III SA/Wr 883/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-02-18	
Data wpływu	2015-09-18	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Anna Siedlecka
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Małgorzata Malinowska-Grakowicz /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6042 Gry losowe i zakłady wzajemne	
Hasła tematyczne	Gry losowe	
Sygn. powiązane	II GSK 2736/16	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Celnej	
Treść wyniku	*Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540;  art. 2 ust. 3 i 5, art. 89; Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska - Grakowicz, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Anna Siedlecka, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] nakładającą na skarżącego R. M. karę pieniężną w wysokości 12.000,- zł za eksploatację automatu do gier o nazwie [...] nr [...]poza kasynem gry.

Z akt sprawy wynika, że 7 października 2014 r. funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w L. przeprowadzili w lokalu [...][...] , położonym przy ul. P. w Z., kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 201, poz. 1540 ze zm.) - dalej: u.g.h. W jej wyniku stwierdzili, że w ww. miejscu znajduje się m.in. automat o nazwie [...] nr [...] , będący własnością spółki "S" Sp. z o.o. ul. S. [...] lok [...][...] we W., podłączony i gotowy do użytku w momencie rozpoczęcia kontroli. Automat nie posiadał poświadczeń rejestracyjnych nadanych przez Ministra Finansów lub właściwego naczelnika urzędu celnego. Kontrolujący ustalili, że skarżącego łączyła z ww. spółką umowa z dnia 18 lutego 2014 r., na mocy której wynajął on ww. spółce – właścicielowi m.in. ww. automatu do gier, powierzchnię 3 m² w ww. lokalu w Z., w celu umożliwienia najemcy zainstalowania tam i eksploatowania urządzeń do gier, w tym automatu o nazwie [...] nr [...] (załącznik do umowy). Przeprowadzony eksperyment pozwolił kontrolującym na stwierdzenie, że znajdujące się również w tym lokalu urządzenie [...] nr [...] spełnia definicyjne przesłanki gier na automatach, określone w art. 2 ust. 3 u.g.h. Przeprowadzenie eksperymentu na pozostałych dwóch automatach znajdujących się w lokalu, w tym na urządzeniu [...] nr [...] okazało się niemożliwe, bowiem skarżący przybył do lokalu i wyłączył urządzenia. Jak jednak ustalili kontrolujący, pozostałe dwa automaty miały te same cechy konstrukcyjne, co urządzenie [...] nr[...] , a ponadto były typowymi urządzeniami do gier, spotykanymi w trakcie czynności prowadzonych przez funkcjonariuszy UC. Bezspornym okazał się także fakt, że ww. lokal, w którym urządzano gry hazardowe na przedmiotowym urządzeniu, nie był kasynem gry w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.g.h., nie przedstawiono także kontrolującym koncesji lub ważnego zezwolenia na prowadzenie działalności w tym zakresie.

Kierując się art. 89 ust. 1 u.g.h. oraz mając na uwadze powyższe, Naczelnik UC wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Do akt prowadzonego postępowania organ włączył opinię biegłego sądowego z zakresu informatyki R. R. z dnia [...] lutego 2015 r., sporządzoną w ramach równolegle prowadzonego postępowania karno-skarbowego, potwierdzającą, że badany automat [...] nr [...] umożliwia rozgrywanie gier o wygrane pieniężne i rzeczowe tj. spełniających przesłanki z art. 2 ust. 3 u.g.h. W wyniku przeprowadzonego postępowania, dokonanych czynności i zebranych dowodów, Naczelnik UC uznał, że gry na ww. urządzeniu były grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. (miały charakter losowy i były prowadzone w celach komercyjnych) - nie były one jednak prowadzone w kasynie gry ani na podstawie ważnego zezwolenia w tym zakresie. Ustalenia i rozstrzygnięcia Naczelnika UC znalazły potwierdzenie w powołanej na wstępie decyzji tego organu z dnia 5 maja 2015 r., nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000,- zł, w związku eksploatacją wskazanego na wstępie automatu do gier. Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 oraz art. 90 ust. 1 i 2 u.g.h.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Dyrektor IC powołał w pierwszej kolejności brzmienie art. 2 ust. 3 i 5 , art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Zdaniem organu odwoławczego, komercyjny charakter gier na przedmiotowym automacie potwierdziły dowody (protokół kontroli organu I instancji, wynik eksperymentu przeprowadzonego na podobnym konstrukcyjnie automacie, opinia biegłego sądowego). Udostępniane dostępne na tym automacie gry spełniały kolejny warunek, wynikający z art. 2 ust. 3 u.g.h., tj. zawierały element losowości i miały charakter komercyjny - z uwagi na to, że gra była możliwa po uiszczeniu opłaty.

