II GSK 1136/13 - Wyrok

Data orzeczenia	2014-09-24	
Data wpływu	2013-06-11	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Janusz Drachal /przewodniczący/
Marzenna Zielińska	
Symbol z opisem	6550	
Hasła tematyczne	Środki unijne	
Sygn. powiązane	VIII SA/Wa 96/12	
Skarżony organ	Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18; art. 74 ust. 1a, ust. 3; Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Dz.U. 2007 nr 68 poz 448; par. 6 ust. 1 i 5, par. 5 ust. 1-5; Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 96/12 w sprawie ze skargi A. E. G. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną	
Uzasadnienie
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt

VIII SA/Wa 96/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę "A. E. G." Sp. z o.o. z siedzibą w F. (dalej: producent, Spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (w skrócie: ARiMR) z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] grudnia 2010 r.; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek A. E. G. Sp. z o.o. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 r. (w skrócie: ONW). We wniosku zostały zadeklarowane działki rolne położone w kilku województwach.

W toku przeprowadzonej kontroli administracyjnej w w/w wniosku, stwierdzono błędy w deklaracji działek ewidencyjnych.

W odpowiedzi na wezwanie organu producent złożył dokument korekty, w którym dokonał poprawy powierzchni całkowitej w/w działek ewidencyjnych oraz podtrzymał deklarację z wniosku, co do powierzchni użytkowej rolniczo.

W toku prowadzonego postępowania, organ I instancji zgromadził materiał dowodowy, wskazujący na możliwość wystąpienia nieprawidłowości w zakresie posiadania przez producenta gruntów rolnych oznaczonych jako działki ewidencyjne: [...] .

W dniu [...] maja 2008 r. producent złożył umowy warunkowe przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych potwierdzające prawo do użytkowania gruntów rolnych wskazanych w wezwaniu z dnia [...] kwietnia 2008 r.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że z dniem [...] kwietnia 2008 r. posiadanie znacznej części gruntów zadeklarowanych przez Spółkę zostało przeniesione na innych producentów rolnych w wyniku zwartych porozumień.

Jeden z tych producentów ("D. A." s.c.) złożył w dniu [...] września 2008r., wniosek na rok 2007, w którym jako cel zaznaczono przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego oraz przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w którym spółka "D. A." s.c. wnioskowała o wstąpienie na miejsce "A. E. M." sp. z o.o. do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności na rok 2007 do gruntów rolnych oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Zgodnie z zebraną dokumentacją w sprawie, a w szczególności porozumieniem w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008 r., a także oświadczeniem przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia [...] kwietnia 2008 r., stwierdzono, iż w dniu [...] kwietnia 2008 r., producent "D. A." s.c. przejął w posiadanie nieruchomości rolne oznaczone jako działki ewidencyjne [...]:.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w dniu [...] grudnia 2010 r. decyzję Nr [...] o umorzeniu w części oraz o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2007, nakładając sankcję w wysokości 43.344,85 zł w zakresie położenia gruntów rolnych w strefie nizinnej I oraz sankcję w wysokości 4.738,80 zł, w zakresie położenia gruntów rolnych na obszarze ze specyficznymi utrudnieniami.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego, skoro Spółka podjęła decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a zatem także przekazania uprawnień i obowiązków z tym związanych, zrezygnowała niejako dobrowolnie z przyznania płatności na swoją rzecz, wyrażając zgodę na przejęcie płatności za 2007 r. przez przejmujące spółki cywilne.

W odniesieniu się do zarzutów Spółki podniesionych w odwołaniu, iż "nie ma żadnego znaczenia dla rozpoznawanej sprawy przekazanie części przedmiotowych dla wniosku działek innym producentom rolnym organ wskazał, że przekazanie nastąpiło w następnym roku wnioskowym. Z kolei co do argumentu producenta, że nie ma też znaczenia, że przekazanie nastąpiło przed wydaniem decyzji w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że Państwa Członkowskie określają odrębne przepisy dotyczące warunków, jakie należy spełnić, aby przejąć pomoc finansową, o którą wnioskował przekazujący gospodarstwo rolne. Określają to przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej planem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013" (Dz. U. z 2007, nr 68, poz.448, z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem ONW", a dokładnie jego § 6 ust. 1 do ust. 6.

Skoro § 6 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia stanowi, iż w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, płatności są przyznawane przejmującemu, znaczy to, że przekazując gospodarstwo rolne, przekazujący nie spełnia warunku do przyznania płatności ONW. Warunkiem przyznania tych płatności przejmującemu jest m.in. aby przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW. Wnioski takie zostały przez przejmujące spółki cywilne złożone do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, spełniając jednocześnie wymagania wynikające z § 6 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 do ust. 3 rozporządzenia ONW. Istotne jest też to, aby przejmujący złożył oświadczenie o objęciu w posiadanie gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Zgodnie § 6 ust. 5 rozporządzenia ONW, w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności przejmujący wstępuje na miejsce przekazującego.

