Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi K.S.-[...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej oddala skargę.

Syg. akt VIII SA/Wa 32/26

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 października 2025 roku, nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2024 roku, poz. 572 ze zm. dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania K. S. – B.( dalej jako skarżąca) od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 4 marca 2025 roku, nr [...] o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu ,, Premie dla młodych rolników ‘’ – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i ocena prawna.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 11 lutego 2021 r. Dyrektor [...] OR ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu skarżącej, zwanej także jako "Strona", pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

Złożony przez stronę wniosek o płatność pierwszej raty pomocy został uznany za kompletny i poprawny, w związku z tym pierwsza rata pomocy została Stronie wypłacona w dniu 17 grudnia 2021 r. na konto wskazane przez Stronę we wniosku o płatność. Tym samym skarżąca powinna podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres co najmniej 12 miesięcy, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy finansowej, tj. od dnia 17 grudnia 2021 r.

Skarżąca (raport z bazy danych KRUS), podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 21 maja 2021 r. do dnia 30 września 2022 r.

z mocy ustawy jako rolnik.

W dniu 17 grudnia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o płatność drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020wraz z załącznikami.

Pismem z dnia 30 stycznia 2025 r., skarżąca została wezwana do złożenia wyjaśnień w zakresie m.in. do złożenia wyjaśnień w zakresie złożenia dokumentów potwierdzających o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik z mocy ustawy i w pełnym zakresie przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. W odpowiedzi na wezwanie w dniu 13 lutego 2025 r. skarżąca złożyła faktury.

Dyrektor [...] OR ARiMR decyzją nr [...] w dniu 4 marca 2025 r. odmówił Stronie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania PROW 2014-2020 "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników".

W wyniku ponownej analizy dokumentów Prezes ARiMR, jako organ odwoławczy stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia 4 marca 2025 r. o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020.

Kwestie dotyczące warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" określa Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2380) zwane dalej "rozporządzeniem" i ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r., poz. 2298), zwanej dalej "ustawą o EFRROW".

W sprawie sporne jest to, czy strona spełniła warunek, o którym mowa w § 22 ust. 6 rozporządzenia zgodnie, z którym "Beneficjent powinien podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu spornym rolników Jako rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy."

Jednocześnie w myśl § 24 pkt 2 rozporządzenia "W przypadku niespełnienia warunku

, o którym mowa w § 22 pkt 4, łub niespełnienia warunku

o którym mowa w § 22 pkt 6 - w przypadku gdy upłynął termin

o którym mowa w §22 pkt 6, łub niespełnienia od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy warunków, o których mowa w § 22 pkt 1, 3, 7 i 9, lub nieprzedłożenia wniosku o płatność, o którym mowa w §23 ust. 1, łub dokumentów, o których mowa w §23 ust. 4, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy."

Warto podkreślić, iż w § 24 ust. 2 rozporządzenia niespełnienie warunku, o którym mowa w § 22 pkt 6 powiązano z przypadkiem upływu 12-miesięcznego terminu liczonego od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, zatem nie ma wątpliwości, że chodzi o nieprzerwany (ciągły) od tego dnia upływ wskazanego terminu.

Respektując wskazane powyżej regulacje zawarte w przepisach prawa, organ odwoławczy ma obowiązek zbadać, czy wnioskująca o płatność drugiej raty pomocy, w tym przypadku skarżąca spełnia wskazane wymogi. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy jest dobrowolne, a podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów, kryteriów i wymogów określonych przepisami prawa, które są jednolite dla wszystkich podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy.

W przedmiotowej sprawie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] przyznał Stronie, pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W decyzji Strona została pouczona w pkt 5 ppkt 8 o obowiązku "podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym m/nitów ia/co m/n/kz mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik z mocy ustawy i w pełnym zakresie przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy"

Pomoc finansowa została skarżącej wypłacona w dniu 17 grudnia 2021 r., tym samym od dnia 17 grudnia 2021 r. Strona powinna podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres co najmniej 12 miesięcy do dnia 17 grudnia 2022 r.

Skarżąca, co wprost wynika z raportu bazy danych KRUS, podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach od dnia 21 maja 2021 r, do dnia 30 września 2022 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik.

