Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2020 r. sprawy ze skargi K.P., B.K. i U.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz K.P., B.K. i U.S. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2017 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2016 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1961 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...] Minister odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1961 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], Tabela Likwidacyjna nr [...] byłej wsi [...] działka nr [...], o pow. [...] m2 stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu Minister stwierdził, że organ dekretowy zasadnie odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, bowiem zapisy planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczające przedmiotową nieruchomość pod zaplecze samochodowe oraz precyzująca je lokalizacja szczegółowa nr [...] z [...] marca 1960 r. zajezdni samochodowej dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego przesądzały o planach inwestycyjnych, które nie mogły być zrealizowane przez osoby prywatne.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyły K. P., B. K. i U. S..

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury i Budownictwa wyjaśnił, że organ dekretowy odmawiając przyznania prawa własności czasowej wskazał, że teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został, na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego, pod użyteczność publiczną.

Dekret z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) w art. 7 ust. 1 i 2 określał reguły przyznawania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej. Wniesienie podania o przyznanie prawa własności czasowej z zachowaniem 6-miesięcznego terminu liczonego od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, było jedną z przesłanek ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] i stanowiło minimum formalne, którego spełnienie było punktem wyjścia do ewentualnego przyznania prawa własności czasowej. Zatem wniosek dekretowy był nie tylko pierwszą i podstawową przesłanką formalną, spełnienie której stwarzało po stronie dotychczasowego właściciela ekspektatywę przyznania własności czasowej, ale był nade wszystko warunkiem sine qua non prowadzenia przez właściwy organ administracji państwowej postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej, a więc badania przesłanek merytorycznych z art. 7 ust. 2 dekretu.

Minister wskazał, że z opinii uprawnionego geodety A. G. z [...] maja 2016 r. wynika, że nieruchomość [...] położona przy ulicy [...], Tabela Likwidacyjna nr [...] byłej wsi [...] działka nr [...], o pow. [...] m2 została objęta w posiadanie przez Gminę [...] [...] listopada 1947 r., tj. z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] z [...] listopada 1947 r. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony z zachowaniem terminu zakreślonego przepisami dekretu.

Minister podniósł, że materialnoprawną przesłankę warunkującą przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy do gruntu nieruchomości [...] wskazywał art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organ przytoczył treść tego przepisu wskazując, że z przepisu wynikał obowiązek organu rozpatrującego wniosek uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowy oraz obowiązek zbadania, czy istnieje możliwość realizowania przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w planie dla danej nieruchomości. Chodziło bowiem o możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego.

Organ nadzoru wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość w dniu wydania odmownej decyzji dekretowej z [...] grudnia 1961 r. objęta była zapisami ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] - Dzielnicy [...] (Plan Etapowy i Kierunkowy) zatwierdzonego uchwałą Prezydium Rady Narodowej [...] Nr [...] z [...] stycznia 1961 r.

Dla terenu położonego przy ul. [...] ustalono lokalizację zajezdni samochodowej dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego - na podstawie zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] marca 1960 r. zatwierdzonej przez Naczelnego Architekta [...] (por. opinia geodezyjna z [...].05.2016 r.).

W ocenie Ministra fakt wydania zaświadczenia o lokalizacji dla terenu przedmiotowej nieruchomości świadczy o tym, że powyższa inwestycja była zaplanowana i konieczna, gdyż zgodnie z treścią zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z [...] lipca 1957 r. Przepisy o lokalizacji (M. P. Nr 67, poz. 408) dla każdej zamierzonej inwestycji stanowiącej całość gospodarczą i realizowanej na jednym terenie ustala się lokalizację ogólną (§ 1 ww. zarządzenia).

Minister powołał uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 stanowiącą, że dla oceny przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu istotne znaczenie ma rodzajowe określenie funkcji w planie, jaka miała być realizowana na danym gruncie. Konkretyzacja w tym zakresie winna wynikać z planu zagospodarowania przestrzennego, ale - uwzględniając ówczesny ustrój gospodarczy - mogła też mieć miejsce w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana.

