Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Asesor WSA Renata Kantecka (spr. ) Protokolant Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 17 listopada 2005r., odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta R. z dnia 20 lutego 2002r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2002r.

Decyzją z dnia 20 lutego 2002r. Burmistrz R. ustalił L. K. łączne zobowiązanie pieniężne za 2002r., przyjmując za podstawę opodatkowania użytki rolne i grunty leśne. Pismem z dnia 7 czerwca 2005r. L. K. wezwał Burmistrza R. do zwrotu niesłusznie zapłaconej, na podstawie ww. decyzji, kwoty podatku wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że grunty będące przedmiotem opodatkowania posiadał od dnia 30 listopada 1999r. bez tytułu prawnego, zatem obowiązek podatkowy w podatku rolnym ciążył na Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w O. (obecnie Agencja Nieruchomości Rolnych). Opisany wniosek organ I instancji przekazał według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Pismem z dnia 22 sierpnia 2005r. Kolegium zwróciło się do podatnika o wyjaśnienie czy pismo z dnia 7 czerwca 2005r. stanowi wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu podatku zapłaconego na podstawie decyzji z dnia 20 lutego 2002r., czy też wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W odpowiedzi L. K. stwierdził, iż jego wniosek dotyczył zwrotu podatku za 2002r. i jednocześnie zaznaczył, że nie ma dla niego znaczenia tryb w jakim zwrot ten nastąpi.

W konsekwencji powyższego, decyzją z dnia 17 listopada 2005r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R. z dnia 20 lutego 2002r. Uzasadniając, organ podniósł, że zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznej, wyrażoną w art.128 Ordynacji podatkowej, uchylenie, zmiana lub stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej albo wznowienie postępowania zakończonego taką decyzją może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Stosownie zaś do art.249§1 i 2 Ordynacji podatkowej (w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r.) organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Od dnia 1 stycznia 2003r. termin ten został wydłużony do 5 lat, lecz zgodnie z art.24 §1 i 2 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 169, poz.1387) żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczna przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie przepisów dotychczasowych. W niniejszej zaś sprawie decyzja Burmistrza R. została stronie doręczona w dniu 28 lutego 2002r. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, iż upływ rocznego terminu od tej daty uniemożliwia wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się L. K., który podniósł, iż opisana decyzja nie odnosi się do merytorycznie do jego "wezwania do zapłaty" z dnia 7 czerwca 2005r. i dlatego winna zostać uchylona.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium zaznaczyło, że decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe za 2002r. stała się ostateczna, a zatem dochodzenie zwrotu zapłaconego podatku winno być poprzedzone wyeliminowaniem tejże decyzji wymiarowej z obrotu prawnego w jednym z trybów nadzwyczajnych. Rozpatrzenie wniosku o zwrot podatku prowadziłoby do odmowy zwrotu z uwagi na funkcjonowanie ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Ponieważ podatnik w toku postępowania wskazał, że bez różnicy jest dla niego tryb w jakim zwrot podatku nastąpi, to Kolegium, kierując się zasadą ekonomiki procesowej, uznało pismo z dnia 7 czerwca 2005r. za wniosek o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji. Po przeanalizowaniu stanu faktycznego oraz prawnego sprawy, z uwagi na upływ terminu do wniesienia żądania stwierdzenia nieważności decyzji, zobligowane było do odmowy wszczęcia postępowania w tym przedmiocie.

