Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 30 stycznia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) sędzia del. WSA Robert Sawuła Protokolant starszy asystent sędziego Anna Sidorowska - Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 232/11 w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 12 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P.T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) cofnął P.T. pozwolenie na broń palną myśliwską. Organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego II Wydział Karny w Wolsztynie z dnia 26 sierpnia 2008 r. sygn. akt II K 101/08 P.T. został skazany za popełnienie czynu z art. 292 § 1 w związku z art. 12 k.k. Organ wyjaśnił, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem za popełnienie czynu zabronionego wymierzonego przeciwko mieniu nie daje gwarancji przestrzegania prawa w przyszłości, nie daje też gwarancji bezpiecznego używania broni palnej, a tym samym budzi uzasadnione obawy, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co zgodnie z powołanymi w decyzji przepisami stanowi podstawę do wydania decyzji o cofnięciu udzielonego pozwolenia na posiadanie broni.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P.T. zarzucając organowi dokonanie błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji polegające na uznaniu za wystarczający do cofnięcia pozwolenia na broń faktu skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 292 § 1 k.k. Zdaniem odwołującego się powołane przepisy pozwalają na wydanie decyzji o cofnięciu pozwolenia jedynie w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W odwołaniu podkreślono, że skarżący został skazany jedynie na karę grzywny za przestępstwa nieumyślne. Ponadto cieszy się on nienaganną opinią w środowisku łowieckim i jest aktywnym członkiem Polskiego Związku Łowieckiego i brak było podstaw do uznania, że zaistniały w stosunku do niego warunki do wydania kwestionowanej decyzji.

Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu cofniecie pozwolenia na broń palna myśliwską było obligatoryjne. Organ odwoławczy pokreślił, że nie ma znaczenia czy sąd karny wymierzył wyłącznie karę grzywny, gdyż art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie uzależnia istnienia obawy możliwości użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego od rodzaju i wymiaru orzeczonej przez sąd kary za przestępstwo. W niniejszej sprawie nawet dowody świadczące na korzyść strony, jak pozytywna opinia z miejsca zamieszkania, czy prawidłowe przechowywanie broni nie mają istotnego znaczenia dla sposobu jej rozstrzygnięcia. Istotne jest to, że fakt skazania skarżącego przesądza, iż ma do niego zastosowanie przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.T. ponownie zarzucił dokonanie błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji polegające na uznaniu za wystarczający do cofnięcia pozwolenia na broń faktu skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo określone w art. 292 § 1 k.k. Zdaniem skarżącego fakt skazania za przestępstwo przeciwko mieniu nie może stanowić samodzielnej przesłanki wydania zaskarżonej decyzji. W skardze podniesiono, że organ zaniechał wyjaśnienia w oparciu o dowody związku przyczynowego pomiędzy popełnionym przestępstwem, a uzasadnioną obawą, że skarżący w przyszłości może użyć broni w sposób niebezpieczny i niezgodny z prawem. Podniesiono, że skarżący nie nadużywa alkoholu, nie zażywa środków odurzających, jest też pozytywnie oceniany w kręgach łowieckich. Zarzucono także, że organy nie wzięły w dostatecznym stopniu pod rozwagę, że popełnienie przez skarżącego przestępstwa miało charakter incydentalny i niezamierzony, a samo przestępstwo jest przestępstwem nieumyślnym i jako takie nie może przekreślać pozytywnej opinii skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wskazał, że w sprawie bezspornym jest, iż skarżący skazany został prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu. Art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni nakłada na organ Policji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń osobom, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 -6. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Skoro więc skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu, to zgodnie z powołanym przepisami organ zobligowany był do cofnięcia mu pozwolenia na broń. Jednocześnie Sąd podkreślił, że posiadanie broni jest w polskim systemie prawnym ściśle reglamentowane i ograniczone w interesie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Ustawodawca uznał, że osoby skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu rękojmi takiej nie dają i istnieje co do nich uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zatem organ nie miał obowiązku przeprowadzać jakiejkolwiek oceny celem wykazania istnienia obawy, o której mowa w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w odniesieniu do skarżącego. Sąd podkreślił także, że karalności na podstawie art. 292 k.k. podlega również paserstwo zawinione nieumyślnie. Wyjaśnił również, że dla prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia okoliczność skazania skarżącego na karę grzywny. Ustawodawca nie uzależnił bowiem cofnięcia pozwolenia na broń od rodzaju kary wymierzonej za popełnienie przestępstw, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P.T. domagając się jego zmiany i uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2010 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu za wystarczający do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń samego faktu prawomocnego skazania wyrokiem karnym za przestępstwo opisane w art. 292 § 1 k.k., w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu pozwala na wydanie przedmiotowej decyzji jedynie wówczas, gdy istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dlatego sam fakt skazania za przestępstwo z art. 292 § 1 k.k., bez uwzględnienia okoliczności, które w rzeczywistości decydują o zasadności takiej obawy, a odnoszących się do charakteru popełnionego czynu oraz właściwości i warunków osobistych skarżącego, nie może stanowić samodzielnej przesłanki wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a..

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasadniczo oparta została na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że nie są one zasadne.

Zgodnie z dyspozycją tego przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa m.in. w art. 15 ust. 1 pkt 6, tj. osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Posiadanie i używanie broni palnej stanowi w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie.

Podkreślenia wymaga, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W związku z tym, osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizje z prawem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1781/05 (Lex nr 190907).

Zarówno decyzja w sprawie pozwolenia na broń, jak i decyzja cofająca takowe uprawnienie, nie jest decyzją wydawaną w granicach klasycznego uznania administracyjnego. Ma ona charakter decyzji związanej, co rodzi obowiązek wykazania przez ubiegającego się o pozwolenie na broń istnienia uzasadnionych okoliczności dla jej posiadania. Odnosi się to także do postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, toczącego się na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy.

Powyższe rozważania wskazują, że w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń organ nie może dokonywać oceny okoliczności faktycznych w sposób dowolny. Wyraźne określenie ram ustawowych nakazuje przeprowadzenie analizy w płaszczyźnie podmiotowej, tzn.:

1) czy mamy do czynienia z osobą, która popełniła przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu,

2) czy doszło do skazania jej prawomocnym orzeczeniem sądu za któreś z ww. przestępstw albo czy toczy się w stosunku do niej postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu.

W pierwszym przypadku chodzi w szczególności o ocenę, czy mamy do czynienia z popełnieniem przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, czyli jednego z określonych w rozdziale XIX kodeksu karnego (art. 148-162), bądź przeciwko mieniu, czyli jednego z określonych w rozdziale XXXV kodeksu karnego (art. 278-295).

Druga kwestia wiąże się z ustaleniem, czy doszło do skazania prawomocnym wyrokiem skazującym za któreś z ww. przestępstw, bądź też czy toczy się wobec tej osoby postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Ze skazaniem prawomocnym orzeczeniem mamy do czynienia wtedy, gdy nie przysługuje od niego środek zaskarżenia w toku instancji, czyli za pomocą zwykłych środków odwoławczych.

W niniejszej sprawie przesłanką faktyczną cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń było ustalenie, że prawomocnym wyrokiem został on skazany za popełnienie przestępstwa nieumyślnego paserstwa, to jest czynu z art. 292 § 1 kodeksu karnego. Fakt skazania wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko mieniu nie jest w sprawie kwestionowany i zgodnie z art. 11 p.p.s.a. wiąże sądy administracyjne co do faktu popełnienia przez skarżącego tego przestępstwa. Orzecznictwo sądowe sądów administracyjnych przyjmuje obecnie w sposób jednolity, iż skazanie takie jednocześnie przesądza, że skazany za któreś z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest uznawany za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jest to konsekwencja tego, iż mocą uchwały siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2009 r., II OPS 4/9, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o obowiązującym sposobie interpretowania art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. NSA uznał, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji (ONSAiWSA 2010, nr 1 poz. 5, s. 88-101). W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że z literalnego brzmienia przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika, że ma on przede wszystkim zastosowanie do osób skazanych za którekolwiek z przestępstw wskazanych w tym przepisie. W takim bowiem przypadku osoba, która została skazana prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu z mocy prawa jest uznawana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Innymi słowy, sam fakt skazania za popełnienie takiego przestępstwa uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni.

W uchwale II OPS 4/09 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że skoro w omawianym przepisie określono najpierw "osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego", a następnie wskazano, że "w szczególności" są to osoby "skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu", to niewątpliwie z woli ustawodawcy krąg osób wymienionych w grupie pierwszej – szerszej, obejmuje w całości krąg osób wymienionych po słowach "w szczególności". Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały, przyjęcie przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji konstrukcji prawnej polegającej na użyciu słów "w szczególności", poprzedzających wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, że co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. W tym zakresie organ Policji jest, więc zwolniony z obowiązku dokonywania powyższej oceny.

Wskazać należy, iż niezależnie od tego, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), to ma ona również tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala bowiem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie aprobuje wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu NSA (zob. B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 441.). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd zawarty w powoływanej uchwale i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego.

Przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego jest więc zgodna z obowiązującym prawem a skargę kasacyjną kwestionującą tę wykładnię należało uznać za nieuzasadnioną. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.