Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A] Spółki z o.o. Sp. k. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 863/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [A] Spółki z o.o. Sp. k. w G. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 lipca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 863/18, odmówił [A] spółce z o.o. Sp.k. w G. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2018 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W skardze do WSA na ww. decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Domagała się odstąpienia od zgłoszenia jej do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Wykonanie decyzji w tym zakresie spowodowałoby bowiem dla spółki trudne do odwrócenia skutki poprzez trwałe uniemożliwienie jej korzystania ze środków UE dla potrzeb rozwoju kolejnych nowych technologii. Spółka zaznaczyła, iż ze statystyk długości postępowaniach przed sądami administracyjnymi wynika, że rozstrzygnięcie sprawy w dwóch instancjach zajmie do trzech lat, czyli mniej więcej tyle ile okres wykluczenia. Po upływie tego okresu może się okazać, że pula dofinansowania zostanie wyczerpana albo że konkurencyjni przedsiębiorcy, który uzyskają dofinansowanie, zdobędą przewagę na rynku, która uniemożliwi skarżącej skuteczne z nimi konkurowanie.

Odmawiając spółce wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji stwierdził, że wykluczenie z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, którego obawia się skarżący, jest instytucją wprowadzoną art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077, ze zm.; dalej: u.f.p.). Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz. U. z 2018 r. poz. 307; dalej: rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych) w § 3 ust. 3 stanowi, że właściwa instytucja zgłasza podmiot podlegający wpisowi do rejestru niezwłocznie po wystąpieniu przesłanki wykluczenia określonej w art. 207 ust. 4 pkt 1, 3 lub 4 u.f.p.

Zdaniem WSA, wykładnia tego przepisu, dokonana z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego, prowadzi do wniosku, że zgłoszenie następuje w dniu, w którym decyzja określającą kwotę przypadającą do zwrotu, wydana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p., stała się ostateczna. Decyzja ta nie zawiera rozstrzygnięcia odnośnie do wpisu do powyższego rejestru. Prawodawca nie uzależnia także wpisu od prawomocności decyzji. Wykluczenie z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich i wpis do rejestru podmiotów wykluczonych jest dodatkowym, wynikającym z mocy prawa skutkiem wydania ostatecznej decyzji. Wpis do rejestru podmiotów wykluczonych nie stanowi więc wykonania decyzji o zwrocie, a jedynie odrębny skutek jej wydania, zatem nie ma związku, ani z wykonaniem ani ze wstrzymaniem wykonania decyzji.

Sąd wskazał, że dla uzasadnienia wstrzymania wykonania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu niezbędne jest wykazanie przez wnioskodawcę spełnienia określonych w ustawie przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej. Argumentacja wniosku oparta na braku możliwości realizacji planowanych projektów wskutek niemożności uzyskania dofinansowania z powodu dokonanego wpisu, który jest skutkiem samoistnym, następującym z mocy prawa, nie świadczy o automatycznym spełnieniu przesłanek ustawowych określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody czy spowodowania trudnych do przezwyciężenia skutków.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zarzucił naruszenie:

1) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do nietrafnego ustalenia, że wykluczenie skarżącej z możliwości otrzymania dofinansowania z UE – pomimo istnienia przesłanek uchylenia decyzji I i II instancji w całości, nie jest równoznaczne z istnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w ww. przepisie;

2) § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych na skutek ustalenia w wyniku błędnej wykładni ww. przepisów, że wpis do rejestru podmiotów wykluczonych nie ma związku ani z wykonaniem, ani ze wstrzymaniem wykonania decyzji MIiR z [...] marca 2018 r.

Ponadto, skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z uwierzytelnionych odpisów dokumentów załączonych do zażalenia: rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 maja 2018 r., bilansu sporządzonego na dzień 31 maja 2018 r., rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 20 czerwca 2018 r. oraz bilansu sporządzonego na dzień 30 czerwca 2018 r. – na okoliczność, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki i groziłoby niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącej znacznej szkody. Ze względu na stratę w wyniku finansowym skarżącej w I półroczu 2018 r. istnieje duże prawdopodobieństwo, że wykonanie decyzji I i II instancji mogłoby doprowadzić spółkę do nieodwracalnej utraty płynności finansowej.