Omawiając drugi z pozyskanych dowodów, tj. opinię biegłego sądowego, Dyrektor IC zauważył, że głównym celem przeprowadzonej ekspertyzy oraz wydanej opinii było stwierdzenie, czy na spornym urządzeniu można prowadzić gry, które w rozumieniu przepisów u.g.h. są grami na automatach. Biegły stwierdził na podstawie odczytanych statystyk, obejmujących okres od kasowania danych w dniu 19 września 2014 r. do dnia badania, że na automacie rozegrano 105624 gier, wpłacono do automatu 12085 zł, wypłacono z niego 3005,30 zł, z czego za pomocą zainstalowanego tam hoppera 530 zł. Wyposażenie automatu umożliwia prowadzenie działalności komercyjnej, gdyż warunkiem prowadzenia gier jest zakredytowanie automatu przez grającego wybraną kwotą pieniędzy. Automat [...] nr [...] umożliwia prowadzenie gier hazardowych w rozumieniu u.g.h. tj. gier o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.

Organ podkreślił, że z dwóch odrębnych dowodów – wyników eksperymentu oraz opinii biegłego wynikały zbieżne wnioski co do charakteru przedmiotowego urządzenia oraz oferowanych na nim gier, zaś strona nie wykazała w toku postępowania żadnych okoliczności przeciwnych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Dyrektor IC podtrzymał stanowisko organu I instancji, że przedmiotowe urządzenie jest automatem do prowadzenia gier w rozumieniu przepisów u.g.h.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy obszernie przedstawił także problematykę techniczności przepisów ustawy o grach hazardowych. Zajął stanowisko, że regulacji zawartych w art. 6 u.g.h., art. 14 u.g.h. i art. 89 u.g.h. nie można uznać za przepisy techniczne, objęte obowiązkiem ich uprzedniej notyfikacji. Na poparcie tej tezy Dyrektor IC dokonał szerokiego wywodu, z powołaniem się w szczególności na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Trybunału KOnstytucyjnego, a to w kontekście orzeczenia prejudycjalnego tego Trybunału zapadłego 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (Fortuna i inni). Powołał również liczne orzeczenia sądów administracyjnych na poparcie swego stanowiska.

Dyrektor IC odniósł się także do zagadnienia zgodności powołanych wyżej regulacji u.g.h. z Konstytucją RP, w szczególności jej art. 7. Zauważył, że 11 marca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał (w pełnym składzie) połączone pytania prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku X Wydział Karny, dotyczące naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego przez brak notyfikacji Komisji Europejskiej u.g.h. oraz ograniczenia swobody działalności gospodarczej w zakresie organizowania gier na automatach wyłącznie w kasynach gry. Wskazał, że w wydanym wyroku (sygn. P/14) Trybunał stwierdził, że u.g.h. została uchwalona bez naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego, a organizowanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry spełnia wymogi ważnego interesu publicznego, uzasadniające ograniczenie wolności działalności gospodarczej. Zaznaczył, że Trybunał uznał także, art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i art. 7 w zw. z art. 9 Konstytucji oraz art. 20 i art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy. Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż skarżący nie mógł być w niniejszej sprawie uznany za urządzającego gry hazardowe w rozumieniu u.g.h., Dyrektor IC przyjął za organem I instancji, ze taki status można przypisać skarżącemu, jako że niewątpliwie udostępnił on odpłatnie miejsce w lokalu, stwarzając tym samym warunki do zorganizowania niezgodnej z prawem działalności w zakresie hazardu oraz czerpał z tego zysk.

W skardze na powyższą decyzję Dyrektora IC pełnomocnik strony wniósł o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. – przez ich zastosowanie w sprawie, podczas gdy przepisy te, wespół z art. 14 ust. 1 u.g.h. stanowią "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE. L 98.204.37 ze zm.; dalej "dyrektywa 98/34/WE"), a w konsekwencji, w braku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej, nie mogą być one stosowane, zaś postępowanie wobec strony powinno zostać umorzone;

2) art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. – poprzez ich niezastosowanie w sprawie, mimo iż na podstawie tych przepisów tylko Minister Finansów posiada wyłączną kompetencję do rozstrzygania decyzją między innymi tego, czy dana gra jest grą na automacie w rozumieniu ustawy.

W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2015 r. skarżący podtrzymał zarzut dotyczący konsekwencji dla sprawy braku notyfikacji art. 14 ust. 1 u.g.h. oraz dotychczasowe wnioski strony, cofnął natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. Dodatkowo podniósł zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, bez dokonywania żadnych innych czynności, a tym samym niezasadne objęcie go zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pktr 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IC podtrzymał stanowisko z decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w skardze zarzuty były zasadne.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do podstawowej w sprawie kwestii tj. tego, czy kontrolowane urządzenie umożliwiało grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., Sąd uznał, że dokonana przez organy w tym zakresie ocena była prawidłowa. Według tego unormowania, grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczowa w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (art. 2 ust. 4 u.g.h.).

Jak wynika z akt sprawy, w tym z przeprowadzonego przez funkcjonariuszy Służby Celnej eksperymentu (protokół z kontroli z dnia 7 października 2014 r. nr[...] ):

- w związku z przybyciem skarżącego do lokalu i uniemożliwieniem przez niego uruchomienia urządzeń [...] nr [...] i [...] nr[...], eksperyment udało się przeprowadzić jedynie na urządzeniu [...] nr [...]

- ww. automat [...] nr [...] jest urządzeniem elektronicznym, które umożliwia grę wyłącznie po uiszczeniu opłaty – po zasileniu automatu pieniądze przeliczane są na punkty, które umożliwiają prowadzenie gry; automat nie jest maszyną do gier zręcznościowych – gracz nie miał wpływu na przebieg i wynik gier, a o wygranej lub przegranej decydował przypadek; punkty zgromadzone na liczniku Credit po zakończeniu gry przeliczane są na pieniądze, które są wypłacane przez automat.

Natomiast z opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier Sądu Okręgowego w C. R. R. z dnia 26 lutego 2015 r. wynika, że nie udało się zakredytować automatu i rozegrać na nim gier. Stwierdzono natomiast, że:

- w automacie zainstalowane jest urządzenie elektroniczne służące do zdalnego sterowania pracą automatu;

- na podstawie danych odczytanych z pamięci automatu stwierdzono uzyskano informacje o statystykach i rozgrywanych grach ( gry: Golden Bells, The Mummy’s Treasure, Diamond Sevens, Ultra Reels, Sizzling HoSizzling Fruits, Jacks Or Better, Red Hot Sevens de Luxe, Ultra Reels, Freezing Fruits, Hot Fun Jukebox, Lucky Diamonds, Dragon Perls, Poseidons Gold, Diamonds Treasure, Royale Sevens, Wild Gangster, Veuces Wild Joker Poker, Champion, Secret, Volcano, Lucky Diamonds Deluxe) – za okres od 19 września 2014 r. do dnia badania w automacie rozegrano 105624 gier, wpłacono do automatu [...] zł, a wypłacono [...] zł;

- wyposażenie automatu umożliwia prowadzenie działalności komercyjnej, warunkiem prowadzenia gry jest zakredytowanie automatu wybraną przez grającego kwotą pieniędzy ( za które wykupuje się czas i punkty kredytowe)\- w automacie zainstalowany jest Hopper umożliwiający wypłacanie wygranych;

- badany automat umożliwia rozgrywanie gier o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.

Na podstawie powyższego oraz wspierając się doświadczeniem z podobnymi urządzeniami oraz znajomością gier oferowanych na urządzeniu i zaobserwowanymi podobieństwami pomiędzy automatem, na którym przeprowadzono eksperyment oraz pozostałymi znajdującymi się w lokalu, organy zasadnie wywiodły, ze badany automat jest urządzeniem elektronicznym, że gry na nim urządzane zawierają element losowości, jak również umożliwiły osiąganie wygranych pieniężnych jak i rzeczowych, a tym samym, że przedmiotowe urządzenie spełnia przesłanki o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy. Ponadto z ustaleń wynika, że gry były organizowane w celach komercyjnych. Uruchomienie gry warunkowane bowiem było koniecznością wniesienia opłaty. W takim stanie rzeczy, Dyrektor Izby Celnej trafnie ocenił charakter badanego urządzenia. Jego ustalenia - niepodważone skutecznie przez skarżącą - wykazały, że automat umożliwia grę na automacie opisaną w art. 2 ust. 3 u.g.h.

