II SAB/Wa 60/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-06-08	
Data wpływu	2022-01-31	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Ewa Marcinkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Maciejuk
Joanna Kruszewska-Grońska	
Symbol z opisem	647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658	
Hasła tematyczne	Ochrona danych osobowych	
Sygn. powiązane	III OSK 2184/22	
Skarżony organ	Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych	
Treść wyniku	Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  nie miała charakteru rażącego	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 329; art. 149; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 nr 0 poz 256; art. 12, art. 35 par. 3, art. 36 par. 1 i 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] września 2021 r. na przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ze skargi M. K. na przetwarzanie danych osobowych; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
W dniu 20 września 2021 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwanego dalej Prezesem UODO lub organem) wpłynęła skarga M.K. (zwanego dalej skarżącym), datowana na 13 września 2021 r., na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. z siedzibą w [...] (zwany dalej PZU) polegające na przetwarzaniu jego danych osobowych bez podstawy prawnej oraz ich udostępnieniu Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu (zwanemu dalej UFG).

Pismami z dnia 25 października 2021 r. Prezes UODO wezwał PZU oraz UFG do ustosunkowania się do treści skargi oraz złożenia pisemnych wyjaśnień. Jednocześnie pismem z tej samej daty poinformował skarżącego, że zwrócił się do ww. podmiotów.

Wyjaśnienia od UFG wpłynęły do organu w dniu 3 listopada 2021 r., natomiast w dniu 4 listopada 2021 r. wpłynął wniosek PZU o przedłużenie do dnia 10 grudnia 2021 r. wyznaczonego terminu na dostarczenie wymaganych w sprawie informacji oraz dokumentów w związku z zakresem informacji niezbędnych do zgromadzenia w przedmiotowej sprawie oraz okolicznościami związanymi z sytuacją epidemiczną wpływającą w sposób znaczący na zmiany organizacyjne funkcjonowania podmiotu.

W dniu 3 grudnia 2021 r. do Prezesa UODO wpłynęło ponaglenie od skarżącego, w którym wniósł o stwierdzenie, że doszło do bezczynności i przewlekłości w postępowania administracyjnym z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie w piśmie tym skarżący wniósł o przesłanie, przed wydaniem decyzji, uwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

W dniu 13 grudnia 2021 r. do organ wpłynęły wyjaśnienia od PZU.

Pismami z dnia 22 grudnia 2021 r. Prezes UODO poinformował strony o zgromadzeniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w toku postępowania dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz o możliwości wglądu w akta sprawy w siedzibie organu, zakreślając termin 7 dni na realizację powyższych uprawnień, od dnia otrzymania niniejszego pisma.

Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Prezes UODO odmówił uwzględnienia wniosku M.K. o przesłanie uwierzytelnionych kopii akt przedmiotowej sprawy.

W dniu 23 grudnia 2021 r. M.K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Prezesa UODO, skargę na przewlekłość i bezczynność postępowania wszczętego jego skargą z dnia 13 września 2021 r. W skardze wniósł o:

– stwierdzenie przez Sąd przewlekłości i bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa,

– stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa do rozpoznania sprawy przez organ bez nieuzasadnionej zwłoki i zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej,

– nałożenie na organ kary finansowej w związku z nieprawidłowościami, jakich dopuścił się w czasie trwania przedmiotowego postępowania,

– zobowiązanie organu do doręczenia do Sądu kopii całości akt postępowania,

– doręczenia skarżącemu żądanych we wcześniejszych pismach kopii kart dokumentów akt postępowania potwierdzonych za zgodność z oryginałem,

– wyznaczenie terminu wydania decyzji administracyjnej,

– stwierdzenie stronniczości organu,

– zobowiązanie Prezesa UODO do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych bezczynności i przewlekłości postępowania, a także podjęcie środków zapobiegawczych bezczynności i przewlekłości postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Prezes UODO, prowadząc postępowanie wszczęte jego skargą, przekroczył wszystkie ustawowe terminy wydania decyzji, nie powiadomił strony o przyczynach zwłoki, nie wskazał terminu zakończenia postępowania oraz nie informował o przebiegu sprawy, naruszając tym samym przepisy art. 35 § 1-4 i art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. Zatem w ocenie skarżącego, organ w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydanie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie trwa dłużej, niż jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Skarżący dodał, że organ dopuścił się naruszenia jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, prowadząc postępowanie opieszale, co naraziło skarżącego na wymierne straty finansowe i moralne. M.K. podkreślił, że zależy mu na jak najszybszym usunięciu jego danych dotyczących zdarzenia z systemu UFG, jak i bazy danych PZU w zakresie sprawstwa skarżącego, które wiąże się z bezprawnym naliczaniem zwyżek za szkodowość przez ubezpieczycieli i związaną z tym stratą finansową dla skarżącego.