W związku z powyższym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z dnia 4 marca 2025 r. odmówił stronie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania PROW 20142020 "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników"

Prezes ARiMR przyjmując powyższe ocenia, że prawidłowe jest przyjęte przez organ I instancji stanowisko, iż strona nie spełniła warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Nie jest bowiem sporne, że wypłata pierwszej raty pomocy, jak wskazano nastąpiła w dniu 17 grudnia 2021 r., a strona podlegała od tego dnia ubezpieczeniu społecznemu rolników do dnia 30 września 2022 r., zatem nie przez okres 12 miesięcy. Nie można mieć przy tym wątpliwości, że wskazany termin - liczony od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy - w przypadku Strony upłynął w dniu 30 września 2022 r.

"W orzecznictwie ugruntowane jest przy tym stanowisko, że pomoc ze środków unijnych nie Jest podmiotowym prawem konstytucyjnym, co oznacza, że Jeśli beneficjent decyduje się na przystąpień do określonego programu wsparcia, to zobowiązuje się dobrowolnie wypełnić Jego warunki, poświadczając w chwili wystąpienia z wnioskiem znajomo

reguł, na podstawę których pomoc Jest udzielana. Wsparcie w ramach unijnych programów rolnych wymaga zatem od ich beneficjentów nie ty/ko staranności, ale przede wszystkim profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać"- por. wyroki NSA: z dnia 22 marca 2018 r. o sygn. akt II GSK 1159/16; z dnia 31 stycznia 2019 r. o sygn. akt I GSK 1119/18; z dnia 8 stycznia 2020 r. o sygn. akt I GSK 953/19; z dnia 11 marca 2020 r. o sygn. akt 1704/19.

Pomóc udzielona stronie miała charakter warunkowy, co wyraźnie zastrzeżono w decyzji nr [...] z dnia 11 lutego 2021 r. o przyznaniu pomocy, pouczając ją, m.in. o obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty. Dlatego niespełnienie tego warunku nie mogło podlegać dodatkowej ocenie pod kątem tego, czy Strona była czy nie była ubezpieczona wystarczająco długo.

W wyniku ponownej analizy dokumentów w ocenie Prezesa ARiMR, wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej w ramach ww. działania, ponieważ w świetle brzmienia ww. § 24 ust 2 w związku z § 22 pkt 6 rozporządzenia, Strona nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, co stanowi samodzielną przesłankę do wydania decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.

Odnosząc się do okoliczności podniesionych przez Stronę w odwołaniu, należy wskazać, iż nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, tym samym nie ma podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła K. S. – B..

Przedmiotowej decyzji zarzucała:

Naruszenie § 24 ust. 2 w zw. z § 22 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 roku w sprawie S2czegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla

młodych rolników" w ramach poddziałania ; "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarcze na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2023 roku, poz. 2298 - dalej jako "Rozporządzenie MRiRW z 13 lipca 2015 roku") poprzez ich zastosowanie, w sytuacji, gdy wobec sprzeczności w/w przepisów prawa krajowego z przepisami:

— Art. 56, art. 63 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78. (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549 ze zm.), dalej "Rozporządzenie nr 1306/2013",

— Art. 35 ust. 2 i 3 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. 2014, L 181, s. 48), zwanego dalej "Rozporządzeniem nr 640/2014"

naruszony przepis prawa krajowego powinien zostać pominięty i nie mógł stanowić podstawy wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji,

B. naruszenie § 24 ust. 2 w zw. z § 22 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 roku poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy:

— przepis ten pozostaje niezgodny z art. 92 Konstytucji RP, albowiem został wydany na podstawie wadliwego upoważnienia ustawowego zawartego w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2017 r. poz. 1856)

— przepis ten pozostaje niezgodny z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz zasadą niedyskryminacji przy przyznawaniu pomocy finansowej wynikającą z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz R na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. z 2013 roku Nr 347, str. 487 ze zm),

co winno skutkować jego pominięciem.

Z uwagi na powyższe wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zajęła stanowisko, iż przepisy § 24 ust.2 i § 22 pkt 6 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 roku są niezgodne z przepisami art. 56 i 63 ust.1 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 35 ust.1,2,3 rozporządzenia 640/2014 i winno to skutkować pominięciem przepisu prawa krajowego.

