Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2020 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. L. o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia : wniosek oddalić .

Skarżący T. L. uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie bezpłatnego pełnomocnika w osobie adwokata wskazał, że w skład jego majątku wchodzi udział [...] we własności domu o wartości 40 tys. zł. Rubryka 6 formularza, gdzie należało podać stan rodzinny i wpisać osoby pozostające wraz z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym zawiera tylko informacje o T. L.. Rubryki 7.2 (posiadane zasoby), 7.3 (przedmioty wartościowe) i 8 (stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) zostały przekreślone.

W rubryce 10 wniosku, w której należało podać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości strona uzyskuje miesięczny dochód wpisano "0". Skarżący podał, że posiada zadłużenie w wysokości około 25 tys. zł. Jego wydatki stałe wynoszą około [...] zł miesięcznie.

Uzasadniając swoje starania skarżący podniósł, że nie posiada możliwości opłacenia kosztów bez uszczerbku dla jego utrzymania.

Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez podanie spisu miesięcznych wydatków, wyciągów z kont i lokat bankowych, oraz ksiąg wieczystych, a także zeznań podatkowych.

Nie jest to pierwszy wniosek skarżącego. O przyznanie prawa pomocy wnioskował już w dniu 13 sierpnia 2018 r Jego wniosek został pozostawiony bez rozpoznania postanowieniem referendarza z dnia 20 września 2018 r, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 16 listopada 2018 r

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, a obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym winien był przekonać rozpoznającego wniosek, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazany warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie że skarżący spełnia przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika, nie został przez niego spełniony.

Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, a jego stałe wydatki wynoszą 800 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał przy tym źródła finansowania jego podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie orzekającego podane informacje nie pozwalały na rzetelne zbadanie możliwości finansowych skarżącego, dlatego - celem uzyskania pełnego obrazu sytuacji materialnej skarżącego - koniecznym było wezwanie strony do dodatkowych wyjaśnień.

Wezwanie referendarza sądowego zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, zgodnie z którym z sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Na podstawie delegacji wynikającej z art. 256 p.p.s.a. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. W myśl § 4 tego rozporządzenia dokumentami źródłowymi, do złożenia których wnioskodawca może zostać wezwany, w przypadku gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, są w szczególności: odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, odpisy lub wypisy z rejestrów urzędowych, odpisy dwóch ostatnich bilansów, zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu, uzyskanych wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwóch lat, zaświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy wydawane przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej.

Konstrukcja powołanych przepisów zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (referendarzem sądowym) w ustaleniu jego rzeczywistych możliwości płatniczych (por. m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II OZ 794/13 i z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12).

W niniejszej sprawie T. L. nie wykonując w sposób należyty skierowanego do niego wezwania z dnia 14 października 2019 r. takiej współpracy zaniechał. Zatem orzekający w dalszym ciągu nie dysponuje danymi kluczowymi z punktu widzenia oceny jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, a mianowicie:

- - odpisem zeznania podatkowego skarżącego;

- wykazem wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych i wyciągami obrazującymi ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem;

- rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy potwierdzającymi wysokość wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, gospodarowanie odpadami, itp.), a także danymi dotyczącymi wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie;

- odpisami z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopiami), obejmującymi nieruchomości będące własnością lub współwłasnością wnioskodawcy,

Należy w tym miejscu podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13).

Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia, uniemożliwił tym samym orzekającemu zweryfikowanie oświadczeń zawartych we wniosku, a w konsekwencji ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Tym samym przesłanka przyznania prawa pomocy nie może być uznana za spełnioną.

Zaakcentować również należy, że w zarządzeniu z dnia 14 października 2019 r. o wezwaniu skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano zarówno jego podstawę prawną (art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), jak i rygor niezastosowania się do wezwania (oddalenie wniosku).

Wobec powyższego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.