Po stwierdzeniu, że gra na badanym automacie odpowiada warunkom przewidzianym w art. 2 ust. 5 u.g.h., można przejść do oceny działań organów celnych w zakresie zastosowania unormowań dotyczących nałożenia kary pieniężnej na stronę skarżącą. Podstawowe znaczenie mają tu postanowienia art. 89 ust. 1 u.g.h., statuujące odpowiedzialność administracyjną w postaci kary pieniężnej, której podlega:

1) urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry;

2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry;

3) uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.

Z przytoczonej regulacji wynika zatem, że sankcją w postaci kary pieniężnej objęty jest taki podmiot, któremu można przypisać status "urządzającego gry hazardowe". Samo pojęcie "urządzającego gry" nie zostało zdefiniowane na gruncie ustawy o grach hazardowych. W zaskarżonej decyzji wskazano, "urządzającym jest ten, kto zapewnia/stwarza/ organizuje komuś warunki umożliwiające udział w: loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowe, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez licencji lub zezwolenia, czy w końcu na grze prowadzonej poza kasynem gry Powołując się na łączącą skarżącego z właścicielem automatu do gier [...] nr [...] umowę najmu z dnia 18 lutego 2014 r. organy uznały, że za urządzającego gry może w niniejszej sprawie być uznany skarżący, jako że udostępnił odpłatnie miejsce w lokalu, stwarzając tym samym warunki do zorganizowania niezgodnej z prawem działalności, czerpiąc z tego zysk.

W przekonaniu Sądu przytoczona wyżej argumentacja organu nie dowodzi dostatecznie podstaw do uznania, że skarżący faktycznie był podmiotem "urządzającym gry" w rozumieniu art. 89 u.g.h.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że treść umowy najmu powierzchni z dnia 18 lutego 2014, na którą powołuje się organ, nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia, że strony porozumiały się co do wspólnej eksploatacji urządzeń do gier rozrywkowych. Z umowy tej wynika jedynie, że skarżący zobowiązał się wydzierżawić spółce "A" sp. z o.o. część powierzchni swojego lokalu w Z., pod instalację opisanego na wstępie automatu do gier, który będzie wykorzystywany i eksploatowany przez najemcę (spółkę"A" ), zaś skarżącemu będzie z tego tytułu przysługiwać czynsz w stałej wysokości 60 % przychodu z gier (rozumianego jako różnicę pomiędzy wpłatami i wypłatami z automatu) miesięcznie. Tymczasem sam fakt wynajęcia (wydzierżawienia, użyczającemu czy też udostępnienia) lokalu innemu podmiotowi, w celu prowadzenia przez ten drugi podmiot działalności gospodarczej z wykorzystaniem automatów do gier hazardowych, o których mowa w art. 2 ust. 3 bądź ust. 5 u.g.h., nie przesądza jeszcze, zdaniem Sądu, o możliwości przypisania wynajmującemu (wydzierżawiającemu, użyczającemu czy też udostępniającemu) statusu podmiotu "urządzającego gry", w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1) i pkt 2) tej samej ustawy. Żaden z przepisów tej ustawy nie zakazuje bowiem zwierania umów, na podstawie których inny podmiot takie gry będzie dopiero urządzał (ani nie penalizuje tego rodzaju zachowań). Zdaniem Sądu, termin "urządzanie" wskazuje na to, że w kontekście art. 89 u.g.h. konieczna jest przynajmniej jakaś forma aktywnego udziału w przedsięwzięciu polegającym na organizowaniu i oferowaniu gier hazardowych. Wykazanie samej tylko okoliczności udostępnienia innemu podmiotowi lokalu/części lokalu, celem umożliwienia mu prowadzenia działalności w tym zakresie należy uznać za niewystarczające. Akceptacja przeciwnej tezy oznaczałaby bowiem, że w przypadku, gdy dany lokal (dana lokalizacja) nie stanowi własności podmiotu eksploatującego automat do gier, to zawsze występuje wielość urządzających gry, tj. nie tylko podmiot eksploatujący automat, ale i podmiot oddający temu podmiotowi powierzchnię do eksploatacji automatów. Natomiast zgodnie z art. 35 pkt 6 u.g.h., wniosek o koncesję na kasyno gry powinien zawierać "odpis dokumentów wskazujących na prawo do władania budynkiem (lokalem) lub umowy zobowiązującej do oddania we władanie budynku (lokalu), w którym będą urządzane gry". Wskazuje to niewątpliwie w przepisach u.g.h., na brak tożsamości pomiędzy urządzaniem gier a zawarciem umowy zobowiązaniowej oddającej prawo do korzystania z lokalu. Tym samym nie sposób uznać, jak chce organ, że już samą czynność cywilnoprawną - oddania lokalu (jego części) do władania innemu podmiotowi dla eksploatacji automatów za stały czynsz, w formie umowy najmu - należy traktować jako "urządzanie gier", w znaczeniu art. 89 ust.1 u.g.h. W konsekwencji uznać, samo oddanie lokalu, jako wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wynajmującego lokal pod eksploatację automatów, za urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej (por. Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 759/15, dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOiSNSA)