Zdaniem Ministra oceniając, czy decyzja dekretowa z [...] grudnia 1961 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - nie można pominąć przepisów obowiązujących w dacie jej podjęcia. Decyzja dekretowa została wydana już po wejściu w życie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Ustawa ta wprowadziła istotne zmiany, rozszerzając, między innymi zakres podstaw do odmowy przyznania prawa własności czasowej. Zgodnie z art. 54 ustawy z 12 marca 1958 r. odmowa taka - niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu - mogła nastąpić także ze względu na cele określone w art. 3 tej ustawy

Zatem dla oceny legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1961 r. wzorcem kontroli należało uczynić przepis art. 54 ustawy z 1958 r. Niepowołanie w orzeczeniu dekretowym wprost art. 54 ustawy z 12 marca 1958 r. nie zmienia faktu, że przepis ten obowiązywał w dniu wydania orzeczenia i musiał być brany pod uwagę w postępowaniu nadzorczym.

W ocenie Ministra organ dekretowy zasadnie uznał, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z przedmiotowej nieruchomości. Zapisy planu zagospodarowania przestrzennego oraz lokalizacja szczegółowa przeznaczająca nieruchomość pod zajezdnię samochodową dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego przesądzały o planach inwestycyjnych, które nie mogły być zrealizowane przez osoby prywatne.

O charakterze inwestycji dokonywanych przez prywatnego inwestora stanowił wprost art. 15 ustawy z 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm.): inwestor prywatny może dokonać inwestycji budowlanych wyłącznie dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych własnych i najbliższej rodziny oraz dla zaspokojenia własnych potrzeb gospodarczych, dla wykonywania zawodu lub dla wykonywania działalności usługowej, a zatem w zakresie zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych lub gospodarczych, wykonywania zawodu lub wykonywania działalności usługowej nie mogło znaleźć się zrealizowanie zajezdni samochodowej dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego.

Powyższe, w ocenie organu nadzoru, wskazuje, że organ dekretowy oceniając możliwość pogodzenia korzystania z nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przez dotychczasowych właścicieli brał pod uwagę zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej, które potwierdzało, że na przedmiotowej nieruchomości planowano zajezdnię samochodową. W związku z tym uznał, że cel, na jaki przeznaczono przejętą nieruchomość, uniemożliwiał dalsze korzystanie z niej przez byłych właścicieli, a także nie mógł być przez nich zrealizowany.

Minister podkreślił, że prowadząc postępowanie w sprawie oceny legalności decyzji organ nie może ograniczyć się wyłącznie do analizy przepisów powołanych w podstawie prawnej kontrolowanej decyzji. Organ nadzoru powinien - dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 kpa - uwzględnić przepisy prawne powołane w podstawie prawnej kontrolowanego orzeczenia, w tym przypadku art. 7 dekretu warszawskiego, jak i przepisy obowiązujące w dacie jego wydania, tj. art. 54 w zw. z art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organu nadzoru wskazał, że przyczyną odmowy przyznania prawa własności czasowej było przeznaczenie terenu pod zajezdnię samochodową dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z [...] marca 1960 r. Tym samym organ dekretowy zastosował w przedmiotowej sprawie przepisy ustawy z 12 marca 1958 r., która dopuszczała odmowę przyznania prawa własności czasowej w sytuacji, gdy nieruchomość była niezbędna dla celów użyteczności publicznej.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] sierpnia 2017 r. skargę wniosły K. P., B. K. i U. S..