Organ odwoławczy wskazał, iż Spółka przekazała w posiadanie część gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2007. Powierzchnia spełniająca warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, pozostająca w posiadaniu skarżącej, wyniosła 36,71 ha, wobec której został rozpatrzony wniosek o przyznanie płatności na rok 2007. W związku z powyższym producent rolny nie dotrzymał warunku przekazania gospodarstwa rolnego w całości na rzecz innego producenta rolnego.

Organ odwoławczy powołując § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ONW wskazał, że istotne dla sprawy znaczenie ma fakt posiadania gruntów rolnych w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW. Organ odwoławczy zauważył, iż strona składając wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w sekcji VIII wniosku "Oświadczenia i zobowiązania", zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania pomocy finansowej objętej wnioskiem, w szczególności, gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Oświadczenia i zobowiązania z sekcji VIII wniosku o przyznanie płatności dotyczą całego wniosku, który podlega rozpatrzeniu, aż do momentu wydania decyzji. W związku z tym są one dla strony wiążące na dzień złożenia wniosku, aż do momentu wydania decyzji w sprawie. W związku z powyższym, w interesie Spółki było niezwłoczne pisemne poinformowanie organu I instancji o zmniejszeniu powierzchni użytkowanych gruntów, będących przedmiotem deklaracji we wniosku na rok 2007.

W związku z tym, iż w dniu wydania decyzji w sprawie, Spółka nie była w posiadaniu części działek rolnych objętych wnioskiem, a przekazanych na rzecz innych podmiotów, organ odwoławczy uznał, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wydana została w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa i w oparciu o stan faktyczny. W ocenie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR, organ I instancji rozpatrzył sprawę w oparciu o cały materiał zgromadzony w postępowaniu, zgodnie z przepisami prawa, w oparciu o zgłoszone żądanie producenta we wniosku.

W skardze wniesionej na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Istotę sporu w przedmiotowym postępowaniu stanowi ustalenie, czy skarżąca spełniła ustawowe warunki przyznania płatności ONW na 2007 r., w szczególności, czy wpływ na prawo do przyznania pomocy finansowej miała dokonana w 2008 r. zmiana stanu faktycznego sprawy, polegająca na przeniesieniu posiadania gruntów rolnych.

Sąd dokonując analizy przepisów rozporządzenia ONW oraz ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej wskazał, że płatność ONW jest ustalana w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacana w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia [...] czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności. Tym samym, w ocenie Sądu decyzja w sprawie płatności ONW powinna, co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Powołane przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność ONW (do dnia [...] marca), ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku. Sąd powołując się na orzeczenia NSA wskazał, że nawet zmiany stanu faktycznego zaistniałe po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego nie stanowią przeszkody do wypłaty płatności.

Sąd I instancji odnosząc się do pierwszej wymagającej rozważenia kwestii (przeniesienia posiadania na rzecz innych producentów rolnych, części zadeklarowanych we wniosku działek rolnych) wskazał, iż złożony przez skarżącą wniosek dotyczył płatności ONW za 2007 r. Natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w kwietniu 2008 r. Poza sporem w przedmiotowym postępowaniu pozostaje fakt, że Spółka była posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności na 2007 r. w dacie złożenia tego wniosku. Bezspornym jest również, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r. skarżąca przeniosła na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżąca była w posiadaniu przedmiotowych gruntów.

Sąd oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie Spółki do płatności bezpośrednich za 2007 r. stwierdził, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniała ona przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Bezspornym jest i to, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie Spółka nie posiadała już prawie wcale gruntów, które wcześniej zadeklarowała we wniosku. Decyzja została wydana dopiero w dniu [...] grudnia 2010 r., a więc z uchybieniem terminów zakreślonych do jej wydania. Tak więc, zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła ponad 3 lata, czym niewątpliwie uchybiono art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1961 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.").