Skarżący podkreślił również, że do chwili sporządzenia skargi ani organy ścigania, ani też sąd powszechny nie uznały skarżącego za sprawcę, pomimo tego PZU uznało winę skarżącego, przekazało jego dane do UFG, które z kolei przekazuje je dalej innym podmiotom - ubezpieczycielom.

W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie, uznając, że w aktualnym stanie prawnym i faktycznym skarga ta jest bezzasadna.

Powołując treść przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak też orzecznictwo sądów administracyjnych i doktrynę Prezes UODO podniósł, że przez przewlekłość postępowania rozumie się opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak również - nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania występuje, gdy organ działa w sposób nieefektywny, a także gdy jego działanie polega na wykonywaniu szeregu czynności w dużym odstępie czasu, względnie wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny.

Prezes UODO wyjaśnił też, że stosownie do stanowiska judykatury, o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności.

Prezes UODO podkreślił, że od momentu złożenia przez M.K. skargi na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych, organ podejmował czynności mające na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, a następnie, po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego, wydał rozstrzygnięcie kończące postępowanie w postaci decyzji administracyjnej z dnia [...] stycznia 2022 r. Postępowanie w sprawie zakończone zostało zatem po około 4 miesiącach od daty wniesienia skargi. Prezes UODO dodał, że do wskazanych w przepisach prawa okresów rozpoznania sprawy nie można wliczyć okresów opóźnień spowodowanych z winy strony, albo przyczyn niezależnych od organu. Tym samym z powyższego okresu należy wyłączyć czas oczekiwania na udzielenie wyjaśnień przez strony, co przesądza o tym, że organ nie dopuścił się przewlekłości.

Mając na uwadze powyższe Prezes UODO podkreślił, że w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Przeciwnie, organ - w ramach swoich możliwości - przedsięwziął wszelkie przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Czynności te podejmował zaś szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia zgodnie z zasadą, o której mowa w art. 12 ust. 1 K.p.a.

Odnosząc się do kwestionowanego przez M.K. czasu trwania postępowania administracyjnego w sprawie Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE, L 119, 4 maja 2016 r., str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23 maja 2018 r., str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4 marca 2021 r., str. 35) – zwanego dalej RODO, organ nadzorczy zobligowany jest do poinformowania osoby, której dane dotyczą w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrzenia skargi. Przepisy RODO, a tym samym również ww. regulację, należy stosować bezpośrednio przed przepisami K.p.a., co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 czerwca 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 95/19. Organ zauważył też, że art. 78 ust. 2 RODO nie określa granicznego terminu rozpoznania skargi przez organ nadzorczy. W ocenie Prezesa UODO powyższe wynika ze specyfiki postępowań toczących się w przedmiocie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych: postępowania te są z reguły skomplikowane i czasochłonne, gdyż występują w nich co najmniej dwie strony o spornych interesach. Jednocześnie Prezes UODO wyjaśnił, że jego decyzje nie mają charakteru związanego, a zatem nie jest możliwe wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o stwierdzenie spełnienia bądź nie, warunku do wydania decyzji w oparciu o elementy wniosku kierowanego do organu.

Odnosząc powyższe do realiów sprawy organ wskazał, że termin określony w przepisach prawa został przez Prezesa UODO zachowany, ponieważ skarga wpłynęła do organu 20 września 2021 r., zaś pierwsze czynności podjęto [...] października 2021 r., o czym skarżący został przez organ powiadomiony. W ocenie Prezes UODO nie można podzielić zarzutu skarżącego, że organ nie dochował należytej staranności w organizowaniu i przeprowadzeniu postępowania. Prezes UODO niezwłocznie wezwał podmioty, których działania skarga dotyczyła, do złożenia niezbędnych dla rozstrzygnięcia wyjaśnień. Jednocześnie organ podkreślił, że bez zbędnej zwłoki, tj. w dniu [...] grudnia 2021 r. ustosunkował się do ponaglenia skarżącego z dnia 29 listopada 2021 r. Wówczas wysłano do stron informację o przebiegu toczącego się postępowania w sprawie, powiadamiając o zgromadzeniu materiału dowodowego, niezbędnego do wydania decyzji administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe Prezes UODO stwierdził, że w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, przeciwnie, przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Prezes UODO zaznaczył przy tym, że to na organie spoczywa ustanowiony w art. 77 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Organ podkreślił, że zakres skargi złożonej przez skarżącego jest obszerny, ponieważ wytknął on PZU i UFG szereg nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych. Prezes UODO wyjaśnił zatem, że musiał zbadać zasadność podniesionych przez M.K. kwestii, zobowiązany był więc dokonać wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, celem dokonania prawidłowej subsumpcji w przypadku każdego ze zgłoszonych przez skarżącego zastrzeżeń, przy czym postępowanie w niniejszej sprawie zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej w dniu [...] stycznia 2022 r.