Jeżeli zatem organ wywodzi przymiot "urządzającego gry" z umowy (najmu, dzierżawy, innej), łączącej stronę z właścicielem urządzenia, na którym prowadzone są gry, to z treści tej umowy powinno jednoznacznie wynikać - niezależnie od tytułu nadanego umowie przez strony - że w istocie działalność w zakresie gier hazardowych będzie prowadził sam wynajmujący/wydzierżawiający/użyczający/udostępniający albo że urządzanie gier – a więc ich organizowanie, w celu osiągnięcia przychodu z takiej działalności – będzie w istocie wspólnym przedsięwzięciem gospodarczym obu stron umowy. W rozpoznawanej sprawie, jak wywiedziono powyżej, umowa z dnia 18 lutego 2014 r. nie dawała podstaw do wyciągnięcia takich wniosków. Sama tylko okoliczność ustalenia czynszu najmu poprzez wskazanie stawki procentowej od przychodu /dochodu z posadowionego w lokalu skarżącego automatu również nie przesądza, zdaniem Sądu, o wspólnym z właścicielem automatu urządzaniu gier hazardowych. Jakkolwiek bowiem niewątpliwie wynajmujący w takiej sytuacji czerpie pośrednio zysk z działalności najemcy, to trzeba mieć na uwadze, że również razie ustalenia stawki kwotowej czynszu najmu najemca pośrednio uzyskuje przychód dzięki działalności najemcy – w obu jednak przypadkach bezpośrednim źródłem tego przychodu jest najem, a nie działalność w zakresie urządzania gier hazardowych. Trudno zatem tylko na tej podstawie przypisać wynajmującemu przymiot "urządzającego gry", jeśli jednocześnie nie stwierdzono po jego stronie aktywnych działań związanych z oferowaniem i organizowaniem gier hazardowych. Tymczasem organ nie wskazał na inne okoliczności i dowody, które świadczyłyby o tym, że – bez względu na treść samej umowy dzierżawy, łączącej skarżącego z właścicielem automatu do gier [...] nr [...] – strony tej umowy działały w ramach porozumienia biznesowego co do wspólnej eksploatacji i urządzania gier na tym automacie lub że skarżący podejmował takie działania, które pozwalałyby jemu tylko przypisać status "urządzającego gry". Również przewidziane w tej umowie i jej załączniku dodatkowe zobowiązania wynajmującego, takie jak obowiązek zapewnienia dostępu do urządzeń, przechowywanie kluczy do urządzeń i współpraca z podmiotem serwisującym czy obowiązek złożenia na wypadek kontroli oświadczenia nt. legalności działalności najemcy (załącznik do umowy), nie pozwalają jeszcze podważyć charakteru umowy łączącej skarżącego ze spółką "A" , bowiem nie pozbawiają jej cech umowy najmu. I jakkolwiek mogą one uzasadniać podejrzenie, że współpraca pomiędzy skarżącym a właścicielem urządzeń w rzeczywistości wykraczała poza to, co wiąże się z najmem powierzchni i zapewnieniem najemcy warunków korzystania z lokalu dla celów jego działalności, to jednak tego rodzaju przypuszczenie wymaga przedstawienia na tę tezę dowodów, które kwestionowałyby treść pisemnej umowy między stronami i wskazywały na istnienie między nimi faktycznie takiego porozumienia, które przewidywałoby rzeczywisty udział skarżącego w urządzaniu gier.

