Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1459/13 odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 588/12 w sprawie ze skargi G. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia za luty 2002 r. nadwyżki podatku należnego nad naliczonym do wpłaty postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem z 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1459/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę G. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 588/12, oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 29 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2002 r.

W motywach orzeczenia Sąd zauważył, że jako podstawę wznowienia postępowania wskazano art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), powołując wyrok TK z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (OTK-A 2013/7/97), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. Zdaniem Sądu, wskazane orzeczenie TK nie mogło stanowić podstawy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 588/12, ponieważ Sąd oceniał w niej zastosowanie innego przepisu, tj. art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej obowiązującego od 1 stycznia 2003 r. Skoro więc ww. wyrok TK dotyczył przepisu, który nie miał zastosowania w sprawie rozstrzygniętej przez WSA w Łodzi, to skargę o wznowienie postępowania należało odrzucić w oparciu o art. 281 P.p.s.a.

W skardze kasacyjnej od ww. postanowienia strona wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 281 P.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu i odrzucenie skargi wskutek uznania przez Sąd, że wyrok TK o sygn. SK 40/12 nie może być podstawą złożonego wniosku o wznowienie postępowania, gdyż stwierdzono w nim niekonstytucyjność art. 70 § 6, a nie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej mającego zastosowanie w sprawie zakończonej wyrokiem o sygn. I SA/Łd 588/12,

- art. 272 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd, że w sprawie, w której została złożona skarga o wznowienie postępowania, tj. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 588/12 dotyczącej podatku od towarów i usług za luty 2002 r., tak organy, jak i Sąd pierwszej instancji mogły zastosować wyłącznie art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., a nie art. 70 § 8 obowiązujący od 1 stycznia 2003 r., co powoduje, że w sprawie powinien mieć zastosowanie ww. art. 272 § 1 P.p.s.a., gdyż TK w orzeczeniu o sygn. SK 40/12 stwierdził niezgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., a zatem skarga o wznowienie nie powinna zostać odrzucona.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa jest jedną z szeregu jednorodnych spraw podlegających rozpoznaniu w związku ze złożonymi przez stronę skargami kasacyjnymi od postanowień odrzucających skargi G. O. o wznowienie postępowań sądowych zakończonych prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W postanowieniu z 20 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1210/14 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił skarżącemu w analogicznej sprawie, że wyrok TK w sprawie o sygn. SK 40/12, który strona powołała jako podstawę wznowienia postępowania, nie dotyczy art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej będącego podstawą wydanej wobec skarżącego decyzji administracyjnej poddanej następnie kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd wskazał w tym kontekście, że "w sprawie (...) bez znaczenia pozostają dalsze wywody uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 40/12, dotyczące zastrzeżeń co do konstytucyjności art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej obowiązującego od dnia 1 stycznia 2003 r. Moc wiążącą bowiem ma tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wobec tego nie jest dopuszczalne, aby sąd administracyjny rozpoznający skargę o wznowienie postępowania mógł samodzielnie decydować, że z podstawy prawnej zawartej w art. 272 § 1 P.p.s.a. wynika generalna kompetencja do wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, wyłącznie w oparciu o domniemanie braku zgodności z Konstytucją RP przepisu, który był podstawą wydanej decyzji administracyjnej. W takim przypadku to sąd administracyjny kreowałby nieistniejącą w przepisach P.p.s.a. podstawę wznowieniową."

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela w pełni przytoczone wyżej stanowisko, którego motywy świadczą o niezasadności skargi kasacyjnej również w niniejszej sprawie. Stanowią one właściwą odpowiedź w szczególności na tę część argumentacji, w ramach której strona akcentuje zbieżną treść normatywną art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. z art. 70 § 8 tej ustawy obowiązującego od 1 stycznia 2003 r. (s. 2-3 i 8 skargi kasacyjnej). Trybunał Konstytucyjny wyraźnie podkreślił w końcowej części uzasadnienia wyroku o sygn. SK 40/12, że orzeczenie to nie usuwa z obrotu prawnego ww. art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej; nie orzekł zatem o niezgodności tego przepisu z Konstytucją w rozumieniu art. 272 § 1 P.p.s.a.

Za trafne uznać należy ponadto – w nawiązaniu do wywodu strony dotyczącego podstawy prawnej działania organów oraz Sądu we wznawianej sprawie (s. 4-7 skargi kasacyjnej) – spostrzeżenie Sądu pierwszej instancji (s. 8 in fine uzasadnienia), że w sprawie tej nie stosowano wbrew przekonaniu skarżącego zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., a właśnie art. 70 § 8 tej ustawy obowiązujący od 1 stycznia 2003 r., zgodnie z zasadą tempus regit actum (zabezpieczenia hipoteką dokonano w 2007 r.). Wynika to zresztą wprost z zaskarżonego wyroku (zob. s. 12 i n. wyroku o sygn. I SA/Łd 588/12; ponadto por. s. 2 skargi oraz s. 7 odpowiedzi na skargę w tej sprawie).

Prawidłowo zauważył przy tym Sąd pierwszej instancji, że poglądu forsowanego przez stronę nie wspiera treść art. 20 § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2002 r., Nr 169, poz.1387 ze zm.), jako że wskazany art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie przewidywał – zgodnie z powołanym przepisem intertemporalnym – mniej korzystnych dla podatnika zasad i terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych w odniesieniu do zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, aniżeli jego poprzednik uchylony wyrokiem Trybunału, tj. art. 70 § 6 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.; w obu tych przepisach określono, że "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką". Powyższe wydaje się dostrzegać sam skarżący skoro wskazuje, że przed wyrokiem TK niecelowe było wnoszenie skargi kasacyjnej w oparciu o zarzuty związane ze stosowaniem ww. przepisów (s. 7 skargi kasacyjnej); jednakże wbrew jego przekonaniu derogacja trybunalska ww. art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej nie ma wpływu na interpretację art. 20 § 2 wskazanej noweli.

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z wnioskiem organu wyklucza treść uchwały NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008/2/23).