Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Po 101/19 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2018 r. nr 1211/14/2018 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od F. Sp. z o.o. w G. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Po 101/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę skargi F. sp. z.o.o w G. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 17 grudnia 2018 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku z 6 sierpnia 2019 r., w której zaskarżyła to orzeczenie w całości, zarzucając:

1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) - naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r, poz. 1164 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie i oddalił skargę, mimo iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegającego na tym, że organy administracji nie rozpatrzyły w sposób wszechstronny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przez co ustaliły one stan faktyczny sprawy w sposób nieprawidłowy, albowiem wbrew dowodom przyjęły one, iż wyłącznym celem wyodrębnienia skarżącej oraz pozostałych spółek, tj. spółki F1 sp. z o.o., G. sp. z o.o., M. sp. z o.o., W. sp. z o.o., W1 sp. z o.o. (obecnie P. sp. z o.o.) było pozyskanie większej kwoty pomocy w ramach działań wspierających rolników, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przez organy art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. L nr 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16, ze zm., dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009) w związku art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.), na podstawie których odmówiono przyznania Spółce płatności; powyższe uchybienie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie Sądu, ponieważ gdyby Sąd prawidłowo skontrolował działalność organów administracji i dostrzegł naruszenie przez nie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to zamiast oddalić skargę powinien ją uwzględnić,

b. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą; powyższe naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia skarżącej merytoryczną polemikę ze stanowiskiem Sądu oraz należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej i nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia;

2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a:

a. naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, co przejawiało się w błędnym uznaniu przez Sąd, że organy prawidłowo zastosowały na gruncie niniejszej sprawy art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, na podstawie którego odmówiono przyznania Spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, podczas gdy materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

Z ostrożności procesowej skarżąca zarzuciła ponadto w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:

naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, co przejawiało się w błędnym uznaniu przez Sąd, że organy prawidłowo zinterpretowały art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, przyjmując, że w przypadku ustalenia przez organy, że beneficjent stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności w ramach działań wspierających rolników, należy odmówić mu w całości przyznania płatności, o które się ubiegał, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że ewentualna odmowa powinna dotyczyć tylko tych "wyższych płatności", w odniesieniu do których, zdaniem organu beneficjent stworzył sztuczne warunki do ich otrzymania, natomiast w pozostałym zakresie pomoc powinna zostać beneficjentowi przyznana.

W skardze kasacyjnej wniesiono o rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi powinien wskazać konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego powinien wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd oraz podać, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, ONSA WSA 2005, Nr 6, poz. 120).

Skarga kasacyjna w pkt 1 lit. a) i b) opiera się na podstawie naruszenia przepisów postępowania sądowego. W ocenie pełnomocnika strony, sąd orzekający w tej sprawie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazać należy, że zgodnie z jego treścią uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Stan sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., należy rozumieć nie tylko jako zwięzłe (krótkie, lakoniczne) przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji ale także jako wyodrębniony element, stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd. Ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem. Ocena prawna ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego dokonywana jest już w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ponieważ sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie ocenia, jak z tego obowiązku wywiązał się organ administracji (tak: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09).

Zatem podniesiony przez pełnomocnika w skardze kasacyjnej w pkt 1. b) zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez wojewódzki sąd administracyjny ustosunkowania się do zarzutów skargi, które skarżący uznawał za istotne do rozstrzygnięcia sprawy nie jest trafny, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi ustawowe. Sąd zaprezentował jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyroku, jak również w ramach wyjaśniania podstawy prawnej przedstawił ocenę prawną ustaleń faktycznych z punktu widzenia ich zgodności z właściwymi przepisami postępowania administracyjnego.

Co istotne wojewódzki sąd administracyjny może całościowo ocenić zarzuty oraz argumenty skargi i odnieść się – co należy podkreślić – do tych spośród nich, których zbadanie i rozpatrzenie jest niezbędne oraz konieczne z punktu widzenia kontroli legalności zaskarżonego aktu (por. w tej mierze np. wyroki NSA dnia: 24 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2294/14; 5 lipca 2020, sygn. akt I OSK 2559/20; 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20; 17 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/17). Przy tym, brak odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze, nie stanowi sam w sobie uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem jest, czy też może nim być, to jest uchybieniem stanowiącym uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku, pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz – co należy w szczególny sposób podkreślić – wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 17 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1824/10; 28 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 851/15; 21 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1084/13; 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15; 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 641/17). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika jednak, aby zawierało ono wskazany element, co nie jest bez znaczenia dla wniosku o braku zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego w zakresie, w jakim o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. można byłoby zasadnie wnioskować na tej podstawie, że Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutów i argumentów istotnych.

Kolejny zarzut wskazany w pkt 1 lit. a). skargi kasacyjnej - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi tam przepisami ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego co do wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokładnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie celu wyodrębnienia skarżącej spółki oraz pozostałych spółek.

Przystępując do jego oceny należy zauważyć, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin na rok 2014, według art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Przerzucenie w art. 3 ust. 2 omawianej ustawy ciężaru dowodu na stronę postępowania oznacza, że bezskutecznym jest powoływanie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. regulacji z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, które nakładają na organ obowiązek inicjatywy dowodowej. W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. W odniesieniu do treści art. 3 ust. 3 in fine ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ust. 3 in fine ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie może jednak umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności obszarowych.

Przepisem prawa materialnego wyznaczającym kierunek prowadzenia ustaleń faktycznych w sprawie jest art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, który stanowi, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Zatem z ustaleń, zaakceptowanych przez Sąd I instancji wynikać powinno, jakie działania podjęte w sprawie oddziałują na postrzeganie skarżącej kasacyjnie jako samodzielnego podmiotu uprawnionego do uzyskania płatności bezpośredniej. Inaczej mówiąc, zaistnienie jakich faktów doprowadziło organ do uznania, iż możliwa jest subsumpcja ustalonego stanu faktycznego pod wskazaną normę prawną.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji, oceniając zgodność z prawem kontrolowanej decyzji zbadał, czy organy wyjaśniły w sposób przekonywujący przesłanki uzasadniające tezę o tworzeniu sztucznych warunków. Sąd I instancji zasadnie wskazał na: powiązania osobowo-kapitałowe (J. F. był udziałowcem większościowym – jak w przypadku skarżącej spółki – obok małżonki A. F. bądź jedynym udziałowcem w utworzonych spółkach, ponadto w dwóch spółkach, w których nie przysługiwał mu udział całościowy, pełnił funkcję prezesa zarządu); wspólny adres siedziby lub adres do korespondencji; przenoszenie zgłaszanych do płatności działek pomiędzy J. F. czy A. F. a poszczególnymi spółkami, czy pomiędzy samymi spółkami, jak również zawieranie umów dotyczących przejęcia zobowiązań: w tym wydzierżawianie przez J. F. na rzecz skarżącej spółki w roku 2013 działek, które w roku 2012 zgłaszane były do płatności przez J. F., przekazanie spółce M. Sp. z o.o. w roku 2014 oznaczonych działek deklarowanych uprzednio przez skarżącą, czy zawarcie w roku 2014 przez skarżącą umów dzierżawy z ANR na działki, które znajdowały się wcześniej w posiadaniu J. F.; zlecanie wykonywania wszystkich usług rolniczo-agrotechnicznych J. F. i A. F., zawieranie umów dotyczących m.in. materiału siewnego i płodów rolnych pomiędzy J. F. a oznaczonymi spółkami, czy pomiędzy poszczególnymi spółkami, przy czym płody rolne sprzedawane były J. F. bądź skarżącej spółce, a jak wyjaśniła skarżąca także i ona sprzedawała płody rolne J. F. zapewnienie utworzonym spółkom usług w zakresie prowadzenia księgowości, w tym także usług świadczonych przez A. F., jak i przystępowanie przez J. F. czy A. F. do zobowiązań kredytowych spółek.

Wbrew zarzutom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy i zaakceptowana następnie przez Sąd I instancji narusza art. 80 k.p.a. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez orzekające organy.

W skardze kasacyjnej F. Spółka z o.o. podniosła, że J. F. powołał spółki F. i F1 oraz pozostałe w celu osiągnięcia większych zdolności kredytowych i inwestycyjnych. Z ustalonych w toku postępowania okoliczności faktycznych nie wynika, aby podejmowane przez skarżącą działania miały na względzie zracjonalizowanie prowadzonej działalności gospodarczej i uczynienie jej samej bardziej efektywną ekonomicznie. Trudno bowiem zgodzić się ze stwierdzeniem, że mniejszy podmiot gospodarczy, a więc z założenia słabszy ekonomicznie ma większą zdolność kredytową i inwestycyjną.

Zasadnie, więc Sąd I instancji uznał, że tworzenie wielu podmiotów prawa krajowego przez tą samą osobę lub grupę osób fizycznych i prawnych i jednoczesne ubieganie się o przyznanie płatności w ramach poszczególnych jednostek zarządzanych przez ten sam podmiot, jest postrzegane jako stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia.

W konsekwencji za chybiony należy uznać zarzut z pkt 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo poczynione przez organy ustalenia faktyczne odnoszące się do istniejących powiązań zwłaszcza o charakterze osobowym, ekonomicznym i funkcjonalnym wskazanej powyżej grupy podmiotów, w tym uczestnictwa J. F. w poszczególnych spółkach prawa handlowego, uzasadniają właściwe zastosowanie art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 79/2009.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego błędnej wykładni art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 polegającej na przyjęciu, że w przypadku ustalenia sztucznych warunków należy odmówić całej pomocy finansowej, podczas gdy, zdaniem skarżącej, prawidłowa wykładnia powyższego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że odmowa powinna dotyczyć tylko tych dodatkowych korzyści finansowych, w odniesieniu do których wnioskodawca stworzył sztuczne warunki ich otrzymania podzielić należy pogląd organu odwoławczego, że przepis art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 określa automatyczną sankcję w postaci pozbawienia wnioskodawcy wszelkich płatności w przypadku ustalenia, iż doszło do stworzenia sztucznych warunków, w wyniku czego mogłoby dojść do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Rygoryzm tej regulacji polega na tym, że beneficjent, co do którego stwierdzono, iż korzyści takie uzyskał, jest pozbawiany w ogóle wsparcia, niezależnie od proporcji w jakiej pozostawał rozmiar korzyści w stosunku do należnej kwoty wsparcia (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt II SA/Go 663/17).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).