III OSK 1743/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-07-03	
Data wpływu	2024-06-17	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Maciej Kobak
Rafał Stasikowski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Sygn. powiązane	VII SA/Wa 1534/23	
Skarżony organ	Prezydent Miasta	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 2325; art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 nr 0 poz 1082; art. 1, art. 31 ust. 2 i 4, art. 32 ust. 6; Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1534/23 w sprawie ze skargi F.O. na czynność Prezydenta Miasta Siedlce z dnia 9 listopada 2022 r., nr E.4464.116.2022 w przedmiocie przyznania kosztów przejazdu do przedszkola oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Pismem z 3 października 2022 r. A.O. i T.O. przedstawiciele ustawowi małoletniego F.O. zwrócili się do Prezydenta Miasta Siedlce z prośbą o zapewnienie małoletniemu miejsca w przedszkolu znajdującym się na terenie Miasta Siedlce, przy uwzględnieniu potrzeby kształcenia specjalnego orzeczonego na okres wychowania przedszkolnego zgodnie z orzeczeniem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z 21 marca 2018 r., a w razie braku możliwości zapewnienia wychowania przedszkolnego zawnioskowano o zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola, do którego małoletni aktualnie uczęszcza. W uzasadnieniu wskazano, że małoletni uprzednio uczęszczał do Miejskiego Przedszkola nr [...] w Siedlcach, w którym nie zapewniono mu specjalistów, którzy zgodnie z orzeczeniem powinni brać udział w jego edukacji w związku z czym decyzją rodziców małoletni zaczął edukację w Niepublicznym Przedszkolu [...] w oddalonym o [...] km od Siedlec Ł. Zgodnie z treścią art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082, ze zm.) dalej "Prawo oświatowe", dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego, zaś w myśl ustępu 8. tego artykułu, zapewnienie warunków do spełniania obowiązku, o którym mowa w ust. 4, oraz realizacji prawa, o którym mowa w ust. 6, jest zadaniem własnym gminy. W ocenie rodziców małoletniego Gmina przedmiotowego zadania nie spełniła, a wskazana placówka oświatowa w Ł. jest najbliższym miejscu zamieszkania małoletniego przedszkolem, które w pełni może realizować zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Rodzice małoletniego wyrazili również zgodę na ewentualne dofinansowanie kosztów dowożenia dziecka w miejsce organizacji transportu.

Pismem z 9 listopada 2022 r. Burmistrz Miasta Siedlce stwierdził, że wskazane przez rodziców małoletniego przedszkole nie jest najbliższym przedszkolem w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka, które może zapewnić realizację orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego i jednocześnie wskazał Miejskie Przedszkole nr [...] jako placówkę właściwą. Podkreślono, że przedszkole to może zrealizować wszystkie formy terapii z wyjątkiem rehabilitacji ruchowej, która jest leczniczym świadczeniem rehabilitacyjnym z zakresu ochrony zdrowia, a jak wynika ze stanowiska Ministra Edukacji i Nauki, wydanego na podstawie rozporządzenia z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, jednostki systemu oświaty (m.in. przedszkola) nie posiadają stosownych uprawnień do realizacji zadań z zakresu opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą, w tym w zakresie rehabilitacji leczniczej. Na tej podstawie Prezydent odmówił małoletniemu zwrotu kosztów dojazdu do przedszkola.

Pismem z 8 grudnia 2022 r. przedstawiciele ustawowi małoletniego za pośrednictwem pełnomocnika profesjonalnego zwrócili się do organu o rozpoznanie wniosku poprzez wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2185) dalej "k.p.a.". W odpowiedzi na to pismo organ poinformował, że odpowiedź na tego rodzaju wniosek nie wymaga formy decyzji administracyjnej przywołując orzeczenie WSA w Kielcach z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 1/22.

