Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2193/23 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Danuty Kani od orzekania w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr ZSPR.440.1725.2018.PR.SPI.223961,223962 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 października 2024 r. II SA/Wa 2193/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek R. M. (dalej: "skarżący") o wyłączenie sędziego WSA Danuty Kani od orzekania w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 24 sierpnia 2023 r. nr ZSPR.440.1725.2018.PR.SPI.223961,223962 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wyłączenie konieczne jest ze względu na brak bezstronności i dyskryminowanie go ze względu na niepełnosprawność i ubóstwo, którego skarżący upatruje w niezwolnieniu go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania.

Sędzia WSA Danuta Kania złożyła oświadczenie, że w niniejszej sprawie po jej stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20024 r., poz. 935, dalej" "p.p.s.a."). Ponadto oświadczyła, że nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej sprawie (art. 19 p.p.s.a.).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący nie podniósł, ani nie uprawdopodobnił zaistnienia okoliczności mogących stanowić podstawę wyłączenia sędziego. Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że wyłączenie sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być wykorzystywane do eliminowania udziału w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów.

W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie, skarżący ponownie zakwestionował bezstronność sędzi oraz prawidłowość niezwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a., w odróżnieniu od przepisu art. 18 tej ustawy, zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, a zatem bezwzględne wyłączenie sędziego, reguluje kwestię wyłączenia sędziego z przyczyn innych niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., dotyczy więc względnych przesłanek wyłączenia sędziego.

Podkreślenia wymaga, że instytucja wyłączenia sędziego, tak z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.), stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sędziego, który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami lub ich przedstawicielami oraz nie miał wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Sąd rozpoznając wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a. ocenia czy jest oparty na podstawach wskazujących istnienie stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, a sytuacja ta jest tego rodzaju, że może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego, należy mieć na względzie dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej. Z jednej strony jest ona niezbywalną cechą władzy sądowniczej, a z drugiej - indywidualną cechą sędziego, konieczną kwalifikacją do pełnienia tej funkcji (por. wyrok TK z 26 czerwca 2006 r., SK 55/05). Istotą pierwszego z tych wymiarów bezstronności, tzw. bezstronności obiektywnej, jest nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02). Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia (asesor) musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 19).

Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do treści art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Z oświadczenia złożonego w niniejszej sprawie przez sędzię WSA Danutę Kanię wynika, że nie zachodzą w stosunku do niej żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia jej od orzekania w niniejszej sprawie. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie prawidłowo oddalił wniosek. Skarżący nie powołał się bowiem we wniosku na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego.

Fakt wydania przez sędzię WSA Danutę Kanię niekorzystnego dla skarżącego orzeczenia nie stanowi przesłanki uzasadniającej jej wyłączenie. Jak słusznie bowiem stwierdził Sąd pierwszej instancji, instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09), a pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. np. postanowienie NSA z 26 stycznia 2012 r., II FZ 15/12). Nieuzasadniony jest również wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzeka w różnych sprawach tych samych podmiotów (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 392/08). Ponadto sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 29 czerwca 2012 r., II OZ 559/12).

Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia