Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę

A. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymującą w mocy poprzednią decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmawiającą powołania go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący A. K. wnioskiem z dnia [...] lutego 2008 r. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o powołanie go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. Do wniosku dołączył odpis dyplomu ukończenia w dniu [...] marca 2005 r. wyższych studiów na kierunku administracja, na Wydziale Ekonomicznym Politechniki R. dokumentujący uzyskanie tytułu licencjata, odpis świadectwa zdania dnia [...] kwietnia i [...] maja 2001 r. egzaminu komorniczego, odpis powołania na stanowisko asesora komorniczego z dnia [...] sierpnia 2002 r. oraz pozostałe niezbędne dokumenty, w tym m.in. świadectwo pracy z dnia [...] grudnia 2003 r. dokumentujące pracę na stanowisku asesora komorniczego w okresie od [...] września 2002 r. do [...] października 2003 r.

Rada Izby Komorniczej w [...], pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r., przekazała Prezesowi Sądu Apelacyjnego w [...] opinię w sprawie kandydata na wskazane stanowisko. Uchwałą nr [...] z [...] marca 2008 r. postanowiła odmówić rekomendowania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. - A. K. Stwierdziła, że nie spełnia on warunków formalnych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 z późn. zm.) - dalej UoKSiE., gdyż nie pracował w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 10 ust.1 i art. 11 ust. 1 UoKSiE odmówił powołania skarżącego na wnioskowane stanowisko.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji Ministra Sprawiedliwości i powołanie go na stanowisko komornika sądowego przy wskazanym sądzie. Zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, skarżący podkreślił, iż nie uwzględniono w ogóle treści niezmienionego i aktualnie obowiązującego brzmienia art. 101 ust. 1 cyt. ustawy. Zdaniem skarżącego regulacje zawarte w art. 101 ust. 2 i art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy dotyczą jedynie uzupełnienia wyższego wykształcenia, tj. prawniczego lub administracyjnego, nie mówią natomiast o warunku przepracowania w charakterze asesora komorniczego przez okres minimum 2 lat.

Poza tym skarżący wskazał, że obowiązujące obecnie regulacje prawne zawarte w ww. ustawie, a w szczególności dotyczące trybu powoływania na stanowisko komornika sądowego są sprzeczne i niezrozumiałe. Podkreślił, że posiada praktyczne i teoretyczne doświadczenie zawodowe i w związku z tym decyzja odmowna jest dla niego krzywdząca.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję i w uzasadnieniu, odnosząc się do przebytej przez skarżącego drogi zawodowej, zaznaczył, iż art. 101 cyt. ustawy jest przepisem przejściowym i dotyczył osób, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed dniem wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Zamysłem ustawodawcy było umożliwienie praktykantom dostosowanie się do nowej sytuacji, w której kandydatom na stanowisko komornika postawiono m. in. obowiązek odbycia aplikacji komorniczej oraz legitymowania się wyższym wykształceniem prawniczym lub administracyjnym. Praktykanci mogli zdać egzamin komorniczy, a następnie po uzupełnieniu kwalifikacji, mogli ubiegać się o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Osoby, które skorzystały z dobrodziejstwa tych przepisów, a nie zostały komornikami, zatrudniane były na stanowisku asesora komorniczego. Tak też się stało w przypadku skarżącego. Po zdaniu egzaminu komorniczego, decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] sierpnia 2002 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

Ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769 z późn. zm.), zmieniono m.in. przepisy określające wymogi, które musi spełniać kandydat na stanowisko komornika. Obecnie art. 10 ust. 1 ustawy nakłada na kandydata na stanowisko komornika obowiązek legitymowania się wykształceniem prawniczym oraz dwuletnią asesurą. Jak zaznaczył organ, w poprzednim stanie prawnym asesura nie była warunkiem ubiegania się o stanowisko komornika.

Odnosząc się do argumentów skarżącego zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził, iż zastosowanie art. 101 ustawy w przedmiotowej sytuacji byłoby sprzeczne z intencją ustawodawcy. Zdaniem organu przyjęcie innej interpretacji przepisów, niż przyjęta w zaskarżonej decyzji, stawiałoby w uprzywilejowanej sytuacji osoby odbywające w przeszłości praktykę komorniczą

w stosunku do osób spełniających obecnie wysokie wymogi kwalifikacyjne niezbędne do zatrudnienia na stanowisku komornika i stale zdobywających odpowiednie doświadczenie zawodowe w pracy asesora komorniczego.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 6 i 10 ww. ustawy, a więc nie posiada wyższego wykształcenia prawniczego oraz wymaganego dwuletniego stażu pracy na stanowisku asesora, a w związku z tym nie może być powołany na stanowisko komornika sądowego.

We wniesionej do Sądu skardze A. K. domagał się uchylenia decyzji, ponownego rozpatrzenia sprawy i powołania na wnioskowane stanowisko, powtarzając częściowo argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa, tj. art. 101 ust. 1

i ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. UoKSiE poprzez niewłaściwą interpretację oraz obrazę art. 10 ww. ustawy, a także naruszenie art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769 z późn. zm.), poprzez kierowanie się zasadą uznaniowości i stronniczości. W uzasadnieniu skargi A. K. podniósł, iż przepis art. 101 UoKSiE jest wprawdzie przepisem przejściowym, ale w dalszym ciągu obowiązującym i niezmiennie odnoszącym się do osób, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed dniem wejścia w życie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. i nie ma znaczenia, ze ustawa ta weszła w życie ponad 10 lat temu.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w sposób dopuszczony przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), tj. pod względem zgodności z prawem, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie skarżący kwestionuje niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie przez Ministra Sprawiedliwości złożonego dnia [...] lutego 2008 r. wniosku o powołanie na stanowisko komornika.

Według stanu prawnego obowiązującego w dacie złożenia wniosku o powołanie, stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.) - dalej UoKSiE, na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która:

1. posiada obywatelstwo polskie,

2. ma pełną zdolność do czynności prawnych,

3. posiada nieposzlakowaną opinię,

4. nie była karana za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe;

5. nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe,

6. ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,

7. jest zdolna ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków komornika,

8. odbyła aplikację komorniczą,

9. złożyła egzamin komorniczy,

10. pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata,

11. ukończyła 26 lat.

Podstawą odmowy powołania skarżącego na stanowisko komornika było stwierdzone przez Ministra Sprawiedliwości niespełnienie przez A. K. wymogu wyższego wykształcenia prawniczego i brak wymaganego dwuletniego stażu pracy na stanowisku asesora komorniczego. Skarżący, nie podważając ustaleń co do braku wymaganego wykształcenia (prawnicze z tytułem magistra) i stażu pracy na stanowisku asesora komorniczego, zarzucił organowi nieuwzględnienie przepisów art. 101 ust. 1 i ust. 2 UoKSiE oraz art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. Nr 112, poz. 769) - dalej ustawa o zmianie (...), których jego zdaniem, prawidłowa interpretacja umożliwiała powołanie go na wnioskowane stanowisko.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, która weszła w życie dnia 29 listopada 1997 r. odmiennie, niż do tej pory, ukształtowała warunki na jakich można było ubiegać się o powołanie na stanowisko komornika. Ustawodawca w rozdziale 13 UoKSiE uregulował sytuację osób, które w dacie wejścia w życie ustawy, zatrudnione już były na stanowisku komornika oraz osób, które rozpoczęły praktykę komorniczą. Zgodnie z art. 99 ust. 1 UoKSiE zatrudnieni dotychczas komornicy stali się komornikami w rozumieniu tej nowej ustawy i wobec takich osób Minister Sprawiedliwości, stosownie do ust. 3 wskazanego artykułu, zobowiązany był doręczyć w ciągu trzech miesięcy nowe akty powołania. Inaczej została uregulowana pozycja praktykantów komorniczych. Jak przyjął ustawodawca w art. 101 ust. 1 ustawy osoby, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed dniem 29 listopada 1997 r.), a które nie spełniają wymagań określonych w art. 10 ust. 1 pkt 3 mogą kontynuować szkolenie, a po jego ukończeniu przystąpić do egzaminu komorniczego. Osoby te, zgodnie z ust. 2 cyt. artykułu, mogą być zatrudnione na stanowisku komornika po uzupełnieniu kwalifikacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy. W tym miejscu należy zauważyć, że treść przepisu art. 101 ust. 1 i 2 UoKSiE odnosiła się do art. 10 ust. 1 pkt 3 w jego brzmieniu pierwotnym, a więc wskazującym na wymóg ukończenia wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych jako warunku powołania na stanowisko komornika. W dacie złożenia przez skarżącego wniosku o powołanie na stanowisko komornika, treść przepisu art. 101 ust. 1 i 2 UoKSiE pozostała niezmieniona, mimo dokonanej ustawą z 24 maja 2007 r. zmiany m.in. przepisu art. 10 ust. 1 pkt 3 UoKSiE; po zmianie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustanowił wymóg nieposzlakowanej opinii jako kolejnego warunku powołania na stanowisko komornika. W ocenie Sądu, wskazywany w art. 101 ust. 1 i 2 przepis art. 10 ust. 1 pkt 3 odnosić należy do jego pierwotnej treści, tj. do wymogu posiadania przez kandydata na stanowisko komornika wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych. Za taką wykładnią przemawia zarówno cel uregulowania przejściowego, tzn. ochrona osób odbywających praktykę komorniczą w dniu wejścia w życie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, a także konstrukcja gramatyczna i logiczna przepisu art. 101 ust. 1 i 2 odnosząca się do koniecznego wykształcenia. Taki stan rzeczy mógł utrzymać się do dnia 28 grudnia 2007 r. kiedy to weszła w życie ustawa o zmianie (...) ustanawiająca obowiązek ukończenia wyższych studiów prawniczych i uzyskania tytułu magistra prawa (art. 10 ust. 1 pkt 6 UoKSiE).