Wyrokiem z 17 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1534/23 po rozpoznaniu skargi małoletniego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd powołał się na art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wobec których odroczono obowiązek szkolny (art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Obowiązek ten może być spełniony również poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców (art. 39a ust. 4 Prawa oświatowego). Sąd zwrócił uwagę, że pojęcie "bliskości" szkoły, przedszkola, ośrodka zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie powinno być pojmowane jedynie przez pryzmat położenia geograficznego, ale również możliwości realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. W przedmiotowej sprawie w orzeczeniu skarżącego wskazana została rehabilitacja ruchowa jako kategoria zalecanych zajęć rewalidacyjnych, natomiast organ słusznie wskazał, że jest to zadanie wykraczające poza zadania jednostek systemu oświaty, a tym samym nie może mieć wpływu na określenie najbliższej placówki edukacyjnej. Nie budzi wątpliwości w judykaturze, że zajęcia rewalidacyjne mogą częściowo być wykonywane przez szkoły (gimnastyka korekcyjna), ale tylko w ramach realizacji potrzeb edukacyjnych i rozwojowych. Jednostki systemu oświaty nie mają stosownych uprawnień do realizacji zadań z zakresu opieki zdrowotnej, do których zaliczyć należy rehabilitację leczniczą.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wniósł skarżący za pośrednictwem pełnomocnika profesjonalnego żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania skargi do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenia zwrotu kosztów procesu. Wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie następujących przepisów prawa, mające istotny wpływ na wynik postępowania:

1. art. 151 p.p.s.a. i w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie w całości skargi rodziców skarżącego na czynność Prezydenta Miasta Siedlce w sprawie znak: E.4464.116.2022 w postaci odmowy przyznania kosztów przejazdu do Niepublicznego Przedszkola [...], jako pozbawionej podstaw prawnych, gdy tymczasem procedura związana z rozpoznaniem wniosku skarżących została przez organ naruszona, co zostało wskazane przez skarżących w skardze w zarzutach w niej wyartykułowanych. Sąd pierwszej instancji nie zbadał całości procedury administracyjnej w niniejszej sprawie, do czego był zobowiązany bez względu na podniesione w skardze zarzuty, w granicach danej sprawy;

2. art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie wniesionej przez rodziców skarżącego skargi na czynność Prezydenta Miasta Siedlce w sprawie znak: E.4464.116.2022 w postaci odmowy przyznania kosztów przejazdu do Niepublicznego Przedszkola [...], pomimo że zaskarżona czynność rażąco narusza przepisy prawa materialnego, tj.: - art. 32 ust. 6 w zw. z art. 31 ust. 4 Prawa oświatowego, poprzez odmówienie zwrotu kosztów przejazdu skarżącego i jego rodziców do Niepublicznego Przedszkola [...], w kontekście faktu, iż zachodziły wszelkie podstawy do ich przyznania, bowiem placówka zaproponowana przez organ, jako najbliższa względem miejsca zamieszkania małoletniego skarżącego nie spełniała wszystkich kryteriów wskazanych w zaleceniach do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

3. art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, a przez to niepodjęcie przez Sąd pierwszej instancji wszelkich środków zmierzających do usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktu podjętego w granicach niniejszej sprawy, kiedy po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, iż zaskarżona czynność Prezydenta Miasta Siedlce została podjęta przez organ z ewidentnym naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności dotyczących szczegółowego i merytorycznego odniesienia się w uzasadnieniu skarżonego postanowienia do zarzutów skarżących podnoszonych w korespondencji prowadzonej z organem.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty zostały rozwinięte. Dodatkowo zwrócono uwagę, że Sąd pierwszej instancji w swoim rozstrzygnięciu nie baczył na słuszny interes skarżącego, który wymaga opieki specjalnej i przyjął stanowisko prezentowane przez organ nie uzasadniając szczegółowo swojego rozstrzygnięcia.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

W ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji nie dokonał kompletnej analizy skargi i nie rozpoznał wszystkich jej zarzutów, co stanowi naruszenie art. 133 § 1 i 134 § 1 w powiązaniu z art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów "[s]ąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi". Naruszenie obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.p.s.a. mogłoby nastąpić wyłącznie wtedy, gdyby ustalenia faktyczne zostały poczynione nie na podstawie akt, tylko na przykład samodzielnie przez sąd administracyjny. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyroki NSA z: 26 maja 2010 r., I FSK 497/09; 19 października 2010 r., II OSK 1645/09; 5 czerwca 2012 r., II OSK 763/12). Taka właśnie ocena w rozpoznawanej sprawie została przeprowadzona. Sąd uwzględnił podniesione przez skarżącego kwestie i uwzględnił je w swojej analizie. Fakt, że rozstrzygnięcie Sądu przyjmowało jako zasadne odmienne stanowisko od skarżącego nie oznacza, że analiza Sądu była wadliwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., III OSK 5337/21, LEX nr 3391268). Okoliczność, że ocena materiału dowodowego przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego kasacyjnie, nie daje podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia ww. przepisu.

Na marginesie można jedynie wskazać, że w ramach zarzutów skargi skarżący reprezentowany przez opiekunów prawnych zarzucił naruszenie art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego w zw. z art. 31 ust. 4 Prawa oświatowego i analizy tych przepisów dotyczy całościowo zaskarżone orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do tej analizy w ramach rozpoznawania zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Nie jest również zasadny powiązany z wyżej wymienionymi przepisami zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem: "[s]ąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por.: wyroki NSA z: 17 kwietnia 2013 r., I GSK 1151/11; 11 września 2012 r., I OSK 1234/12; 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10), a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11). Żadna z powyższych okoliczności nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można, analogicznie jak przy zarzucie naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09).

Przepis art. 151 p.p.s.a. jest natomiast przepisem blankietowym, który określa kompetencje sądu do podjęcia określonego działania – oddalenia skargi – w przypadku zajścia określonych okoliczności. Strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut z wytykiem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - uchybił sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia wyrokiem art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., II OSK 2077/10, LEX nr 1125504; wyrok NSA z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 471/07, LEX nr 477267; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., II FSK 1909/10, LEX nr 1410598; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I GSK 64/13,LEX nr 1517936; wyrok NSA z 13 stycznia 2011 r., II GSK 1387/10; wyrok NSA z 24 maja 2012 r., II GSK 563/11). Jako że powiązane z tym przepisem naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. okazały się nieuzasadnione, tym samym również nieuzasadnione jest naruszenie art. 151 p.p.s.a.

Z wyżej opisanych względów nie sposób podzielić zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego.

Przepisami materialnymi, które powołane zostały w ramach zarzutów skargi kasacyjnej są art. 32 ust. 6 w zw. z art. 31 ust. 4 Prawa oświatowego. Zgodnie z ostatnim powołanym "[d]ziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego". Natomiast z treści art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.

O ile zatem rodzice mają pełną swobodę w wyborze przedszkola lub szkoły, do której będą posyłać swoje dziecko (kierując się swoimi subiektywnymi ocenami co do potrzeb dziecka i możliwości ich najlepszej realizacji przez taką placówkę oświatową) to na gminie ciąży obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu tylko:

– niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego,

– do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.

Powyższy obowiązek nałożony przez ustawodawcę na gminę nie oznacza zapewnienia dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, w każdym przypadku i do każdej placówki, którą wskażą rodzice uważając subiektywnie, że zapewnia ona najlepsze warunki edukacyjne, rehabilitacyjne i opiekuńcze. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie zapewnienia takim dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.

W orzecznictwie sądowym jednoznacznie podkreśla się, że najbliższe przedszkole lub szkoła, to przedszkole pozwalające w najwyższym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem najpełniej dostosowane do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka oraz posiadające warunki umożliwiające prawidłowe kształcenie i rehabilitację dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten element, powinien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę. Nie musi to być przedszkole (szkoła) najbliższe w rozumieniu faktycznej (geograficznej) odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Za najbliższą jednostkę, o której mowa w art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, uznać należy przedszkole znajdujące się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy, w której dziecko niepełnosprawne mieszka, w najbliższej geograficznie odległości nie byłoby placówki zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanych z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka. Warunkiem takiego zastosowania powołanego przepisu jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (przedszkola) zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (wyrok NSA z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 831/23).

