Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart, Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobieralska, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), po rozpoznaniu 9 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. F na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia wniosku K. F. z [...] czerwca 2019 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] września 1957 r. nr [...] w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. K. F. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej jako organ/kolegium) w rozpoznaniu wniosku z [...] czerwca 2019 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1957 r. nr [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, [...].

Skarżący wskazał, że organ przekroczył termin na załatwienie sprawy przewidziany w art. 35 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) i dotychczas nie wydał decyzji, nie wskazał również przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie ani nowego terminu na jej załatwienie. Wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym przez Sąd terminie, przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że postępowanie nie zostało zakończone w ustawowym terminie z uwagi na konieczność ustalenia kręgu stron postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia - z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.

W niniejszej sprawie wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu [...] czerwca 2019 r. [...] czerwca 2019 r. organ zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru [...] o nadesłanie wypisu z rejestru gruntów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Wnioskowane informacje wpłynęły do kolegium [...] sierpnia 2019 r. Przy piśmie z [...] sierpnia 2019 r. organ wystąpił do Biura Spraw Dekretowych [...] o nadesłanie akt sprawy zakończonej orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1957 r. nr [...]. Zawiadomieniem z tego samego dnia kolegium poinformowało strony o wszczęciu postępowania w trybie art. 61 § 4 kpa a także o możliwości składania wyjaśnień i wniosków dowodowych oraz zapoznania się z materiałem dowodowym w trybie art. 10 § 1 kpa, jednocześnie na podstawie art. 36 § 1 kpa wskazując przewidywany termin rozpoznania sprawy na [...] października 2019 r. Organ dotychczas nie wydał decyzji w sprawie pomimo upływu terminów przewidzianych w art. 35 kpa, zaś nowy termin rozpoznania sprawy został wskazany dopiero po wniesieniu skargi, co uzasadnia twierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego. W ocenie Sądu bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W niniejszej sprawie okoliczności takie nie zachodzą. Należy zauważyć, że przekroczenie ustawowego terminu na załatwienie sprawy nie było znaczne a organ w tym czasie podejmował działania zmierzające do jej rozpatrzenia, ustalił krąg stron postępowania oraz wystąpił o akta przedmiotowej nieruchomości, które do czasu przekazania akt wraz ze skargą do Sądu nie zostały nadesłane. Wskazano również skarżącemu nowy termin rozpatrzenia sprawy w trybie art. 36 § 1 kpa.

Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Pomimo, że suma pieniężna ma charakter kompensacyjny, nie pełni ona funkcji naprawienia szkody, gdyż odszkodowanie z tytułu niewydania decyzji w sytuacji gdy obowiązek jej wydania przepis prawa zostało przewidziane w przepisach prawa cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2019 r. sygn. akt II OSK 1360/19). Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi, przy czym w przypadku zastosowania tej instytucji przepis art 149 § 2 ppsa nie zawiera żadnych przesłanek którymi miałby się kierować Sąd ustalając jej wysokość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3816/18). W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Mając na uwadze niewielki okres przekroczenia terminu oraz znaczną aktywność organu w prowadzonym postępowaniu, a nade wszystko okoliczność, że sporne postępowanie nadzorcze dotyczy orzeczenia sprzed ponad pół wieku - w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne przesłanki do przyznania od organu sumy pieniężnej.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji). O kosztach w pkt 4 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 ppsa.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.