Skarżąca celem poparcia swojego stanowiska przywołała wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 kwietnia 2014 roku w sprawie C – 6/23

Pogląd ten dotyczy wykładania przepisów unijnych i krajowych dotyczących udzielania wsparcia na podjęcie działalności przez młodych rolników. Problematyka prawna tej wykładni jest analogiczna, jak w sprawie niniejszej z tą różnicą, że przedmiotem rozważań było właściwe rozporządzenie Ministra rolnictwa Węgier. Niemniej wykładnia dotyka problemu analogicznego, jak w przypadku § 22 rozporządzenia w relacji do odpowiednich przepisów unijnych.

Wedle tezy wspomnianego judykatu TSUE

"1. Artykuły 22 ust. 1 i art. 71 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE L z 2005 r.. Nr 277, str. 1) - umożliwiają państwu członkowskiemu wprowadzenie przesłanki kwalifikującej do objęcia wsparciem na podjęcie działalności przez młodych rolników, zgodnie z którą beneficjent tego wsparcia jest zobowiązany do prowadzenia działalności rolniczej jako działalności podstawowej od dnia złożenia wniosku o wypłatę 90% kwoty wspomnianego wsparcia do końca okresu wykonywania tej działalności.

Artykuł 63 ust. 1 rozp. 1306/2013 (Dz.Urz.UE L z 2013 r., Nr 347, str. 549) oraz art. 35 ust. 1-3 rozp. 640/2014 (Dz.Urz.UE L z2014 r.. Nr 181, str. 48) należy interpretować w ten sposób, że z jednej strony przewidziana w uregulowaniu państwa członkowskiego przesłanka kwalifikująca do objęcia wsparciem na podjęcie działalności przez młodych rolników, zgodnie z którą beneficjent tego wsparcia jest zobowiązany do prowadzenia działalności rolniczej jako działalności podstawowej od dnia złożenia wniosku o wypłatę 90% kwoty wsparcia do końca okresu wykonywania tej działalności, może stanowić "zobowiązanie" w rozumieniu tych przepisów, a z drugiej strony, że w takim przypadku art. 35 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014 stoi na przeszkodzie temu, by nieprzestrzeganie takiego zobowiązania pociągało za sobą zwrot całej kwoty wsparcia przez tego beneficjenta, bez uwzględnienia w szczególności okresu, którego dotyczy ta niezgodność."

Wykładnia ta, odniesiona do kontrolowanej decyzji oznacza, że § 22 Rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 roku pozostaje w sprzeczności z adekwatną regulacją prawa Unii Europejskiej.

W związku z tym, że skarżąca złożyła wniosek o wsparcie na podjęcie działalności przez młodych rolników, którego źródłem finansowania był EFRROW i wsparcie zostało przyznane z programu rozwoju obszarów wiejskich, to w sprawie znajdują zastosowanie przepisy uregulowań unijnych – rozporządzenie nr 1698/2005, względnie rozporządzenie nr 1305/13 oraz rozporządzenie nr 1306/2013. Także odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych w ramach programu wsparcia, zatwierdzonego i współfinansowanego przez EFRROW w odniesieniu do okresu programowania 2014 – 2022 powinno opierać się na przepisach rozporządzenia nr 1306/2013.

Artykuł 56 rozporządzenia nr 1306/2013, zatytułowany "Przepisy szczególne dotyczące EFRR0W stanowi w akapicie pierwszym;

"W przypadku wykrycia nieprawidłowości lub zaniedbań w operacjach lub programach dotyczących rozwoju obszarów wiejskich państwa członkowskie dokonują dostosowania finansowego przez całkowite lub częściowe anulowanie odnośnego finansowania Unii. Państwa członkowskie uwzględniają charakter i wagę stwierdzonych nieprawidłowości, jak również rozmiar straty finansowej poniesionej przez EFRR0W’

Artykuł 63 tego rozporządzenia, zatytułowany "Nienależne płatności i kary administracyjne", przewiduje;

1. W przypadku stwierdzenia, że beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia, określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona [cofnięta] w całości lub w części oraz, w stosownych przypadkach, nie zostają przyznane lub zostają zwrócone [cofnięte] odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w ad. 21 rozporządzenia [nr 1307/2013].

