Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania egzekucji 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] lipca 2019 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz A.K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ("Organ I instancji", "Naczelnik", "Organ egzekucyjny") prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku A.K. ("Skarżący", "Strona", "Zobowiązany") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2018 r., wystawionego przez Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W., oraz na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r., wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W.

Pismem z dnia 9 lipca 2019 r. Skarżący zwrócił się do Naczelnika o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu Strona podniosła, że decyzja będąca podstawą wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i dotychczas nie wydano rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym Zobowiązany zwrócił się o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu zakończenia weryfikacji zasadności zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji. W uzasadnieniu postanowienia Organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1133 ze zm., dalej także "Kpa"), gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jednocześnie Organ I instancji podkreślił, że przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, ale należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie przeszkodą jest przyczyna formalna, tj. brak podstawy prawnej do rozstrzygnięcia sprawy na wniosek Zobowiązanego. Postępowanie może być bowiem wszczęte tylko z urzędu.

Nie godząc się z rozstrzygnięciem Organu egzekucyjnego Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że Organ I instancji nie odniósł się do merytorycznej argumentacji Zobowiązanego, że w sprawie ma miejsce szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający wstrzymanie egzekucji. Zdaniem Strony w przedmiotowej sprawie za takowy należy uznać fakt, że decyzja będąca podstawą wystawienia tytułów wykonawczych została zaskarżona do WSA w Warszawie i dotychczas nie wydano rozstrzygnięcia w sprawie. Tym samym wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu zakończenia weryfikacji zasadności zaskarżonej decyzji jest zasadny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Organ II instancji", "Dyrektor"), postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem Dyrektora Organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Ustawodawca w ogóle nie przewidział możliwości wydania postanowienia o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej także "upea" lub "ustawa"). W przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, co stanowi "inną uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a § 1 Kpa. Organ egzekucyjny, zdaniem Dyrektora, prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji.

Skarżący złożył skargę na postanowienie Dyrektora. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie następujących przepisów:

- art. 7 Kpa, poprzez zaniechanie stania na straży praworządności, niepodejmowanie z urzędu wszelkich czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dla załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- art. 12 Kpa, poprzez odmowę działań najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia;

- art. 35 § 2 Kpa, poprzez odmowę załatwienia sprawy, która może być rozpatrzona w oparciu o zgromadzone dowody łącznie z odmową wszczęcia postępowania;

- art. 77 § 1 i § 4 Kpa, poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału oraz unikanie poinformowania Strony o zebranym materiale i wyniku jego rozpatrzenia;

- art. 136 § 3 Kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że wnosił o wstrzymanie czynności egzekucyjnych z urzędu do czasu zakończenia weryfikacji zasadności zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji. Przypomniał, że w swoim piśmie wyraźnie napisał, że chodzi o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego "z urzędu". Zdaniem Skarżącego Organ egzekucyjny błędnie oczytał to, o co wnioskował Zobowiązany, który w swoim piśmie wyraźnie napisał, o co wnioskuje, i podał podstawę prawną. Zdaniem Strony zachodzi zatem przypadek, na który zwracała uwagę w piśmie z 9 lipca 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innego powodu, niż w niej wskazane.

Zgodnie z art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Z kolei, zgodnie z art. 20 Kpa, właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania.

Podstawą postanowienia Naczelnika był art. 61a Kpa, ale był nią w istocie także art. 23 § 6 ustawy egzekucyjnej interpretowany a contrario. Organ ten uznał mianowicie, że nie może wszcząć postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji, gdyż art. 23 § 6 upea przewiduje działanie organu tylko z urzędu – wniosek kogokolwiek jest niedopuszczalny ("Tak więc organ nadzoru może wyłącznie z urzędu a nie na wniosek Zobowiązanego wstrzymać postępowanie egzekucyjne." – str. 2 postanowienia z [...] lipca 2019 r.). Jak widać, Naczelnik sam więc zauważył, że kompetencję rzeczową do ewentualnego wszczęcia postępowania incydentalnego w kwestii wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego ma organ nadzoru. Konsekwentnie przyjąć należy, że także tylko organ nadzoru może odmówić wszczęcia takiego postępowania incydentalnego, niezależnie od tego, do kogo został skierowany wniosek w tej kwestii.

Wniosek Skarżącego z 9 lipca 2019 r. skierowany został literalnie do Naczelnika, ale fakt ten nie kreował właściwości rzeczowej tego Organu do wydania postanowienia na podstawie art. 23 § 6 upea. Postanowienie w tej kwestii mógł wydać tylko Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. jako organ nadzoru, gdyby oczywiście uznał, że art. 61a Kpa stosuje się do incydentalnego postępowania w kwestii wniosku z art. 23 § 6 ustawy egzekucyjnej. Odnotować bowiem należy, że w art. 126 Kpa, wymieniającym przepisy tego Kodeksu, które stosuje się odpowiednio do postanowień, Ustawodawca wskazał np. art. 105, ale nie wskazał art. 61a. Kwestia ta powinna być jednak podjęta najpierw przez Dyrektora jako organ właściwy w sprawie jakiegokolwiek, procesowej wypowiedzi na temat wniosku Skarżącego z 9 lipca 2019 r., gdyż to Dyrektor właśnie ma status organu nadzoru w rozumieniu art. 23 § 6 ustawy egzekucyjnej.

Końcowo wypada odnotować, że w sprawie, w której wydano przywołany przez Dyrektora wyrok NSA (II FSK 1274/17), organem, jaki wydał swoje rozstrzygnięcie w I instancji, był właśnie sam Dyrektor. Dziwi więc fakt, że Organ ten w niniejszej sprawie nie odnotował niewłaściwości rzeczowej Naczelnika. W efekcie postanowienie Naczelnika okazało się nieważne na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 Kpa (naruszenie przepisów o właściwości), zaś postanowienie Dyrektora - na podstawie punktu 2 in fine tego przepisu (rażące naruszenie prawa w związku z utrzymaniem w mocy postanowienia nieważnego).

W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że zarzuty skargi są dla sprawy bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 Ppsa, Sąd stwierdził nieważność obydwu postanowień wydanych w sprawie.

W kwestii kosztów postępowania podstawą wyroku był art. 200 w zw. z art. 205 § 1 Ppsa. Na koszty te złożył się tylko wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 1 i 3 Ppsa.