Mając na uwadze powyższe Prezes UODO podkreślił, że niezasadne jest stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wskazując, że w sprawie nie doszło do przekroczenia terminów rozpoznania sprawy określonych w RODO, tym bardziej więc nie można uznać, aby organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa

Prezes UODO stwierdził nadto, że niezasadny jest nie tylko wniosek o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, lecz również wniosek o nałożenie na organ kary finansowej, która jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, i który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tymczasem w ocenie Prezesa UODO, wykluczyć należy, aby taka sytuacja miała miejsce w sprawie.

Ponadto, zdaniem organu, niezasadny jest także wniosek o przyznanie od Prezesa UODO na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, która jest formą rekompensaty dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ wyjaśnił, że w związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania, a aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 P.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Prezes UODO podniósł, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił swojego wniosku, wskazał jedynie, że organ prowadził postępowanie opieszale, co naraziło skarżącego na: "wymierne straty finansowe i moralne", co nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy.

Odnosząc się natomiast do stawianego przez skarżącego zarzutu stronniczości organu Prezes UODO wskazał, że zarzut ten nie mieści się w zakresie mogącym stanowić przedmiot skargi na przewlekłość i bezczynność organu. Z całą stanowczością organ podkreślił jednak, że w sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Pracownicy organu nie są w żaden sposób związani osobistymi, służbowymi, czy też rodzinnymi relacjami ze stronami postępowania. Jednocześnie Prezes UODO wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do bezstronności pracowników.

Prezes UODO dodał też, że nie mieści się w zakresie mogącym stanowić przedmiot skargi na przewlekłość i bezczynność organu zarzut nieudostępnienia M.K. kopii akt postępowania. Wskazał jednocześnie, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Prezes UODO odmówił uwzględnienia wniosku o udostępnienie kopii akt sprawy oraz pouczył skarżącego o sposobie i terminie zaskarżenia tego rozstrzygnięcia, jednak skarżący dotychczas nie zakwestionował powyższego stanowiska organu w przewidzianym do tego trybie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej zwana jako "P.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem skargi M.K. uczynił "przewlekłość i bezczynność postępowania" przez Prezesa UODO w sprawie zainicjowanej jej skargą z 13 września 2021 r.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, że zarzucenie w jednym piśmie bezczynności oraz przewlekłości postępowania nie powinno być traktowane jako skumulowanie dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność działania organu w tej samej sprawie administracyjnej. Objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje bowiem jedną sprawę sądowoadministracyjną. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 709/12; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 2225/14; publ. CBOSA).

W przypadku wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny - na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania - ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt II OZ 753/15; publ. j.w.).

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma zasadniczo na celu ochronę procesową strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Z kolei pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. j.w.). W wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 (publ. j.w.) NSA stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego Sąd przyjął, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO w przedmiocie rozpoznania skargi M.K. z 13 września 2021 r. , która wpłynęła do organu w dniu 20 września 2021 r.

Warunkiem dopuszczalności złożenia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania warunkiem formalnym dopuszczalności jej wniesienia jest uprzednie złożenie ponaglenia w trybie art. 37 K.p.a.

W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony i okoliczność ta nie jest sporna.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

Oceniając zasadność skargi na wstępie należy wyjaśnić, iż Sąd nie podziela stanowiska Prezesa UODO, że przepis art. 78 ust. 2 RODO jest przepisem szczególnym względem uregulowań Kodeksu postepowania administracyjnego, a tym samym organ ten nie jest związanym terminami załatwienia sprawy określonymi w K.p.a., a jedynie ma obowiązek informować stronę o podejmowanych czynnościach w jej sprawie w odstępach czasu nie przekraczających trzech miesięcy.

Powołany przepis pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 RODO i art. 57 ust. 1 lit. f RODO, w którym to mowa jest o informowaniu skarżącego – w rozsądnym terminie – o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Sam zaś przepis art. 78 ust. 2 RODO daje każdej osobie której dane dotyczą, prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem - bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej - jeżeli organ nadzorczy (Prezes UODO), nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.