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. 2014, L 181, s. 48) przewiduje w art. 35, zatytułowanym "Niezgodność z kryteriami kwalifikowalności innymi niż wielkość obszaru i liczba zwierząt oraz niespełnienie zobowiązań lub innych obowiązków";

"1. Odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości, jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności.

Odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono następujących zobowiązań lub innych obowiązków:

zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich; lub

w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich

W szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach.

Przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlewającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2. państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2.

Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki.

Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji.

Trwałość zależy w szczególności od czasu usuwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków.

2. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka.

Przepisy § 24 ust. 2 w zw. z § 22 pkt 6 Rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 roku pozostają sprzeczne z konstytucją na dwóch płaszczyznach, co winno skutkować odmową ich zastosowania.

Po pierwsze art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2023 r. poz. 2298) pozostaje niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i wyrażoną tam zasadą upoważniania do wydawania rozporządzeń. Artykuł 92 Konstytucji RP reguluje rozporządzenia wykonawcze, które są wydawane na podstawie ustawy w celu jej wykonania i wymagają szczegółowego upoważnienia (określającego organ, zakres i wytyczne). Wobec kategorycznego sformułowania art. 92 ust. 1 konstytucji Trybunał Konstytucyjny uznaje, że wszelkie ustawowe upoważnienie, co do którego nie jest możliwe wskazanie jakichkolwiek treści ustawowych, które pełniłyby rolę "wytycznych dotyczących treści aktu", jest sprzeczne z konstytucją. Art. 92 ust. 1 konstytucji wprawdzie wprost nie zdefiniował pojęcia "wytycznych", jednakże dla wyjaśnienia tegoż pojęcia zasadne jest odwołanie się do dotychczasowego orzecznictwa Trybunału, który m.in. w wyroku z 14 grudnia 1999 r. w sprawie K. 10/99 sformułował podstawowe zasady wyrażające istotę pojęcia "wytycznych" oraz zdefiniował samo pojęcie. Otóż wytyczne (w rozumieniu art. 92 konstytucji) są przede wszystkim wskazówkami co do treści aktu normatywnego, a także wskazaniami co do kierunku merytorycznych rozwiązań, które mają znaleźć w nim wyraz. Wskazówki zawarte w wytycznych mogą mieć zarówno charakter negatywny, jeżeli ze wszystkich wchodzących w rachubę rozstrzygnięć aktu wykonawczego do ustawy wyklucza się te, które ustawodawca chce wyeliminować, jak i charakter pozytywny - gdy poprzez wskazanie kryteriów, którymi powinien się kierować organ wydający rozporządzenie normuje przekazany mu zakres spraw, wskazując cele, jakie ma spełniać dane unormowanie, czy funkcje, które ma spełniać instytucja, której ukształtowanie ustawa powierzyła rozporządzeniu. W każdym razie ustawa musi zawierać pewne wskazania wyznaczające treści jakie mają być zawarte w rozporządzeniu, bądź identyfikujące treści, które w rozporządzeniu nie mogą być zawarte. Wytyczne nie mogą mieć charakteru czysto blankietowego.

Przepis art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy j.w. de facto przyznaje kompetencję do wydawania rozporządzenia samoistnego, w tym nie przedstawia w dostateczny sposób wytycznych dla aktu wykonawczego w zakresie omawianej materii zwrotu pomocy finansowej, co nie jest dopuszczalne w świetle założeń, na jakich opiera się konstytucyjny system źródeł prawa. Wytyczna, o której mowa lege verbis dotyczy "zapewnienia prawidłowej realizacji programu, w szczególności przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy zgodnie z warunkami wynikającymi z programu, biorąc pod uwagę specyfikę poszczególnych działań i poddziałań oraz konieczność ukierunkowania pomocy, w szczególności ze względu na szczególne potrzeby i warunki zidentyfikowane zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. c ppkt IV rozporządzenia nr 1305/2013 i wskazane w programie". Zastrzeżenie w tym przedmiocie podzielał rzecznik Prawa Obywatelskich prof. Marcin Wiącek, co wyraził w piśmie do ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 kwietnia 2022 roku (VII.7060.2.2021.CW).

