1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1791/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił J. A. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, nie uzyskuje dochodów, utrzymuje się z diet przewodniczącego obwodowej komisji wyborczej oraz z oszczędności, których wysokości nie wskazał. Skarżący do swojego majątku zaliczył ponadto mieszkanie o pow. 75,64 m². Przedstawił także historię operacji na rachunku bankowym. Wynika z nich, że oprócz wpłacanych i wypłacanych przez skarżącego kwot ok. 1100- 1200 zł, w celu uzyskania zwrotu prowizji pobieranej, za prowadzenie rachunku przez bank, skarżący wpłacał na rachunek inne kwoty, nie wskazując ich źródła pochodzenia.
Sąd wskazał, że złożone w sprawie oświadczenia i nadesłane dokumenty nie dają pełnego odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, który pomimo dwukrotnego wezwania Referendarza sądowego, nie wskazał i nie udokumentował wszystkich źródeł utrzymania. Skarżący nadesłał informacje dotyczące otrzymanych diet za pełnienie funkcji przewodniczącego komisji obwodowej, nie wskazał natomiast wysokości posiadanych oszczędności. Na tej podstawie nie jest możliwa ocena czy sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Następnie Sąd odniósł się do twierdzeń skarżącego, że utrzymuje się jedynie z diet i oszczędności, wskazał, że jednorazowa wysokość wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji przewodniczącego obwodowej komisji wyborczej do spraw referendum wynosi 180 zł. Zdaniem Sądu kwota ta uzyskana nawet kilkukrotnie w 2014 r. nie może stanowić głównego źródła utrzymania skarżącego, który od sierpnia 2008 r., jest osobą bezrobotną. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że albo skarżący dysponuje innymi, nie wskazanymi źródłami dochodów, albo posiada tak znaczące oszczędność, które pozwalają mu na utrzymywanie się z nich od ponad 6 lat, a zatem ma możliwość poniesienia kosztów postępowania sądowego.
2. Na powyższe postanowienie skarżący pismem z dnia 25 listopada 2015 r. wniósł zażalenie.
3. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie jest bezzasadne. Za właściwy i wystarczający dla odmowy przyznania prawa pomocy polegającej na zwolnieniu z kosztów sądowych należy uznać zarzut niewystarczającego udokumentowania sytuacji majątkowej skarżącego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązek ponoszenia kosztów jest zasadą, a przyznanie prawa pomocy następuje jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Nie ma wątpliwości co do tego, że zawarty w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") zwrot "gdy wykaże" przenosi ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego na stronę, która chce skorzystać z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy. Wykazanie faktu negatywnego, to jest niemożności poniesienia kosztów sądowych, wymaga kompleksowego przedstawienia faktów pozytywnych, w tym przypadku stanu majątkowego, a przedstawiony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala ustalić w sposób całościowy sytuacji materialnej skarżącego.
Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, ze złożone w sprawie oświadczenia i dokumenty nie dają pełnego odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Skarżący pomimo wezwania Referendarza sądowego, nie wykazał wszystkich źródeł utrzymania ani wysokości posiadanych oszczędności. Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że uchylanie się strony od obowiązków, związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