Sąd uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW, oceniana w dniu wydania decyzji (tj. [...] grudnia 2010 r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez Spółkę płatności. Skarżąca miała bowiem prawo, spełniając ustawowe warunki złożyć wniosek o przyznanie płatności ONW za 2007 r., przysługiwało jej także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych. Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Również data wydania decyzji nie może być tu rozstrzygająca, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 3 lata.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w W. zaskarżając go w całości. Wniósł o jego uchylenie w całości oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 74 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 796/2004", poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem, że prawa i obowiązki nie przeszły z przekazującej spółki A. E. G. sp. z o.o. na rzecz podmiotów przejmujących płatności,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 6 ust. 5 rozporządzenia ONW poprzez błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego,

4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podstawy skargi kasacyjnej określa art.174 p.p.s.a. Natomiast w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, która w tej sprawie - w ocenie składu orzekającego - nie zachodzi.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami i nie jest uprawniony do ich rozwijania czy też doprecyzowania. W związku z tym, przedmiotem oceny mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Jeśli zatem strona nie sformułowała zarzutów zgodnie z powołanymi przepisami, to działający na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać ich merytorycznej oceny.

Podkreślić należy, że skarga kasacyjna jest skierowana przeciwko orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, które zostało oparte na określonej podstawie faktycznej i prawnej. Kwestionując stanowisko sądu I instancji, autor skargi kasacyjnej powinien wyraźnie wskazać, na czym polegało naruszenie przez sąd przepisów postępowania i/lub prawa materialnego, a także określić, czy naruszenie to polegało na błędnej wykładni określonych norm prawnych, czy też na wadliwym ich zastosowaniu. W przypadku zarzucenia sądowi I instancji dokonania błędnej wykładni prawa, konieczne jest wskazanie, na czym ten błąd miał polegać i jak - w ocenie autora skargi kasacyjnej - należało rozumieć określoną normę.

Sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej wskazuje, że autor tego środka odwoławczego nie kwestionuje podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na gruncie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji.

Przechodząc do oceny zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, istota sporu sprowadza się zaś do oceny prawidłowości wykładni § 6 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia ONW, a w konsekwencji do prawidłowości odmowy zastosowania tego przepisu w powiązaniu z art. 74 ust. 2, 3, 4 lit. a) rozporządzenia nr 796/2004 w okolicznościach sprawy.

Zgodnie z brzmieniem § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW: "Jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rzecz innego podmiotu, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi: 1) jeżeli przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW; 2) na wniosek tego podmiotu złożony do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW".

Przepis ten był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 31 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 459/09, z dnia 13 lipca 2010r., sygn. akt II GSK 665/09, z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 659/09, z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 770/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający przychyla się do poglądu, prezentowanego w dotychczasowym orzecznictwie NSA, że zarówno przy zastosowaniu reguł wykładni językowej jak i celowościowo-funkcjonalnej z treści powołanego przepisu wywieść należy, że jednym z warunków koniecznych do przyznania płatności ONW podmiotowi, który przejął posiadanie zadeklarowanych pierwotnym wnioskiem działek jest przeniesienie posiadania wszystkich działek zadeklarowanych do tej płatności. Znaczy to, że jeżeli "cała" działka jest położona na obszarze ONW, to konieczne jest przeniesienie posiadania całej działki. Z kolei, jeżeli tylko część działki jest położona na obszarze ONW, to należy przenieść tę właśnie część. Oczywiście, dotyczy to działek lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW. Pod pojęciem "wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części" należy bowiem rozumieć działki położone w całości na obszarze ONW, jak i części działek w zakresie w jakim są położone na tych obszarach. Należy bowiem pamiętać, że dla prawidłowego zrozumienia interpretowanej normy istotne jest, że omawiana płatność dotyczy pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", a więc działek położonych na takich właśnie terenach. Skoro we wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW skutecznie zadeklarować można tylko i wyłącznie działki w zakresie, w jakim są położone na obszarze ONW, to tym samym przeniesienie posiadania działki rolnej w części położonej poza tym obszarem nie ma znaczenia dla omawianej płatności. Z tego względu przyjąć należy więc, że prawodawca – dla potrzeb płatności ONW – nie zawarł wymogu przenoszenia posiadania całej działki rolnej, w sytuacji gdy tylko część tej działki leży na obszarze ONW.

Zatem, przeniesienie posiadania powinno zatem obejmować wszystkie działki zadeklarowane we wniosku położone na obszarze ONW, zarówno w całości położone na tym obszarze, jak i w części (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 770/10).

Za przedstawioną wyżej interpretacją przemawia także podnoszona w cytowanych orzeczeniach NSA okoliczność, że wniosek o przyznanie płatności ONW w związku z przeniesieniem posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu nie wszczyna nowego postępowania, lecz tylko powoduje podmiotowe przekształcenie nawiązanego już wcześniej stosunku administracyjnoprawnego w następstwie wniosku złożonego przez pierwszego posiadacza działek, odpowiadającego co do treści i terminu wymogom określonym w § 5 ust. 1–5 rozporządzenia ONW. W rezultacie stroną postępowania administracyjnego staje się nowy posiadacz, a treść uprawnień i obowiązków połączonych z przyznaną płatnością nie ulega zmianie. Odpowiada ona już wyznaczonemu zakresowi przez pierwszego wnioskodawcę i bezwzględnie wymaga przejęcia przez nowego posiadacza wszystkich działek lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych w pierwszym wniosku o przyznanie tej płatności.