Skarżący w dacie wejścia w życie ustawy z 1997 r. nie posiadał wymaganego wykształcenia, legitymował się jedynie praktyką komorniczą wykonywaną w okresie od 2 listopada 1978 r. do 31 grudnia 1982 r. w Urzędzie Miejskim w S. w Biurze Komorniczym (k. 3 akt adm.), zaś w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 24 września 2001 r. skarżący pracował w Urzędzie Skarbowym na stanowisku starszego poborcy podatkowego (k. 4 akt adm.). Wymagane pierwotnie przez ustawę z 1997 r. wykształcenie wyższe prawnicze lub administracyjne skarżący uzupełnił [...] marca 2005 r. uzyskując tytuł zawodowy licencjata administracji, jednak po tej dacie nie złożył egzaminu komorniczego. Jak wynika z art. 101 ust. 1 UoKSiE, dla osób, które rozpoczęły przed dniem wejścia w życie nowej ustawy praktykę komorniczą, a nie spełniały wymogu niezbędnego wykształcenia, ustawodawca przewidział tryb jego uzupełnienia, a następnie, tzn. po ukończeniu szkolenia, a więc z wymaganym bagażem wiedzy wynikającym z ukończonych studiów wyższych prawniczych lub administracyjnych, prawo przystąpienia do egzaminu komorniczego. Możliwość zatrudnienia na stanowisku komornika, zgodnie z ust. 2 art. 101 UoKSiE dotyczyła wyłącznie osób wskazanych w ust. 1 ustawy, a więc tych, które uzupełniły kwalifikacje i złożyły egzamin komorniczy. Zauważyć jednak należy, iż w rozpatrywanej sprawie skarżący nie ubiegał się o powołanie na stanowisko komornika przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie, tj. przed dniem 28 grudnia 2007 r., która to ustawa zmieniła treść art. 10 UoKSiE i wprowadziła obowiązek legitymowania się wykształceniem wyższym prawniczym magisterskim - art. 1 pkt 7 ustawy o zmianie (...). Zmianie tego przepisu nie towarzyszyła zmiana przepisów przejściowych w obowiązującej ustawie, a również sama ustawa zmieniająca nie ustanowiła żadnych przepisów przejściowych dotyczących zmienionego warunku. Reasumując tę część rozważań, przepis art. 101 ust. 1 i 2 o charakterze przejściowym, regulując sytuację osób odbywających praktykę komorniczą zanim weszła w życie ustawa o komornikach sądowych i egzekucji z 1997 r., przewidział dla wskazanych nim osób drogę uzupełnienia wykształcenia do wymaganego tą nową ustawą i uzależnił zatrudnienie na stanowisku komornika od uzupełnienia kwalifikacji do poziomu wymaganego przepisem art. 10 ust. 1 pkt 3 w jego pierwotnym brzmieniu. W ocenie Sądu, możliwość, którą stworzył cyt. przepis nie może być wykorzystywana w nieskończoność, ponieważ przyjęta konstrukcja jest oczywistą konsekwencją stanu przejściowego, tj. wprowadzenia nowej ustawy, a zatem odnosić się musi do stanu sprzed zmiany art. 10 ust. 1 UoKSiE. Zmieniona treść art. 10 ust. 1 pkt 3 powoduje, iż skarżący w dacie złożenia wniosku o powołanie go na stanowisko komornika winien był wykazać się wykształceniem wymaganym obowiązującym prawem

(wyższym prawniczym z tytułem magistra), zaś z treści art. 101 ust. 1 nie wynika możliwość zwolnienia go z tego obowiązku.

Niezależnie od prawidłowo zważonej przez organ przesłanki braku wymaganego wykształcenia, skarżący nie spełnił niezależnego od wykształcenia kolejnego warunku dla możliwości powołania go na stanowisko komornika, a mianowicie nie wykazał pracy w charakterze asesora komorniczego przez okres co najmniej dwóch lat (art. 10 ust. 1 pkt 10 UoKSiE). Skarżący udokumentował wykonywanie pracy na wskazanym stanowisku w Kancelarii Komornika przy Sądzie Rejonowym w S. Rewir I, jednak jedynie w okresie od [...] września 2002 r. do [...] października 2003 r. (k. 5 akt adm.), a więc w okresie znacznie krótszym od wymaganego minimum. Faktu tego nie zmienia załączona do akt decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., która była niezbędna do zatrudnienia na stanowisku asesora komorniczego i służyła późniejszemu zatrudnieniu na tym stanowisku (art. 32 ust. 2 UoKSiE). Nietrafny jest argument skarżącego, iż warunek dwuletniej asesury nie ma do skarżącego zastosowania z uwagi na przepis art. 12 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o zmianie (...), bowiem wskazany przepis normuje wyłącznie sytuację osób, które w dacie wejścia w życie tej ustawy zajmowały stanowisko asesora komorniczego. Powyższe wynika wprost z brzmienia art. 12 ust. 2 ustawy o zmianie (...), zgodnie z którym z dniem wejścia w życie ustawy o zmianie (...) dotychczasowi asesorzy komorniczy stają się asesorami w rozumieniu tej ustawy. Nie jest sporne, że skarżący w dacie wejścia w życie ustawy o zmianie (...), tj. 28 grudnia 2007 r. nie był asesorem; jego praca na tym stanowisku zakończyła się w październiku 2003 r. tak więc zastosowanie do niego cytowanej normy byłoby nieuzasadnione i tym samym wadliwe.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.