Przypomnieć należy, że ocena materiału dowodowego, dokonywana przez organ na podstawie art. 191 o.p. musi spełniać określone wymogi tj. być logiczna, zgodna z akceptowanymi zasadami rozumowania i doświadczeniem życiowym, a przede wszystkim dotyczyć kompletnego i prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego (a więc z zachowaniem obowiązków wynikających m.in. z ar. 122, art. 180 i 187 o.p.) i uwzględniać łączne znaczenie wszystkich dowodów i okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione, a w konsekwencji jako przedwczesne należy uznać stanowisko organu uznające skarżącego za podmiot urządzający gry podlegający karze pieniężnej w trybie art. 89 ust.1 u.g.h. To zaś czyni zasadnym zarzut naruszenia prawa procesowego w zakresie ustalenia podmiotu, wobec którego może być stosowana sankcja z art. 89 u.g.h., co jest naruszeniem mogącym mieć wpływ na wynik spraw, a zatem uzasadniającym uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.

Niezasadne okazały się natomiast pozostałe zarzuty skargi.

Nie mógł odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą skutku zarzut o naruszeniu przez organy celne prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h przez ich błędną interpretację, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie ustawy, która nie została notyfikowana, a więc nie powinna być stosowana według wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r.

Lektura wskazanego w skardze wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie daje bowiem podstaw do twierdzenia, że przedmiotem oceny Trybunału były unormowania dotyczące kar pieniężnych za niezgodne z prawem działania osób urządzających gry na automatach. Są to bowiem normy - podobnie jak art. 107 § 1 K.k.s. i art. 128 § 1 Kodeksu wykroczeń - zmierzające z jednej strony do negatywnej oceny działań podejmowanych bezprawnie w sferze gier hazardowych bez zachowania elementarnych zasad i procedur, z drugiej zaś do ochrony osób korzystających z tak specyficznych usług przed nierzetelnym urządzaniem gier wskutek wprowadzania do obrotu automatów lub urządzeń niepodlegających jakiejkolwiek weryfikacji (certyfikacji).

Już choćby z tego względu chybione jest powoływanie się strony skarżącej na nieobowiązywanie norm dających się wyprowadzić z przepisów art. 89-91 ustawy o grach hazardowych.

Nieuprawnione jest przy tym rozciąganie skutków braku notyfikacji na całą ustawę o grach hazardowych (na wszystkie jej unormowania), gdyż takiego wniosku nie można wyprowadzić ani z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, ani z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r.

Lektura zaskarżonej decyzji potwierdza, że - wbrew zarzutom skargi - Dyrektor IC analizował kwestię ewentualnego uznania przepisów będących podstawą jego rozstrzygnięcia za przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34. Fakt że zajął on stanowisko odmienne od prezentowanego przez skarżącego, nie dowodzi, że nie rozważył on przedmiotowej sprawy także w tym aspekcie. Stanowisko organu zostało poparte argumentami, zaś to, że strona nie uznaje tych argumentów za przekonujące i dostateczne i świadczy o naruszeniu zasady przekonywania.

Mimo bezzasadności zarzutów opisanych w poprzedzającej części niniejszego uzasadnienia, w sprawie doszło do wskazanych naruszeń procesowych w zakresie ustalenia osoby "urządzającego gry" hazardowe a w konsekwencji także do naruszenia art. 89-90 u.g.h. Rozpoznając ponownie sprawę organy będą obowiązane uwzględnić uwagi poczynione w niniejszym wyroku co do ciążących na nich obowiązków w zakresie postępowania dowodowego oraz wymogów stawianych swobodnej ocenie dowodów.

Dlatego też – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. – należało uchylić zaskarżoną decyzję.