Skarżące zarzuciły:

1/ naruszenie mającego istotny wpływ na wynik sprawy prawa materialnego, tj.:

- art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego błędną wykładnię skutkującą stwierdzeniem, że nieruchomość położona przy ul. [...] nie mogła być wykorzystana przez byłego właściciela, co doprowadziło do bezzasadnej odmowy przyznania prawa własności czasowej i w konsekwencji pominięcie, iż przy wydaniu orzeczenia z 6 grudnia 1961 r. doszło do rażącego naruszenia prawa;

- art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] marca 1960 r. stanowi podstawę do odmownego rozpoznania wniosku dekretowego, kiedy to w rzeczywistości wyłącznie postanowienia planu zagospodarowania przestrzennego winny być brane pod uwagę przy jego ocenie, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego pominięcia, iż obowiązujący plan miejscowy przeznaczający nieruchomość pod funkcję zaplecza samochodowego, wobec braku przepisów prawa zakazujących realizację tej funkcji przez osoby prywatne, nie wykluczał pozytywnego rozpoznania wniosku dekretowego.

- art. 7 ust. 2 dekretu w zw. z art. 54 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przeznaczenie nieruchomości pod zaplecze samochodowe, uzasadniało wywłaszczenie, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego rozpoznania wniosku dekretowego.

2/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nieustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, co miało wpływ na wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa;

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa, poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy zaskarżanej decyzji, w sytuacji, gdy uchybienia organu miały istotny wpływu na wynik sprawy, co winno skutkować uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

Skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] czerwca 2016 r. i o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 8 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1587/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Od wyroku tego skargę kasacyjną wniosły K. P., B. K. i U. S..

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3472/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przy badaniu przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu nie można pomijać szczegółowego przeznaczenia gruntu określonego w decyzji lokalizacyjnej. Stanowiła ona bowiem skonkretyzowanie w odniesieniu do danej nieruchomości funkcji określonej w planie. Odpowiednikiem "planu zabudowy", o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu, jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przy czym na przestrzeni ponad 70 lat stosowania przepisów dekretu obowiązujące z zakresu planowania przepisy różnie określały stopień jego szczegółowości, czy też wymagania co do określenia w nim przeznaczenia nieruchomości. Okoliczność ta zatem musi także być uwzględniania przy ocenie przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu. Dekret ten bowiem nie obowiązywał w "próżni" prawnej, lecz w podlegającym zmianom systemie prawnym, wobec czego przepisy dekretu należy rozpatrywać z uwzględnieniem jego miejsca w całym systemie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że nie ma też żadnych racji przemawiających za tym, aby wydawane wówczas przez organy planowania przestrzennego decyzje o lokalizacji szczegółowej pomijać w ocenie spełnienia przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu.

Sąd II instancji zwrócił uwagę, że powyższe zagadnienie nie jest badane w ramach zwykłego postępowania administracyjnego, lecz w postępowaniu nadzwyczajnym - nieważnościowym. Zatem nawet jeżeli przyjąć, że rozumienie "planu zabudowy" z art. 7 ust. 2 dekretu może być różne, tzn. czy przez ten plan zabudowy należy rozumieć plan zagospodarowania przestrzennego wraz z konkretyzującą jego ogólne postanowienia decyzją o lokalizacji szczegółowej, czy też z jej pominięciem, to okoliczność ta już sama w sobie wyklucza traktowanie naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu w kategoriach rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż w sposób rażący można naruszyć jedynie przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. W przeciwnym wypadku przy możliwej różnej interpretacji przepisu charakter naruszenia nie może być postrzegany jako rażący.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazując na uchwałę tego Sądu z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 dotyczącą problemu, czy przeznaczenie nieruchomości w planie pod użyteczność publiczną wykluczało możliwość przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej wskazał, że mając na uwadze regulację z art. 7 ust. 2 dekretu nie sposób przyjąć, że przeznaczenie nieruchomości w planie na cele użyteczności publicznej automatycznie wykluczało możliwość pogodzenia korzystania z gruntu z ustaleniami planu. Innymi słowy, nie można a priori zakładać braku możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie byłemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy gruntu (własności czasowej), w sytuacji jego przeznaczenia w planie na cele użyteczności publicznej. To zaś oznacza, że w dacie orzekania w konkretnej sprawie konieczne będzie dokonanie ustaleń i oceny, co do możliwości pogodzenia korzystania z gruntu z planem. Wprawdzie w ww. uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, charakteryzując pojęcie "użyteczności publicznej", zwrócił uwagę, że jedną z jej cech jest powszechna dostępność prowadzonej w jej ramach działalności, tym niemniej w rozpoznawanej sprawie nie chodziło o przeznaczenie gruntu w planie zabudowy pod "użyteczność publiczną", lecz pod inny niż użyteczność publiczna cel skonkretyzowany w decyzji o lokalizacji szczegółowej. Istotne przy tym jest nie to, czy i kiedy wskazany w decyzji lokalizacyjnej cel został zrealizowany, ale jakie było w niej przeznaczenie gruntu. Warunkiem odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, w myśli art. 7 ust. 2 dekretu, nie była niemożność pogodzenia korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem pod "użyteczność publiczną:, lecz z jego przeznaczeniem według planu zabudowy.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji wadliwie powołał się na zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] marca 1960 r., które jakoby uszczegóławiało przeznaczenie z planu (zaplecze samochodów) - na zajezdnię samochodową dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego.