W skardze na powyższą decyzję L. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie w trybie nadzwyczajnym decyzji Burmistrza Miasta R. z dnia 20 lutego 2002r., a w przypadku braku możliwości jej uchylenia z powodu przedawnienia – wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Nadto skarżący wniósł o nakazanie Burmistrzowi Miasta R. dokonania zwrotu nienależnie wyegzekwowanego od skarżącego zobowiązania pieniężnego wraz z odsetkami oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż decyzja Burmistrza R. z dnia 20 lutego 2002r. została wydana z naruszeniem prawa i jest dla niego krzywdząca. Podniósł, iż do zapłaty kwoty wynikającej z decyzji Burmistrza R. został zmuszony okolicznościami. Jednym z podstawowych warunków uzyskania kredytu bankowego jest bowiem przedstawienie zaświadczenia o nie zaleganiu z płatnościami wobec m.in. Gminy. W skardze L. K. podniósł również zarzuty dotyczące decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2002r. Stwierdził, że decyzja Burmistrza R. z dnia 20 lutego 2002r. już w momencie jej wydawania była pozbawiona podstaw prawnych i formalnych, a także naruszała jego interes jako strony i w związku z tym nie może być "dokumentem prawnym", gdyż sankcjonowała by kradzież pieniędzy od podatnika. Podkreślił, że organy obu instancji były informowane przez niego o nie posiadaniu w 2002r. tytułu prawnego do gruntów byłego PGR S.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie. Podkreśliło, iż przyjęty tryb postępowania był jedynym, który dawał teoretycznie możliwość wyeliminowania decyzji wymiarowej i w konsekwencji otwarcia drogi do zwrotu podatku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępnie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia wyłącznie kasacyjne co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja, czy postanowienie narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art.3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.). Z tych też względów Sąd nie może rozstrzygać o zasadności wniosku skarżącego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza R. z dnia 20 lutego 2002r. oraz nakazać temu organowi dokonanie zwrotu przedmiotowego podatku.

Zaznaczyć również należy, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 stycznia 2006r. utrzymująca w mocy decyzję w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R. z dnia 20 lutego 2002r. Sąd nie bada natomiast zgodności z prawem wymienionej decyzji Burmistrza R., która jest ostateczna. Możliwe to byłoby tylko wtedy, gdyby podatnik wniósł odwołanie od tej decyzji, a następnie skargę do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art.134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. W rozpoznanej sprawie granicę zakreśla wniosek skarżącego o "zwrot niesłusznie zapłaconego podatku" z dnia 7 czerwca 2002r. Stąd brak jest podstaw do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie żądania zawartego w skardze o uchylenie w trybie nadzwyczajnym opisanej decyzji Burmistrza R.

W skardze L. K. szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy oraz zarzuty dotyczące decyzji w przedmiocie wymiaru zobowiązania łącznego za 2002r. Odnośnie zaskarżonej decyzji ograniczył natomiast swoje stanowisko do stwierdzenia, że decyzja ta jest niesłuszna i niezgodna z prawem, gdyż decyzja Burmistrza R. z dnia 20 lutego 2002r. już w momencie wydania była pozbawiona podstaw prawnych i formalnych. Sąd, nie będąc jednak związany zarzutami skargi, dokonując oceny zgodności z prawem decyzji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, nie stwierdził aby naruszała ona prawo materialne, bądź przepisy postępowania.

Pismem z dnia 7 czerwca 2005r. skarżący wezwał Burmistrza R. do zwrotu niesłusznie, jego zdaniem, zapłaconego podatku rolnego za 2002r. W piśmie tym nie określił trybu, w jakim zwrot ma nastąpić, a w toku postępowania stwierdził, iż tryb nie ma dla niego znaczenia. W konsekwencji powyższego Kolegium potraktowało pismo podatnika jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza R. ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2002r., na podstawie której uiścił on przedmiotowy podatek.

Stosownie do art.72§1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się m.in. kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W rozpoznanej sprawie skarżący uiścił podatek na podstawie ostatecznej decyzji ustalającej, tym samym dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego nie można stwierdzić, że zapłacony podatek jest nienależny. Nie jest zatem możliwe skuteczne domaganie się przez podatnika zwrotu tego podatku. Słuszność więc należy przyznać organowi podatkowemu, który stwierdził, że kierując się zasadą ekonomiki procesowej, wniosek skarżącego potraktował jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej. Była to jedyna możliwość zrealizowania celu, który chciał osiągnąć skarżący, składając wniosek z dnia 7 czerwca 2005r. Dopiero stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej wysokość podatku stanowiłoby podstawę uznania zapłaconego podatku za nienależny, a w następstwie tego dokonania jego zwrotu.

Prawidłowe jest również stanowisko Kolegium w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Art.249 §1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r.) stanowi bowiem, że organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Przepis w tym brzmieniu znajduje zastosowanie do żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczna przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (art.24 §1 i 2 ww. ustawy).

Z tych przyczyn, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.