Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 861/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia 19 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji

M.D. (dalej: Strona lub Skarżąca) wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 861/22. Postanowieniem tym Sąd negatywnie rozpoznał jej wniosek odmawiając wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 19 września 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 r.

2. Relacja ze stanu sprawy przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji

W skardze na powyższą decyzję Strona zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając żądanie podała, że z uwagi na toczące się wobec niej postępowania podatkowe w zakresie podatku VAT i PIT, a także biorąc pod uwagę zajęcie egzekucyjne na jej majątku, które obejmuje tytuł wykonawczy dotyczący należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia do grudnia 2016 r. - w wysokości 3 610 071,38 zł oraz planowaną licytację jej domu, Skarżąca w przypadku wykonania skarżonej decyzji nie będzie w stanie nie tylko uregulować należności wynikających z zabezpieczenia egzekucyjnego, ale też nie będzie w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych związanych z uiszczaniem opłat abonamentowych z tytułu dystrybucji gazu, energii elektrycznej i wody które wynikają z załączonych do skargi faktur VAT. Obecnie jedyny dochód jaki osiąga Skarżąca w wysokości 3.010 zł miesięcznie wynika z umowy o pracę w X. sp. z o.o. na stanowisku sprzedawcy. Ma ona również na utrzymaniu małoletnie dzieci co w znacznej mierze te koszty amplifikuje.

3. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji

3.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.).

3.2. W motywach swojej oceny Sąd stwierdził, że: - Skarżąca osiąga dochód w wysokości 3.010 zł miesięcznie jako zatrudniona na stanowisku sprzedawcy w spółce X., ale również posiada w tej spółce 41 udziałów o wartości nominalnej 4.100 zł i jest jej prezesem zarządu; - przedmiot przedsiębiorstwa spółki jest tożsamy z przedmiotem prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej Skarżącej dlatego można przyjąć, że Skarżąca faktycznie kontynuuje tę działalność w ramach spółki; - Strona nie wykazała we wniosku, że na skutek zapłaty podatku grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami; - jakkolwiek kwoty zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji wydanych wobec Skarżącej są znaczne, to wykonanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, co do zasady, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego; - z kolei nie jest na obecnym etapie postępowania pewne, czy dojdzie do licytacji nieruchomości, a Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów na potwierdzenie okoliczności planowanej egzekucji z nieruchomości; - konieczność spłaty pożyczki gotówkowej przez Skarżącą, byłoby nieuzasadnionym przedłożeniem spoczywających na niej należności prywatnoprawnych nad publicznoprawnymi.

4. Zażalenie

4.1. W zażaleniu, sporządzonym przez adwokata, Strona zaskarżyła postanowienie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez błędne uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy okoliczności sprawy wskazują, iż odmowa takiego wstrzymania spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i nieodwracalnych skutków u Skarżącej i jej małoletniego dziecka w postaci całkowitej utraty płynności finansowej.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Zażalenie podlegało oddaleniu.

5.2. Analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdza stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Skarżąca nie uprawdopodobniła w dostateczny sposób przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a.

5.2.1. Strona we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powoływała okoliczności z obszaru jej sytuacji majątkowej, wskazując m.in. na swoje dochody osiągane na stanowisku sprzedawcy w spółce X. Przemilczała jednak to, że w tej samej spółce pełni funkcję prezesa zarządu i posiada w niej 41 udziałów (większość) o wartości nominalnej 4.100 zł. W związku z ujawnionymi okolicznościami i charakterem działalności spółki i poprzedniej działalności gospodarczej Strony, Sąd pierwszej instancji w sposób dopuszczalny wywiódł, że "można było przyjąć, iż faktycznie Skarżąca kontynuuje w ramach tej spółki prowadzoną wcześniej działalność". Wniosek taki, wbrew motywom Strony, uwzględnia zasady logiki i doświadczenia życiowego.

Strona, w zażaleniu, pomimo wykazanego braku przejrzystości w nakreślonym przez nią wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uważa, że jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że wymaga to wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Świadczy o tym odwołanie się w zażaleniu do: zarobków Strony, spłaty przez nią pożyczki gotówkowej, informacji uzyskanej od organu egzekucyjnego o planowanej egzekucji jej samochodów, objęcia egzekucją udziałów w spółce X. i tego, że kwota jaka pozostaje w dyspozycji Strony jest na granicy ubóstwa.

Wobec podanej argumentacji należało wskazać, że okoliczność złego stanu finansowego Skarżącej nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności polegającej na egzekwowaniu obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej Strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przeciwnym razie każde powołanie się na prowadzenie egzekucji, w warunkach subiektywnie złej sytuacji majątkowej dłużnika, stanowiłoby uzasadnioną podstawę wstrzymania wykonania aktu, co niweczyłoby szczególny charakter stosowania tej instytucji o charakterze ochronnym.

Z kolei wobec twierdzeń Skarżącej dotyczących niemożności zaspokojenia swych potrzeb osobistych w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego, trzeba ponownie wyjaśnić (za Sądem pierwszej instancji), że ustawodawca dopuścił prowadzenie egzekucji, lecz tylko do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Po drugie, wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności.

5.2.2. Strona w zażaleniu zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji posłużył się dokumentami finansowymi spółki X. za okres od 7 października 2019 r. do 31 grudnia 2020 r., a więc danymi prawie sprzed 3 lat. Jednak sama nie przedstawiła aktualnych danych finansowych rzeczonej spółki, również nie uczyniła tego na etapie zażalenia.

5.2.3. W zażaleniu Strona podniosła, że organ dokona egzekucji z nieruchomości, tj. "domu o powierzchni 164 m²". Co do ewentualnej licytacji z nieruchomości wypowiedział się już Sąd pierwszej instancji. W zakresie obaw Strony na tym polu Sąd podał, że na obecnym etapie postępowania nie jest pewne, czy do takiej licytacji dojdzie. Z konkluzją tą należało zgodzić się wobec braku argumentacji Strony uprawdopodobniającej inny stan rzeczy. Egzekucja z nieruchomości traktowana jest jako środek o charakterze ostatecznym, natomiast Strona nie wykazała, aby względem jej nieruchomości w postaci "domu o powierzchni 164 m²" podjęto czynności prawne ukierunkowane na zaspokojenie się Skarbu Państwa, a przede wszystkim nie wskazała względem jakiej konkretnie nieruchomości miałaby się toczyć egzekucja, jaka jest wartość tej nieruchomości i stan prawny (czy obciążona jest hipoteką przymusową zabezpieczającą wykonanie zobowiązań wynikających z decyzji). Braki takie nie pozwalają więc w istocie ocenić, że zagrożenie egzekucją "domu o powierzchni 164 m²" może stanowić dla Strony trudne do odwrócenia skutki. Zwłaszcza, gdy zważy się na przepis art. 239f § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, w myśl którego po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę - do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego - organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje z urzędu wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego. Czy w sprawie zachodził przypadek z tej regulacji w zakresie "domu o powierzchni 164²" nie wyjaśniono ani we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, ani w zażaleniu. Nadto przemilczano kwestię przedłożenia przez Stronę rachunków dotyczących dwóch adresów, tj. "[...]" i "[...]".

5.3. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

5.4. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o konkretnych okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.