Zasadą wynikającą z § 6 ust. 5 rozporządzenia ONW jest bowiem, że podmiot przejmujący posiadanie zadeklarowanych działek wstępuje w miejsce przekazującego posiadanie. Gdyby dopuszczalne było przekazanie części z zadeklarowanych działek rolnych to § 6 ust. 5 rozporządzenia konsekwentnie stanowiłby o uprawnieniu przejmującego posiadanie do wstąpienia do toczącego się postępowania. Fakt, że prawo przewiduje jedynie zmianę (wstąpienie na miejsce przekazującego) po stronie wnioskodawcy o przyznanie płatności, należy odczytać w ten sposób, że przekazujący – właśnie z racji utraty posiadania wszystkich zadeklarowanych – traci uprawnienie do ubiegania się o płatność ONW.

Przedstawione rozumienie § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW nie pozostaje w kolizji z art. 74 rozporządzenia nr 796/2004, który określa reguły przyznawania płatności w przypadku przekazania gospodarstwa (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 526/13). W art. 74 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 796/2004 "przekazanie gospodarstwa" zostało zdefiniowane (dla potrzeb tego artykułu) jako sprzedaż, dzierżawa lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. Natomiast, zgodnie z powołanymi w skardze kasacyjnej i jej uzasadnieniu ustępami art. 74 rozporządzenia nr 796/2004, w przypadku gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa (art. 74 ust. 2), natomiast pomoc, o którą ubiega się przekazujący, przyznawana jest przejmującemu w przypadku gdy: a) w czasie przekazywania ustalanym przez Państwa Członkowskie przejmujący poinformuje właściwe władze o przekazaniu i zwróci się o wypłacenie pomocy; b) przejmujący przedstawia wszystkie dowody przekazania wymagane przez właściwe władze; c) zostały spełnione wszystkie warunki przyznania pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa (art. 74 ust. 3). Zaś po tym, jak przejmujący informuje właściwe władze i zwraca się o wypłacenie pomocy zgodnie z ust. 3 lit. a): a) wszystkie prawa i obowiązki przekazującego wynikające ze stosunku prawnego między przekazującym a właściwym organem powstałe na skutek złożenia wniosku o pomoc przechodzą na przejmującego; b) wszelkie działania niezbędne do przyznania pomocy i wszystkie deklaracje złożone przez przekazującego przed przekazaniem są przypisane przejmującemu do celów stosowania odpowiednich reguł wspólnotowych; c) gospodarstwo przekazane uważa się, tam gdzie ma to zastosowanie, za odrębne gospodarstwo w odniesieniu do roku gospodarczego lub danego okresu premiowego (art. 74 ust. 4).

Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, wskazane przepisy powinny zostać zastosowane w niniejszej sprawie, bowiem przed wydaniem decyzji w przedmiocie wniosku o przyznanie płatności za 2007 r. skarżąca przekazała (w dniu [...] kwietnia 2008 r.) znaczną część wskazanych w tym wniosku gruntów innym producentom rolnym, a D. A. s.c. złożyło następnie ([...] września 2008 r.) wniosek transferowy - o przejęcie płatności do części gruntów za 2007 r. przysługujących uprzednio przekazującemu, czyli Spółce.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nietrafne, bowiem ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że nie wystąpiła zasadnicza przesłanka zastosowania cytowanych wyżej przepisów, to jest przekazanie gospodarstwa bądź wszystkich działek zadeklarowanych we wniosku położonych na obszarze ONW.

Z powyższych względów w niniejszej sprawie art. 74 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 oraz § 6 ust. 1 i 5 rozporządzenia ONW nie miały zastosowania. W konsekwencji nie można także uznać, aby Sąd I instancji naruszył art. 7 Konstytucji RP, a także art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., które to przepisy autor skargi kasacyjnej powiązał z zarzutem niezastosowania § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW.

Za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd instancji jedynie przytoczył ten przepis jako podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wobec braku szczegółowego przedstawienia przez WSA procesu wykładni tego przepisu i mając jednocześnie na względzie całokształt wywodów wynikających z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie ma podstaw przyjęcia, że Sąd rozumiał ten przepis w sposób inny niż wynika to z jego literalnej treści ("Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy"). Zatem skoro Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie organy administracji naruszyły prawomaterialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy, to był uprawniony (i zobligowany) do uchylenia decyzji.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, co skutkowało oddaleniem tego środka odwoławczego na podstawie art. 184 p.p.s.a.