Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych.

Skarżący K. Ś. w złożonym na urzędowym formularzu PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia do kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wskazał w nim, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z nim czwórka niepełnoletnich dzieci, w tym dwóch synów i dwie córki. Jedyny dochód jakim dysponuje, to środki w kwocie 529 zł miesięcznie otrzymywane tytułem zasiłku stałego i 140 – 200 zł zasiłku okresowego. Skarżący nie wykazał żadnych nieruchomości, oszczędności, czy przedmiotów stanowiących większą wartość.

Postanowieniem z dnia 24 października 2014 r. referendarz tut. Sądu umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i oddalił wniosek o ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Od powyższego rozstrzygnięcia wnioskodawca wniósł w terminie sprzeciw, w związku z czym wezwany został w trybie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o złożenie dodatkowych dokumentów i udzielenie dodatkowych wyjaśnień w zakresie aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej.

W zakreślonym terminie skarżący odpowiedział na powyższe wezwanie. Do pisma z dnia 23 lutego 2015 r. załączył szereg dokumentów, w tym: decyzję Prezydenta Miasta o odmowie przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego na grudzień 2014 r. na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego, wezwania do zapłaty od spółki [...], jak również pismo informujące K. Ś. o uwzględnieniu jego prośby o rozłożenie zaległych płatności za energie elektryczną na raty, wyliczenie opat za bezumowne korzystanie z lokalu oraz zadłużenia z tego tytułu, fakturę za leki.

Z dokumentów tych wynika, że źródłem dochodu wnioskodawcy są jedynie świadczenia z pomocy społecznej. Nie pobiera żadnych świadczeń rentowych. Objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Posiada zadłużenie z tytułu nieregulowanych opłat czynszowych. Opłata za bezumowne korzystanie z lokalu przy ul. C wynosi 551,36 zł. Z wyciągu konta Zarządu Budynków Komunalnych wynika, że na dzień 31 grudnia 2014 r. skarżący posiadał zadłużenie czynszowe w kwocie 22.008,01 zł. Ponadto skarżący załączył wezwanie do zapłaty z [...] Energia, łącznie na kwotę 300,57 zł oraz fakturę za leki na kwotę 67,64 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Wniosek K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy z tego względu, że niniejsza sprawa należy do spraw o kategorii "6320" – z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.

W związku z powyższym Sąd w pkt I sentencji postanowienia orzekł na podstawie 161 § 1 pkt 3 cytowanej ustawy.

Wniosek o przyznanie K. Ś. radcy prawnego podlega rozpoznaniu na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Generalnymi zasadami prawa pomocy pozostaje, że to do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Natomiast przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2014 r. sygn. akt II OZ 280/14, Lex nr 1447304, z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 405/13, Lex nr 1319088).

W ocenie Sądu K. Ś., uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie Sądowi na wezwanie z dnia 5 grudnia 2014 r. szeregu wymaganych dokumentów i wyjaśnień, wykazał w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zawarte w formularzu PPF zostały poparte stosownymi pismami organów (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Zarządu Budynków Komunalnych), które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nich stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu.

Powyższe wskazuje na spełnienie przesłanki ustanowienia dla K. Ś. radcy prawnego, o czym orzeczono w pkt II sentencji postanowienia na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.