W uzasadnieniu zażalenia spółka podniosła, że zaskarżona decyzja (oraz poprzedzająca ją decyzja wydana w I instancji) jest wykonalna i możliwe jest wstrzymanie jej wykonania. Wykonanie tej decyzji, wbrew twierdzeniom WSA, polega nie tylko na wyegzekwowaniu określonego zobowiązania do zwrotu dofinansowania, lecz także na skierowaniu przez właściwą instytucję (tu: MIiR) wniosku o umieszczenie beneficjenta w rejestrze podmiotów wykluczonych. Wpis do rejestru nie jest, zdaniem spółki, dodatkowym (pobocznym) skutkiem wydania decyzji ostatecznej.

Ponadto, skarżąca wskazała, w oparciu o załączone dokumenty, że w I półroczu 2018 r. poniosła stratę ze sprzedaży w wysokości (-) 319 101,86 zł, która tylko częściowo została pokryta zyskiem z działalności operacyjnej (176.398,30 zł). Należność główna wynikająca z zaskarżonych decyzji wraz z odsetkami na dzień 17 lipca 2018 r. wynosi łącznie 115.867,00 zł, co – w zestawieniu z wykazaną stratą – uzasadnia duże prawdopodobieństwo, że zapłata należności wynikającej z zaskarżonej decyzji mogłaby doprowadzić spółkę do nieodwracalnej utraty płynności finansowej, skutkującej koniecznością ogłoszenia upadłości.

Minister Inwestycji i Rozwoju złożył odpowiedź na zażalenie, wnosząc o jego oddalenie.

Pismem z 23 sierpnia 2018 r. spółka odniosła się do argumentów organu zawartych w odpowiedzi na zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana.

W niniejszej sprawie analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdza stanowisko Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że strona nie uprawdopodobniła w nim w dostateczny sposób przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek skarżącej spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, w orzecznictwie przyjmuje się, że samo wpisanie skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie jest wystarczającym uzasadnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II GZ 297/14). Zdaniem NSA, oparcie wniosku jedynie o brak możliwości uzyskania jakiegokolwiek dofinansowania w przyszłości z uwagi na wpis skarżącej do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie uzasadniało wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Decyzja wydana na podstawie art. 207 u.f.p. nie zawiera rozstrzygnięcia w zakresie wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych. Wpis ten jest oczywiście skutkiem wydania takiej decyzji, ale nie stanowi jej wykonania, gdyż następuje z mocy prawa. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych, podmiot wykluczony podlega wpisowi w dniu, w którym decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., stała się ostateczna. Oznacza to, że nawet wstrzymanie wykonania decyzji o zwrocie dofinansowania nie ma wpływu na kwestię wpisu do rejestru.

Dodatkowe argumenty zawarte w zażaleniu i dokumenty nadesłane na ich poparcie nie uzasadniają, w ocenie NSA, zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wydanie rozstrzygnięcia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Z rachunków zysków i strat, sporządzonych za okres od 1 stycznia do 31 maja 2018 r. oraz od 1 stycznia do 20 czerwca 2018 r., wynika, że istotnie spółka poniosła stratę ze sprzedaży – odpowiednio (-) 319 101,86 zł i (-) 216 762,10 zł, jednak nie można nie zauważyć, że jednocześnie osiągnęła zysk z działalności operacyjnej – odpowiednio 176 398,30 zł i 351 806,03 zł, zaś zysk netto wynosił odpowiednio 168 330,58 zł i 333 669,72 zł. Bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2018 r. wskazuje z kolei na zysk z lat ubiegłych w wysokości 410 828,96 zł. W tej sytuacji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu 85 800 zł wraz z odsetkami, nie grozi – wbrew twierdzeniom skarżącej – nieodwracalną utratą płynności finansowej i koniecznością ogłoszenia upadłości. Zatem przyjąć należało, że spółka – także na etapie postępowania zażaleniowego - nie wykazała przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.