Tymczasem w dniu wydania kwestionowanej decyzji dekretowej - [...] grudnia 1961 r. - obowiązywał plan miejscowy uchwalony [...] stycznia 1961 r. Przeznaczał on sporny teren pod zaplecze samochodów. Obowiązywało wówczas także zarządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] sierpnia 1961 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (DM.P. Nr 62, poz. 268), wydane na podstawie art. 35 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym. Jednakże powoływane zaświadczenie nr [...] wydane zostało przed uchwaleniem ww. planu miejscowego i przed wydaniem ww. zarządzenia – [...] marca 1960 r. na podstawie przepisów zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z [...] lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji (M.P. Nr 67, poz. 408), wydanego na podstawie § 2 uchwały nr [...] Rady Ministrów z [...] lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji (M. P. Nr 67, poz. 407).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie ani organy, ani Sąd I instancji w żaden sposób nie odniosły się do okoliczności wydania zaświadczenia nr 135 o lokalizacji szczegółowej rok (niespełna) przed uchwalaniem planu miejscowego, co nie przeszkodziło im stawianiu tezy, że owo zaświadczenie uszczegóławiało zapisu planu. Zaświadczenie nie dotyczyło przeznaczenia terenu w planie miejscowym obowiązującym w dniu wydania orzeczenia administracyjnego z [...] grudnia 1961 r. Powołanie się zatem na zaświadczenie nr [...] - bez ustaleń dotyczących ważności owego zaświadczenia, było wadliwe. Nie zbadano, czy zaświadczenie nr [...] było ważne, czy wykorzystane zostało w terminie 6 miesięcy od daty wydania, czy sporny teren ujęty był w [...] czy też w [...] Planie [...].

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze treść art. 190 i 153 P.p.s.a., zważył, co następuje:

W rozpatrywanej sprawie, toczącej się w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1961 r., organ obowiązany był do zbadania, czy orzeczenie jest dotknięte wadami nieważności określonymi w art. 156 § 1 kpa, w tym wadą rażącego naruszenia prawa.

Orzeczeniem z [...] grudnia 1961 r. odmówiono przyznania prawa własności czasowej do części nieruchomości o pow. [...] m 2, położonej przy ul. [...], pochodzącej z Tabeli Likwidacyjnej nr [...] byłej wsi [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości został przeznaczony pod użyteczność publiczną. Jak ustalił organ nadzoru zapisy planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczające przedmiotową nieruchomość pod zaplecze samochodowe oraz precyzująca je lokalizacja szczegółowa nr [...] z [...] marca 1960 r. zajezdni samochodowej dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego przesądzały o planach inwestycyjnych, które nie mogły być zrealizowane przez osoby prywatne.

