury celnej, tudzież kto może zostać uznany za dłużnika celnego. Skarżący dokonał zgłoszenia w swoim imieniu oraz uzyskał prawo do korzystania z procedury, którą zrealizował.

Sąd nie podzielił oceny organów, że skarżący wyzbył się własności przedmiotowego samolotu na rzecz [D.] S.A., który stał się właścicielem towaru, tracąc władztwo nad towarem, bowiem pomija ona istotną okoliczność, że nie była to standardowa umowa sprzedaży, w ramach której skarżący wyzbył się władztwa wobec towaru na rzecz nabywcy, lecz część postanowień umowy leasingu, która w obecnych realiach gospodarczych stanowi formę finansowania nabycia wielu towarów. Umowy takie nie mają jako głównego celu nabywania własności rzeczy przez leasingodawcę, lecz (jako alternatywa dla kredytowania) zwykle umożliwienie sfinansowania leasingobiorcy możliwości nabycia towaru – zawsze przy wyłącznej możliwości korzystania z tego towaru w trakcie trwania umowy. Stąd także w umowie, która znajduje się w aktach sprawy zawarto wiele postanowień, które jednoznacznie przedstawiają jej cel np. postanowienia dotyczące zakupu przedmiotu leasingu, w ramach których korzystający z leasingu oraz leasingodawca zobowiązali się do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy i uregulowaniu przez korzystającego wszystkich zobowiązań wynikających z tej umowy (str. 3 umowy). W aneksie nr 1 do umowy leasingowej w § 1, korzystający z lesingu zobowiązał się do wpisania do rejestru statków powietrznych jako użytkownika przedmiotu leasingu siebie, tj. korzystającego z leasingu, co dowodzi, że korzystający z leasingu pozostawał posiadaczem i faktycznym użytkownikiem spornego samolotu. Takie ustalenia podważają tezę o konieczności przekazania nabywcy samolotu, [D.] S.A., obowiązków wynikających z art. 291-300, zawartych w Rozdziale 2 "Przeznaczenie towarów" Rozporządzenia wykonawczego do WKC. Bezspornym było, że przedmiot leasingu do czasu rejestracji w Polskim Rejestrze Cywilnych Statków Powietrznych, czyli zakończenia procedury celnej, nie został przekazany do korzystania nabywcy, ani w ogóle wydany mu w jakimkolwiek momencie jej trwania.

Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie organ nie poddał analizie okoliczności sprawy dotyczących kontynuowania przez skarżącego posiadania i korzystania z przedmiotowego towaru w taki sposób, że brak było podstaw do przenoszenia na leasingodawcę, na podstawie art. 90 WKC praw i obowiązków skarżącego do korzystania z procedury celnej, albowiem z treści umowy wynikało, że nabycie własności towaru przez [D.] S.A. nie miało w żaden sposób zakłócić stanu dysponowania przez skarżącego tym towarem, lecz jedynie dostarczyć finansowania na ostateczny zakup i korzystanie z samolotu.

Zdaniem Sądu organ nie wykazał w sprawie, że brak poinformowania Naczelnika Urzędu Celnego w B. o przeniesieniu własności przedmiotowego samolotu na leasingodawcę w ramach zawartej umowy leasingu stanowił zmianę, która mogła mieć wpływ na utrzymanie i zakres pozwolenia na stosowanie procedury szczególnego przeznaczenia, która bezspornie została w sprawie zrealizowana.

W ocenie Sądu organy nie wykazały w sprawie, by nie zostały spełnione wstępne warunki, których ocena wyprzedza jakąkolwiek szczegółową analizę charakteru uchybień. Ustalone okoliczności faktyczne w sprawie, pozwalają na wnioskowanie, że warunki te zostały spełnione (uchybienia nie stanowiły usunięcia towaru spod dozoru celnego, nie stanowiły wyraźnego zaniedbania ze strony skarżącego, wszystkie formalności konieczne dla uregulowania sytuacji przedmiotowego towaru zostały przeprowadzone – procedura została zakończona). Zdaniem Sądu wyeksponowanie powyższych warunków wskazuje na ich szczególną wagę – brak ich spełnienia determinuje ocenę wpływu na właściwe funkcjonowanie procedury celnej.