Przepis § 24 ust. 2 w zw. z § 22 pkt 6 Rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 roku stanowi nieproporcjonalna dyskryminację obywatela. Wymogi w nim przewidziane stawiają w dużo gorszej sytuacji osoby, które pomimo prowadzenia działalności rozliczeń, z różnych względów nie podlegają ubezpieczeniu w Kasie Rolniczych Ubezpieczeń Społecznych, bądź z tego reżimu "wypadły z uwagi na subsydiarny charakter ubezpieczenia KRUS względem ubezpieczenia społecznego ZUS (por. (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Na problem zasadności brania pod uwagę kryterium zakwalifikowania do ubezpieczenia społecznego w KRS jako warunku przyznawania lub prawidłowej realizacji projektu w ramach udzielonego wsparcia zwraca uwagę Rzecznik Prawa Obywatelskich w swoich wystąpieniach do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi'*. RPO wyraził przekonanie, że kryterium objęcia ubezpieczeniem społecznym w ZUS bądź KRUS – przewidziane w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 45 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich... - nie stanowi właściwego parametru dla określenia, czy obywatel prowadzi działalność rolniczą w znaczącym wymiarze. Ocenił takie kryterium za nieuzasadnione i niecelowe z punktu widzenia program o pomocy w sektorze rolnictwa, prowadzące do dyskryminacji rolników "mobilnych", o niestandardowym profilu działalności zawodowej, którzy poszukują dodatkowych źródeł dochodu obok swojej głównej działalności rolniczej.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Kontrolując sprawę w ramach tak zakreślonych kompetencji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zapadłe decyzje odpowiadają prawu.

W ocenie Sądu zarzuty niekonstytucyjności przepisów § 24 ust.2 w związku z § 22 ust.6 rozporządzenia nie zasługuje na uwzględnienie.

W orzecznictwie ugruntowane jest przy tym stanowisko, że pomoc ze środków unijnych nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym, co oznacza, że jeśli beneficjent decyduje się na przystąpienie do określonego programu wsparcia, to zobowiązuje się dobrowolnie wypełnić jego warunki, poświadczając w chwili wystąpienia z wnioskiem znajomość reguł, na podstawie których pomoc jest udzielana. Wsparcie w ramach unijnych programów rolnych wymaga zatem od ich beneficjentów nie tylko staranności, ale przede wszystkim profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać (por. wyroki NSA: z dnia 22 marca 2018 r. o sygn. akt II GSK 1159/16; z dnia 31 stycznia 2019 r. o sygn. akt I GSK 1119/18; z dnia 8 stycznia 2020 r. o sygn. akt I GSK 953/19; z dnia 11 marca 2020 r. o sygn. akt 1704/19). Pomoc udzielona skarżącej miała charakter warunkowy, co wyraźnie zastrzeżono w decyzji z dnia 11 lutego 2021 r., pouczając go przy tym, m.in. o obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie przez okres 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty. Należy zauważyć powołane przepisy rozporządzenia mają swoje umocowanie w przepisie ustawowym – art. 45 ustawy EFRROW.

Zarzuty skargi podnoszą niezgodność § 24 ust.2 i § 22 pkt 6 rozporządzenia MRiRW z 13 lipca 2015 roku z przepisami art. 56 i 63 ust.1 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz z przepisami art. 35 ust.1 - 3 rozporządzenia 640/2014, co winno skutkować pominięciem wymienionych przepisów prawa krajowego. Skarżąca swoją argumentację wspierała wiążącą wykładnią zaprezentowaną w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej( dalej TSUE) z dnia 11 kwietnia 2024 roku w sprawie C -6/23. Pogląd TSUE z tego wyroku dotyczy zdaniem skarżącej wykładni przepisów unijnych i krajowych dotyczących udzielania wsparcia na podjęcie działalności przez młodych rolników. Problematyka prawna tej wykładni jest analogiczna jak w sprawie niniejszej tylko przedmiotem rozważań było właściwe rozporządzenie ministra rolnictwa Węgier.