Z ustaleń Ministra wynika, że nieruchomość w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia była objęta zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego nr [...] uchwalonego [...] stycznia 1961 r. Przeznaczał on sporny teren pod zaplecze samochodów. Obowiązywało wówczas także zarządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] sierpnia 1961 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (DM.P. Nr 62, poz. 268), wydane na podstawie art. 35 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym. Organ nadzoru nie dostrzegł jednak, że powoływane zaświadczenie nr [...] o lokalizacji szczegółowej wydane zostało przed uchwaleniem planu miejscowego i przed wydaniem zarządzenia w dniu [...] marca 1960 r. na podstawie przepisów zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z [...] lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji (M.P. Nr 67, poz. 408), wydanego na podstawie § 2 uchwały nr 270 Rady Ministrów z 29 lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji (M.P. Nr 67, poz. 407).

Konstrukcja art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. wymagała rozważenia, czy przeznaczenie terenu w planie na określony cel da się pogodzić z korzystaniem z gruntu. Przy czym jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3472/18 w kwestii badania przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu argumentacja skarżących kwestionująca możliwość wzięcia pod uwagę decyzji o lokalizacji szczegółowej terenu, a uznająca za jedyną przesłankę przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego nie zasługuje na aprobatę.

Jednakże Minister odnosząc się do ustawowych (dekretowych) przesłanek uwzględnienia wniosku, wskazując zaświadczenie nr [...] z [...] marca 1960 r. o lokalizacji szczegółowej nie odniósł się do okoliczności wydania tego zaświadczenia. Nie dostrzegł, że zaświadczenie zostało wydane niespełna rok przed uchwalaniem planu miejscowego. Organ nadzoru nie zbadał także, czy zaświadczenie nr [...] w chwili wydania orzeczenia z [...] grudnia 1961 r. było ważne, czy wykorzystane zostało w terminie 6 miesięcy od daty wydania. Z treści zaświadczenia wynika bowiem, że wystąpienie inwestora do Prezydium Rady Narodowej w [...] o przekazanie terenu objętego niniejszym zaświadczeniem powinno nastąpić w terminie nieprzekraczalnym 6 miesięcy od daty wydania zaświadczenia. Niedotrzymanie tego terminu spowoduje unieważnienie zaświadczenia lokalizacyjnego. W przypadku odmowy przekazania terenu zaświadczenie automatycznie traci moc.

Powołanie się przez organ nadzoru na zaświadczenie nr [...] z [...] marca 1960 r. bez dokonania stosownych ustaleń dotyczących ważności owego zaświadczenia, było wadliwe i oznacza, że organ wydał decyzję na podstawie nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Organ nadzoru nie ustalił także, czy sporny teren ujęty był w [...] czy też w [...] Planie Pięcioletnim. Dopiero ustalenie powyższych kwestii pozwoli na ocenę kwestionowanego orzeczenia z [...] grudnia 1961 r., w tym czy organ dekretowy rażąco naruszył art. 7 ust. 2 dekretu, poprzez odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, czy też orzeczenie nie jest rażąco wadliwe.

Jak wskazał Naczelny Sąd administracyjny dekret [...] nie obowiązywał w "próżni" prawnej, wobec czego przepisów dekretu nie można rozpatrywać, analizować i rozumieć w oderwaniu od pozostałych norm systemu prawa. Przepisami takimi są, m.in. regulacje z ustawy z 12 marca 1958 r. Jednakże wobec konieczności poczynienia ustaleń wskazanych powyżej przedwczesne jest odnoszenie się do przepisu art. 54 tej ustawy, jako podstawy rozstrzygnięcia (obok art. 7 ust. 2 dekretu) w kontrolowanym w postępowaniu nadzorczym orzeczeniu.

Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z

26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 nakazał każdorazowo w okolicznościach danej sprawy badać i ustalać, czy konkretne przeznaczenie w planie danej nieruchomości daje możliwość ustanowienia dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej, czy też nie.

Z uwagi na wszystkie wyżej omówione okoliczności zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z przyczyn wyżej omówionych.

Dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania należnych skarżącym orzeczono jak w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu oraz uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3472/18.