Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 624/15 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skarg H. C., R.N., J. N., Z.G., R. G., J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt 624/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz decyzji Starosty J. z dnia [...] listopada 2014 r.

Powyższe postanowienie doręczone zostało pełnomocnikowi J. D. w dniu 16 października 2015 r.

W dniu 30 października 2015 r. (data nadania) J. D. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Do wniosku dołączył pismo z dnia 27 października 2015 r., jakie otrzymał od pełnomocnika, informujące go o wypowiedzeniu stosunku pełnomocnictwa. Takiej też treści pismo informujące o wypowiedzeniu J. D. z dniem 27 października 2015 r. pełnomocnictwa zostało przesłane do Sądu.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu J. D., wskazał, że pełnomocnik działał na jego szkodę, bowiem nie poinformował go o wydaniu przez Sąd rozstrzygnięcia a po upływie ustawowego terminu do złożenia zażalenia na to orzeczenie wypowiedział mu pełnomocnictwo. W postępowaniu ww. pełnomocnika skarżący upatruje brak swojej winy w dotrzymaniu terminu do zaskarżenia opisanego na wstępie orzeczenia. Wyjaśnił dodatkowo, że ostatni raz rozmawiał ze swoim adwokatem w kwietniu 2015 r. W tym czasie nie oświadczył on, że rezygnuje z reprezentowania jego osoby przed WSA w Rzeszowie.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 624/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd wskazał, że wnioskodawca nie wykazał przyczyn, dla których istniały ważne powody skutkujące uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. J. D. wskazywał na okoliczność wypowiedzenia mu przez adw. A. M. pełnomocnictwa i świadome podejmowanie przez pełnomocnika działań na jego szkodę. Jak wynika z akt sprawy skarżący sporządził osobiście skargę do sądu administracyjnego, jednakże reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika adw. A. M., co potwierdza zalegający w aktach sądowych dokument pełnomocnictwa oraz oświadczenie samego skarżącego o niewypowiedzeniu stosunku pełnomocnictwa.

Sąd podniósł, że na równi z zawinionym działaniem strony traktowane jest zawinienie działającego w jej imieniu pełnomocnika i w związku z tym strona postępowania działająca przez pełnomocnika ponosi wszelkie negatywne konsekwencje jego zaniedbań. Nie tylko więc wina strony, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, wyłącza możliwość przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Natomiast odpowiedzialność związana z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działania i zaniechania obciążają mocodawcę.

Zważywszy na powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, skarżącemu można przypisać winę w uchybieniu terminu, ponieważ to on dokonał wyboru pełnomocnika, którego zaniechanie doprowadziło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez adwokata lub radcę prawnego ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika. Skarżący nie może zatem skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez upoważnioną przez niego osobę. Relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają natomiast bez wpływu na bieg terminów procesowych.

Ponadto zdaniem Sądu, zachowaniu samego skarżącego można postawić zarzut zaniedbania lub niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw, skoro, jak oświadczył we wniosku o przywrócenie terminu, ostatni raz rozmawiał z pełnomocnikiem 15 kwietnia 2015 r. Do obowiązków strony należy dbać należycie o swoje interesy, tym bardziej, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności.

Sąd podkreślił również, że prawidłowo postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Sąd przesłał ustanowionemu przez J. D. profesjonalnemu pełnomocnikowi. Zmiana tego stanu rzeczy mogła nastąpić jedynie poprzez wypowiedzenie pełnomocnictwa i poinformowanie Sądu o tym fakcie, co nastąpiło dopiero 28 października 2015 r.

Zażaleniem J. D. zaskarżył powyższe postanowienie. W uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że stanowisko Sądu jest błędne i w sposób ogólny odnosi się do jego wniosku. Podniósł, że niedotrzymał terminu z wyłącznej winy pełnomocnika. Wskazał, że termin wypowiedzenia pełnomocnictwa świadczy o celowym narażaniu go przez pełnomocnika na szkodę, a zatem wniosek o przywrócenie terminu, którego uchybienie naraża stronę na ujemne skutki procesowe, jest zasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (por. postanowienia NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., II OZ 525/11; z dnia 26 listopada 2007 r., I FZ 509/07; z dnia 18 października 2007 r., I FZ 421/07). Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie, która winna wykazać, iż mimo dochowania należytej staranności nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że prawidłowe było przyjęcie przez Sąd I instancji, iż w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jak słusznie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, od którego należy oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną Sądu I instancji, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia.

Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.