W ocenie Sądu organ odwoławczy nie rozpatrzył wyczerpująco całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie rozpoznania charakteru przeniesienia własności towaru na inny podmiot, przy zachowaniu gwarancji posiadania tego towaru, w szczególności dla zrealizowania warunków procedury celnej. Dodatkowo gwarantowały to postanowienia umowne, które w swej istocie wykluczały sens przeniesienia na nabywcę praw i obowiązków do korzystania z procedury. W tym kontekście organy powinny zgromadzić dowody na potwierdzenie stanowiska skarżącego, że z uwagi na ustrój wspólności majątkowej nabycie towaru, dysponowanie nim w ramach umowy leasingu stanowiło działania wspólne małżonków. Brak ustaleń w tym zakresie stanowiło o skuteczności zarzutu naruszenia art. 122, art. 180 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) Sąd wskazał, że wszechstronnie zgromadzony materiał powinien ponownie zostać rozpatrzony pod kątem, czy skarżący swoim działaniem rzeczywiście naruszył warunki pozwolenia.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożył Organ, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. Przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi pomimo braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 O.p., a w szczególności zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, albowiem stosowanie tej zasady nie powinno być rozumiane jako konieczność gromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w celu ustalenia okoliczności niemających wpływu na rozstrzygnięcie sprawy celnej, do której zastosowanie mają w pierwszej kolejności przepisy prawa celnego o charakterze administracyjnym, a nie przepisy prawa cywilnego i rodzinnego, które nie mogą przy rozstrzyganiu spraw celnych modyfikować, a tym bardziej wykluczać stosowania przepisów prawa celnego, takich jak przeniesienie praw i obowiązków osoby uprawnionej do korzystania z uprzywilejowanej procedury celnej na inne osoby pod warunkiem spełniania warunków do korzystania z tej procedury, jednocześnie co należy podkreślić, organy celne rozpoznając udział Skarżącego w uzyskaniu pozwolenia na zastosowanie procedury dopuszczenia do obrotu z końcowym przeznaczeniem i przy jej realizacji nie naruszyły przepisów postępowania, a w szczególności zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 191 O.p., przy czym w świetle zgromadzonych dowodów nieuprawnionym jest stwierdzenie Sądu, że procedura została zrealizowana przez Skarżącego, jeżeli zważy się, że nie został wykonany w ogóle obowiązek informacyjny zawarty w pkt 6 pola 16 pozwolenia, a obowiązek zarejestrowania statku powietrznego został wykonany przez inny podmiot nieposiadający pozwolenia na stosowanie procedury,

– art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku interpretacji przepisów 204 ust. 1 WKC, oraz art. 859 i 860 RWKC, która nie zawiera jednoznacznego stanowiska co do wzajemnego stosunku tych przepisów, a w szczególności możliwości wystąpienia innych stanów faktycznych wyłączających powstanie długu celnego poza przypadkami opisanymi w art. 859 pkt 1-10 RWKC, przy czym tak sporządzone uzasadnienie wyroku w wyniku braku właściwego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia utrudnia nie tylko zaskarżenie i kontrolę wyroku w postępowaniu kasacyjnym, ale także wywiązanie się organów celnych z obowiązku uwzględnienia oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania zgodnie z art. 153 p.p.s.a., tym bardziej że w zaskarżonym wyroku zawarto stwierdzenia nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym takie jak zrealizowanie procedury przez Skarżącego,

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a poprzez jego przedwczesne zastosowanie jako podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na jednoczesne przywołanie jako podstawy wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a i stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 180, i art. 187 O.p., ze wskazaniem, że wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy powinien ponownie zostać rozpatrzony pod kątem, czy Skarżący swoim działaniem rzeczywiście naruszył warunki pozwolenia, co w konsekwencji powinno skutkować nie tylko pominięciem rozpoznania zarzutu naruszenia art. 212a WKC, ale także uczyniło przedwczesnym czynienie rozważań dotyczących art. 859 i art. 860 RWKC, które stanowiły prawdopodobnie podstawą do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego;

2. Naruszenia prawa materialnego:

– przez błędną wykładnię art. 859 i art. 860 RWKC, sugerującą - wbrew jednoznacznemu brzmieniu art. 860 RWKC i wyrokowi Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 listopada 1999 r. C - 48/98 - tezę, że przepis ten nie wyklucza rozszerzenia katalogu uchybień wyspecyfikowanych w art. 859 RWKC o inne uchybienia o adekwatnym charakterze, przy czym takie stanowisko uczyniłoby zbędną konkretyzacją art. 204 WKC dokonaną przez wprowadzenie do RWKC art. 859 i 860,