Istotną kwestie w sprawie jest odniesienie się do zgodności nałożenia na podstawie § 22 ust.6 rozporządzenia zobowiązania aby beneficjent pomocy dla operacji ,, Premie dla młodych rolników ‘’ podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik z mocy ustawy, w pełnym zakresie przez okres co najmniej 12 miesięcy od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 45 ustawy o EFFROW. Powoływanie się na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich z 8 kwietnia 2022 roku sugerującego aby doszło do zmiany przepisów poprzez rezygnację z kryteriów odnoszących się do podlegania ubezpieczeniu społecznemu KRUS jest poglądem Rzecznika i nie tworzy nowego stanu prawnego. Zdaniem Sądu to dane państwa określają jakie kategorie rolników i jakie spełniający kryteria mogą otrzymać pomoc dla młodych rolników.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż na podstawie art. 71 ust.3 rozporządzenia nr 1698/2005 zasady dotyczące kwalifikalności wydatków ustala się na poziomie krajowym, z zastrzeżeniem szczególnych warunków ustanawianych przedmiotowym rozporządzeniem. Tak więc państwa członkowskie mają swobodę w ustanawianiu dodatkowych przesłanych kwalifikujących wydatków poniesionych w ramach wdrażania powołanego wyżej rozporządzenia. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że państwa członkowskie mogą przyjmować środki w celu wykonania rozporządzenia, jeżeli nie stanowią one przeszkody do jego bezpośredniego stosowania ani nie maskują unijnego charakteru tego rozporządzenia oraz określają korzystanie z zakresu uznania przyznanego im na mocy rozporządzenia.( wyrok Trybunału z 11 kwietnia 2024 roku – sprawa C -6 /23, pkt 46 – 54 wyroku).

Należy zauważyć, iż w państwach UE, w tym w Polsce(KRUS), Austrii( SVB) czy Hiszpanii pomoc dla młodych rolników jest ściśle powiązana z ubezpieczeniem jako rolnik. Tak więc w ocenie Sądu nałożenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres 12 miesięcy od daty otrzymania pierwszej raty pomocy nie pozostaje w sprzeczności z uregulowaniami zarówno krajowymi, jak unijnymi.

Przywoływane przepisy art. 56 i 63 ust.1 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz przepis art. 35 ust. 1 -3 rozporządzenia 640/2014 i stawianie zarzutu ich niezgodności z przepisami rozporządzenia w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie.

Przywołane wyżej przepisy odnoszą się do możliwości odmowy wnioskowanego wsparcia, jego cofnięcia w całości lub części jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikalności, zobowiązań ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich- art. 35 ust.2 rozporządzenie nr 640/2014 .

W ust.3 tegoż rozporządzenia postanowiono, że przy podejmowaniu decyzji w kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofywaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa ust.2 rozporządzenia państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności.

Z pkt 70 przywoływanego wyroku TSUE wynika, że w przypadku żądania zwrotu kwoty wsparcia należy uwzględnić w szczególności okres, którego dotyczy niezgodność.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż skarżąca nie wykonała w wykonała w pełnym zakresie zobowiązania. Konsekwencją braku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS była odmowa wypłaty drugiej raty pomocy. Do pełnej realizacji zobowiązania z § 22 ust.6 rozporządzenia zabrakło skarżącej 78 dni, co stanowi około 20% całego okresu. Tak więc skarżąca nie otrzymała również kwoty około 20% należnej kwoty( wysokość drugiej raty). Tak więc odmowa wypłaty drugiej raty uwzględnia okres którego dotyczy niezgodność. W przypadku objętym wyrokiem TSUE z 11 kwietnia 2024 roku – C- 6/23 chodziło o zwrot uzyskanej pomocy, a w ocenie Sądu analogiczne należy ocenić sytuację odmowy wypłaty drugiej raty pomocy, gdzie również zgodnie z art. 35 ust.2 rozporządzenia nr 6440/2104 należy brać pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość, powtarzalność uchybienia.

Tak więc nie można powiedzieć, że organ odmówił wypłaty kwoty nieproporcjonalnie większej niż okres niezrealizowanego zobowiązania. Taka sytuacja miałaby miejsce gdy organ odmówił wypłaty np. 80% pomocy w sytuacji gdy zobowiązanie nie zostało zrealizowane w zaledwie kilku procentach.

W tych okolicznościach biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.