Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Maciej Kurasz (sprawozdawca), Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Gl 19/17 w sprawie ze skargi K. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. w przedmiocie wniosku o wykreślenie zastawów skarbowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. na rzecz K. W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r. I SAB/GI 19/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie ze skargi K. W. (dalej jako "Skarżący") stwierdził przewlekłość postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. w przedmiocie wniosku o wykreślenie zastawów skarbowych, oraz uznał, że przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałym zakresie skargę oddalił i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

2. Od powyższego wyroku Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zaskarżył go w części uznającej, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku o wykreślenie zastawów skarbowych. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 120, art. 122, art. 125, art. 139 § 1 i 140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p.") przez błędne uznanie przez Sąd, iż w ramach analizy postępowania w sprawie wykreślenia zastawów skarbowych: - organ nie na każdym etapie postępowania dochował terminów określonych w art. 139 § 1 i art. 140 O.p., - organ w okresie od 27 kwietnia 2017 r. (wyznaczony termin załatwienia sprawy) do 7 sierpnia 2017 r. (zawiadomienie w oparciu o art. 140 O.p.) nie działał w warunkach przedłużenia terminu określonego w art. 139 § 1 O.p., gdyż strona nie była zawiadomiona o terminie załatwienia sprawy, przyczynach niedotrzymania terminu, a nowy termin nie został wyznaczony, a w rezultacie przyjęcie przez Sąd, że skarżący dopuścił się prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, czym naruszył art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec powyższego organ podatkowy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna.

3. Należy podzielić ocenę WSA w Gliwicach, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. była uzasadniona. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd, powołując się na definicję "przewlekłego postępowania" wypracowaną w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie, prawidłowo przyjął, że termin "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Należy zwrócić przy tym uwagę, że ocena postępowania organu, jako dotkniętego przewlekłością jego prowadzenia, wymaga gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania.

4. W rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, można skutecznie zarzucić przewlekłość prowadzonego postępowania podatkowego. Prowadzone przez organ podatkowy postępowanie i podejmowane czynności wypełniały pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" w podanym wyżej rozumieniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że ocena, czy postępowanie jest prowadzone w sposób przewlekły nie może być prowadzona w oderwaniu od charakteru sprawy. "Rozsądny termin" zakończenia postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o następujące kryteria: złożoność sprawy, postępowanie samej strony i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, gdzie zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, organ podatkowy może uwzględnić zasadę szybkości postępowania przez sprawne zorganizowanie kolejnych czynności procesowych, rozsądną koncentrację materiału dowodowego. Jeżeli jednak nie jest konieczne zgromadzenie wielu dowodów, których pozyskanie, przeprowadzenie czy analiza jest czasochłonne, można od organu wymagać, aby naczelną dyrektywą dla niego było jak najszybsze wydanie decyzji albo zakończenie postępowania w inny sposób. W takim postępowaniu, jak rozpatrywane, nieskomplikowane pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania świadczy o jego przewlekłości w rozumieniu art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Takie procedowanie, narusza jedną z ogólnych zasad postępowania podatkowego zwaną zasadą szybkości postępowania (art. 125 § 1 O.p.). Wielokrotnie podkreślano zarówno w orzeczeniach sądu administracyjnego, jak też w doktrynie, że zasada szybkości oraz wypływający z niej obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa, w tym reguł regulujących zasady prawa procesowego takich, jak art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Kluczowym problemem w sprawie niniejszej jest kwestia przewlekłego prowadzenia postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. w zakresie wykreślenia z rejestru zastawów zastawu skarbowego ustanowionego na udziałach w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiących własność skarżącego niebędącego dłużnikiem.

5. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy upływem wyznaczonego postanowieniem z 27 lutego 2017 r. terminu załatwienia sprawy, tzn. 28 kwietnia 2017 r., a wydaniem postanowienia z 7 sierpnia 2017 r., postanowienie, o którym mowa w art. 140 O.p. nie zostało wydane. W okresie tym strona nie była zawiadamiana o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, przyczynach niedotrzymania terminu, a nowy termin załatwienia sprawy nie został wyznaczony. We wskazanym okresie organ nie działał zatem w warunkach przedłużenia terminu załatwienia sprawy, co bezwzględnie nakazuje ustawodawca w razie przekroczenia terminu określonego w art. 139 § 1 O.p. Zasadnie Sąd administracyjny pierwszej instancji uznał zatem, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Konstatacja ta jest właściwa, niezależnie od tego, że w dniu 9 maja 2017 r. akta sprawy zostały przekazane do organu drugiej instancji wraz z odwołaniem, o czym strona była powiadomiona. Informując stronę, że organ wyda decyzję, mając na uwadze zarzuty podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, organ zobowiązany był wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy, czego zaniechał. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przewlekłość postępowania, jak słusznie orzekł Sąd pierwszej instancji nie wystąpiła jednak z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd ten stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 1a). W dniu 11 grudnia 2017r. NUS w J. wydał wobec skarżącego decyzję o wykreśleniu z rejestru zastawów skarbowych, ustanowionych w dniu 28 listopada 2016 r. W tym stanie rzeczy zasadnie Sąd administracyjny pierwszej instancji w zakresie regulacji zawartej w art. 149 § 1 p.p.s.a. ograniczył swoje orzeczenie do rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdzając przewlekłe prowadzenie postępowania przez NUS w J. i uwzględniając w tym zakresie skargę. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 a p.p.s.a. orzekł, że owa przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

6. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.