– przez błędną wykładnię 204 ust. 1 lit. a/ i art. 90 WKC polegającą na ich odczytaniu z uwzględnieniem przepisów prawa cywilnego i rodzinnego, a w szczególności przepisów dotyczących ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej, co doprowadziło do ograniczenia zakresu ich stosowania nie znajdującego oparcia w przepisach celnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozważania co do trafności podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy rozpocząć od przypomnienia, naruszonego zdaniem organów warunku pozwolenia nr [...] na uprzywilejowane traktowanie taryfowe ze względu na końcowe przeznaczenie towaru, udzielonego skarżącemu. W punkcie 6 tego pozwolenia zawarty został zapis, że "pozwolenia udziela się pod warunkiem, że posiadacz pozwolenia będzie informować Naczelnika Urzędu Celnego w B. o każdej zmianie, która nastąpiła po wydaniu pozwolenia i może mieć wpływ na jego utrzymanie lub zakres". Z powyższego zapisu wynika więc, że nie o każdej zmianie adresat pozwolenia jest obowiązany zawiadomić Naczelnika Urzędu Celnego, lecz tylko o takiej, która ma wpływ na utrzymanie lub zakres pozwolenia. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek informowania właściwego organu zachodzi tylko wówczas, gdy zmiana ma wpływ na utrzymanie lub zakres pozwolenia. Wobec tak zredagowanego warunku, organy celne były zobowiązane wykazać, że skarżący nie dość, że nie poinformował właściwego Naczelnika Urzędu Celnego o tym, że sprzedał samolot [D.] S.A., to równocześnie zmiana ta miała wpływ na utrzymanie lub zakres pozwolenia. W powyższej kwestii organ II instancji odwołał się do treści art. 90 WKC, który stanowi, że prawa i obowiązki osoby uprawnionej do korzystania z gospodarczej procedury celnej mogą, zgodnie z warunkami określonymi przez organy celne, zostać przeniesione kolejno na inne osoby spełniające warunki wymagane do korzystania z tej procedury. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odwołanie się do art. 90 WKC nie wyjaśnia zasadniczej kwestii jaka zachodzi w niniejszej sprawie. Unormowanie zawarte w art. 90 WKC dotyczy sytuacji, kiedy pozwolenie zawiera warunki określone przez organ celny w pozwoleniu. W niniejszej sprawie chodzi jednak o usprawiedliwienie zarzutu naruszenia warunku informowania Naczelnika Urzędu Celnego o zmianach, które mają wpływ na utrzymanie lub zakres pozwolenia i które w pozwoleniu nie zostały wymienione lecz określone w sposób ogólny jako zmiany mające wpływ na utrzymanie lub zakres pozwolenia. W powołanym art. 90 WKC chodzi o inny warunek pozwolenia niż wskazywany przez organy jako naruszony warunek pozwolenia, czyli wynikający z art. 293 ust. 1 obowiązek powiadomienia właściwego organu celnego o wszelkich czynnikach mogących mieć wpływ na pozwolenie.

Zatem w rozpoznawanej sprawie, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, w pierwszej kolejności należy ustalić czy stwierdzony przez organ celny brak poinformowania Naczelnika Urzędu Celnego w B. o zbyciu samolotu firmie leasingowej jest zdarzeniem tego rodzaju, o którym skarżący był zobowiązany poinformować właściwy organ celny, spełniając tym samym warunek pozwolenia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast poglądu Sądu I instancji wyrażonego na tle art. 859 RWKC co do tego, że na tle tego przepisu mogą być uwzględnione przypadki o adekwatnym charakterze do wymienionych w tym przepisie. Takiej interpretacji tego przepisu przeczy powoływany przez Sąd I instancji wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 listopada 1999 r. C-48/98, gdzie wyraźnie stwierdzono, że zawarty w art. 859 RWKC katalog jest wyczerpujący.

Należy zatem przyznać rację organowi odwoławczemu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w powołanym wyżej przepisie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też poglądu Sądu I instancji co do tego, że art. 204 ust. 1 lit. a/ i art. 90 WKC mogą być interpretowane z uwzględnieniem przepisów kodeksu cywilnego i rodzinnego, w szczególności przy pomocy przepisów dotyczących ustroju małżeńskiej wspólnoty majątkowej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 490).