Tym samym przedszkole bliższe geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalające urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie przedszkolem najbliższym w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. Gmina nie musi więc zapewnić niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 cyt. ustawy bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwracać rodzicom kosztów przewozu dziecka do takiej placówki, jeżeli nie jest ona najbliższa. Wiąże się to także co najmniej z odpowiedzialnością organu wykonawczego gminy w ramach przestrzegania dyscypliny finansów publicznych. Organ wykonawczy gminy musi czynić ustalenia faktyczne zgodne z rzeczywistością. Działania organu gminy są regulowane prawem i nie mogą mieć cech dowolności.

Wobec powyższego gmina może odmówić zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola wskazanego przez rodziców, o ile nie jest ono najbliższe we wskazanym wyżej rozumieniu. Odmowa zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka do przedszkola (szkoły) wymaga uzasadnienia i wykazania w nim, że wskazane przez organ przedszkole jako najbliższe najpełniej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z 21 marca 2018 r. w zakresie zalecanych zajęć rewalidacyjnych oraz formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej uwzględniono m.in. rehabilitację ruchową. Rodzice skarżącego uważają, że zaproponowane przez organ Miejskie Przedszkole nr [...] w Siedlcach nie może być uznane za najbliższe przedszkole w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, ponieważ nie może zapewnić realizacji orzeczenia właśnie w zakresie rehabilitacji ruchowej skarżącego. Należy jednak podzielić zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, zgodnie z którym zakres zajęć rewalidacyjnych nie obejmuje zabiegów medycznych, do których zalicza się stanowiąca problem w niniejszej sprawie rehabilitacja ruchowa. Zasadniczym celem zajęć rewalidacyjnych jest wspieranie dziecka w rozwoju funkcji poznawczych, emocjonalnych i społecznych, co ma umożliwić mu pełne uczestnictwo w procesie dydaktyczno-wychowawczym oraz przygotowanie do samodzielnego funkcjonowania w dorosłym życiu. Wynika to m.in. z art. 1 Prawa oświatowego, który wskazuje na szeroko pojęte kształcenie i wychowywanie jako zadania systemu oświaty oraz § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, w którym jasno określono przedmiot regulacji jako "kształcenie, wychowanie i opieka dla dzieci i młodzieży posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego". Rehabilitacja ruchowa stanowi natomiast formę pomocy medycznej i jako taka jest zapewniana w ramach systemu ochrony zdrowia, nie zaś systemu oświaty. Placówki oświatowe nie są więc uprawnione do realizowania zadań z zakresu opieki zdrowotnej.

W związku z powyższym zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że rehabilitacja ruchowa, mimo że została wymieniona w zaleceniach orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jako przykład zajęć rewalidacyjnych, nie może być stawiana jako wymóg dla określenia "najbliższej" placówki zgodnie art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. Przy analizie takiej bierze się zaś pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w najlepszych warunkach. Taki wniosek jest zgodny z ogólnymi założeniami udzielania świadczeń pomocowych finansowanych ze środków publicznych, które ograniczają się zwykle do świadczeń "niezbędnych", a nie "najlepszych z możliwych" (wyrok WSA w Poznaniu z 17 czerwca 2020 r., IV SA/Po 643/20, LEX nr 3052082). Fakt, że placówka wskazana przez rodziców skarżącego realizuje również rehabilitację ruchową nie może więc być brany pod uwagę przy ocenie przyznania zwrotu kosztów dowozu dziecka do przedszkola.

Skoro zatem organ zrealizował swój obowiązek poprzez wskazanie przedszkola w miejscu zamieszkania realizującego w pełni wymogi orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, to nie było powodu do uznania zasadności żądania skarżącego o przyznanie kosztów przejazdu do przedszkola wskazanego przez rodziców skarżącego w miejscowości pobliskiej. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej interpretacji art. 32 ust. 6 w zw. z art. 31 ust. 4 Prawa oświatowego i zarzuty prawa materialnego również nie mogły być uwzględnione.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.