Jak stanowi art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia, każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia, a także rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą.

Nie ulega wątpliwości, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) stanowi kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie.

Jednocześnie, państwom członkowskim Unii Europejskiej pozostawiono jednak pewien zakres swobody w zakresie regulacji na poziomie krajowym, aby niektóre zagadnienia doprecyzować (np. w przypadku organu nadzorczego, czy odpowiedzialności za naruszenie zasad ochrony danych osobowych), czy też dostosować zasady wprowadzone przez RODO do innych obowiązujących w danym porządku prawnym zasad.

Z przepisów art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO wynika m.in., iż procedura, w ramach której prowadzone są postępowania zainicjowane skargą wniesioną przez osobę, której dane dotyczą, określana jest przez poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Pozostawienie w tym zakresie państwom członkowskim autonomii jest wyrazem realizacji zasady autonomii proceduralnej państw członkowskich. W tej sytuacji, skargi są wnoszone i rozpatrywane na podstawie przepisów proceduralnych obowiązujących w danym państwie członkowskim UE.

Art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych stanowi, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, zwane dalej "postępowaniem", jest prowadzone przez Prezesa Urzędu.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest jednym z postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych. O takim jego charakterze rozstrzyga art. 7 ust. 1 ww. ustawy o ochronie danych osobowych, który postępowania z rozdziałów 4-7 i 11 tej ustawy kwalifikuje jako administracyjne i przewiduje w sprawach w niej nieuregulowanych stosowanie do tych postępowań Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca w art. 7 ust. 1 cyt. ustawy nie przewiduje stosowania odpowiedniego, oznacza to zatem stosowanie przepisów K.p.a. wprost, z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych.

Zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona w ww. przepisie - ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 K.p.a. - nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

W art. 35 K.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 K.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 K.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Podkreślić również należy, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie rozpoznania skargi M.K. na przetwarzanie jego danych osobowych przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. oraz Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, prowadzone było w sposób przewlekły.

Z akt sprawy wynika, że ww. skarga M.K. wpłynęła do organu w dniu 20 września 2021 r. Pierwszą czynność w tej sprawie organ podjął natomiast dopiero w dniu [...] października 2021 r., a więc po upływie ponad miesiąca, zwracając się o wyjaśnienia do PZU oraz UFG, a także informując o tym skarżącego. Wyjaśnienia od UFG wpłynęły do organu w dniu 3 listopada 2021 r, natomiast od PZU w dniu 13 grudnia 2021. Innych czynności wyjaśniających w toku postępowania w tej sprawie organ nie podejmował. Następnie, pismami z [...] grudnia 2021 r. organ poinformował strony, że w sprawie została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznej decyzji oraz pouczył je o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1, art. 73 § 1 i art. 73a § 1a K.p.a. Decyzja administracyjna w tej sprawie została wydana natomiast w dniu [...] stycznia 2022 r., a więc po skierowaniu przez M.K. skargi do Sądu na przewlekłość i bezczynność postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa UODO.

W ocenie Sądu, sposób procedowania organu w niniejszej sprawie wskazuje na naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ, prowadząc tak ograniczone postępowanie wyjaśniające, nie załatwia skargi strony przez okres ponad 4 miesięcy.

Należy jeszcze raz zaznaczyć, że RODO nie zawiera odrębnych od K.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów K.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno zatem nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Obszerność skargi złożonej przez M.K. do Prezesa UODO, konieczność zbadania zasadności podniesionych w niej kwestii oraz dokonania wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, nie zwalniają z zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci np. złożoności sprawy.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ze skargi M.K. jest uzasadniony. Przy czym, biorąc pod uwagę czas trwania tego postępowania, tj. około 4 miesiące oraz to, że PZU w toku postępowania zwrócił się do organu o przedłużenie terminu na udzielenie wyjaśnień i w efekcie udzielił tych wyjaśnień dopiero po upływie miesiąca od wezwania, a także to, że w dniu [...] stycznia 2022 r. organ wydał decyzję administracyjną w tej sprawie, Sąd stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Z uwagi na wydanie decyzji w sprawie, Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania skargi M.K. w myśl art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stwierdził jednak, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postepowania - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania ww. instytucji. Sąd uwzględnił w szczególności okoliczność, że na dzień wyrokowania decyzja administracyjna została przez organ wydana.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., jak w punkcie 4 sentencji wyroku.