Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 7 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2010 r. do I kwartału 2013 r. postanawia: 1. przyznać M. W. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty 100 zł; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

Skarżący M. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację materialną. Wskazał, że jest studentem [...] i nie posiada aktualnie stałych środków utrzymania. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, której stan majątkowy i dochody nie są mu znane z uwagi na napięte relacje między nimi. Skarżący powołał się także na fakt ciążącego na nim zadłużenia wobec ZUS i US.

Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący oświadczył, że jego zadłużenie wobec ZUS wynosi ponad 5.000 zł. Wyjaśnił, że co prawda nie zawiesił działalności gospodarczej, niemniej nie przynosi ona zysków. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Aktualnie nie posiada żadnych źródeł utrzymania. Należące do niego rachunki bankowe są zablokowane i nie ma na nich żadnych pieniędzy. Ze względu na złe stosunki z matką Skarżący nie posiada żadnych informacji o jej koncie bankowym czy wysokości wynagrodzenia i wysokości rachunków. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7K, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji.

Postanowieniem z 30 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że Skarżący nie wykazał swoich możliwości płatniczych w takim stopniu, by możliwa była ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej. Skarżący nie uprawdopodobnił też, że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi.

W ustawowym terminie Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia, jednak nie został on podpisany. W związku z powyższym Sąd wezwał Skarżącego do podpisania sprzeciwu lub nadesłania podpisanego pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący podpisał sprzeciw.

W sprzeciwie Skarżący powtórzył, że zamieszkuje u matki, z którą nie ma dobrych relacji. Zapewnia mu ona jedynie dach nad głową i podstawowej wyżywienie oraz środki czystości. W tym zakresie przedstawił też jej oświadczenie. Podkreślił, że jest studentem studiów dziennych, nie ma aktualnie żadnego źródła utrzymania, nie zawiesił ani zakończył co prawda działalności gospodarczej ale jej nie prowadzi. Ponadto załączył wyciągi bankowe z kont posiadanych w banku [...] SA, [...] oraz [...] i wskazał, że posiada jeszcze konto w banku [...] , jednak nie był w stanie uzyskać z niego wyciągu. Oświadczył jednak, że również na nim nie posiada środków pieniężnych.

.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). W świetle tego artykułu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Mimo to ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny przedstawiając, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne oświadczenia.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne, przedstawioną sytuację majątkową Skarżącego, okoliczności sprawy a także kwotę należnego w sprawie wpisu sądowego w wysokości 500 zł Sąd przyjął, iż Skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego powyżej 100 zł.

Podkreślić należy, że do nadesłanego sprzeciwu Skarżący załączył wyciągi bankowe z kont posiadanych w banku [...] SA, [...] oraz [...] z których wynika, że nie posiada na nich żadnych środków finansowych. Na koncie [...] widnieje wręcz saldo ujemne w wysokości 80 zł 20 gr. Skarżący przyznał ponadto, że posiada jeszcze konto w banku [...] , wyjaśnił jednak, że nie był w stanie uzyskać wyciągu z powyższego konta ze względów technicznych. Oświadczył, że również na nim nie posiada środków pieniężnych. Z nadesłanej uprzednio do sprawy korespondencji, jak i z wyciągów bankowych ([...] ) wynika, że na Skarżącym ciążą niewątpliwie zajęcia egzekucyjne.

Wyjaśnienia dotyczące sytuacji materialnej i mieszkaniowej przedstawione przez Skarżącego, budzą jednak wątpliwości Sądu. Co prawda Skarżący przedstawił oświadczenie matki, z którego wynika, że pozwala mu jedynie korzystać z produktów spożywczych, mediów i środków czystości, jednak nie wyjaśnił, w jaki sposób

finansuje pozostałe swoje potrzeby takie jak np.: ubrania, koszty dojazdów na uczelnie, koszty podręczników. Ponadto Skarżący sam przyznał, że nie zawiesił czy też nie zlikwidował zarejestrowanej działalności gospodarczej. Nawet nie prowadzona działalność gospodarcza niewątpliwie generuje koszty. Skarżący nie wyjaśnił jednak w jaki sposób je pokrywa. W świetle powyższych okoliczności należy sceptycznie spojrzeć na fakt nie przedstawienia, z uwagi na "względy techniczne", konta Skarżącego w [...] . Sąd powziął bowiem wątpliwość, czy Skarżący wykazał wszystkie, nawet sporadyczne źródła utrzymania. Zdaniem Sądu ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, nie wynika bowiem, żadna okoliczność (np. zły stan zdrowia), która uniemożliwiałaby Skarżącemu próby podjęcia pracy zarobkowej. Trudno zaś wyobrazić sobie, że Skarżący, nawet będąc studentem studiów dziennych, mając świadomość złego stanu finansów, nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia.

Powyższe wątpliwości, jak również fakt utrzymywania przez Skarżącego działalności gospodarczej, która może być podjęta w każdym czasie, pomimo wskazanej już trudnej sytuacji finansowej Skarżącego uniemożliwiają zdaniem Sądu przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia z konieczności ponoszenia kosztów sądowych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.