Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.),, asesor sądowy WSA Marcin Kojło, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzuty wniesione na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego oddala skargę

Decyzją Burmistrza C. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. ustalono T. W. (dalej powoływanej również jako: "skarżąca" bądź "strona") opłatę adiacencką w kwocie 15.943,75 zł.

Kwota należności z tytułu opłaty adiacenckiej nie została uiszczona, dlatego wobec strony w dniu [...] wrzenia 2016 r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] i przekazano sprawę do prowadzenia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. (dalej również jako: "organ egzekucyjny"). W dniu [...] września 2016 r. stronie doręczono ww. tytuł wykonawczy.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. wniesiono na postawie art. 33 § 1 pkt 1 i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. nieistnienie obowiązku oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zawiadomieniem z dnia [...] września 2016 r. o nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącej. Następnie, pismem z dnia [...] września 2016 r., nr [...], wystąpił do wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. wierzyciel uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony, a także skorygował odsetki ustawowe do wysokości 259,19 zł, zgodnie z zawiadomieniem Burmistrza C. o zmianie stanu zaległości w postępowaniu egzekucyjnym nr [...] z dnia [...] października 2016 r. skierowanym do organu egzekucyjnego.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła zażalenie, po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej powoływane jako: "SKO" lub "Kolegium") postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Burmistrz C., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Po otrzymaniu od wierzyciela informacji o uprawomocnieniu się ww. stanowiska Burmistrza C. organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...], sprostowanym postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. znak [...], uznał wniesione zarzuty za niezasadne.

Na ww. postanowienie organu egzekucyjnego zobowiązana złożyła zażalenie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: "DIAS") postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i uznał go za zasadny w zakresie nieistnienia obowiązku dotyczącego odsetek za opóźnienie na dzień wystawienia tytułu wykonawczego ponad kwotę 7.077,28 zł i na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne w tym zakresie oraz w pozostałej części utrzymał w mocy.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zakwestionowała przede wszystkim istnienie obowiązku, wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Burmistrza C. Za kluczowy argument w sprawie uznała uchwałę Rady Miejskiej w C. nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r., uchylającą uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2007 r., w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem. Mając na uwadze ww. uchwałę oraz art. 32 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., nr 78 poz. 483) mówiący o zasadzie równości wobec obywateli istnieją przesłanki, na podstawie których Burmistrz C. powinien anulować opłatę adiacencką.

Powołała się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, oraz na art. 56 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869, dalej: "u.f.p."), który umożliwia odstąpienie od uiszczenia opłaty, gdy zachodzi interes publiczny. Interesem publicznym w tej sprawie są zasady współżycia społecznego, zasady sprawiedliwości społecznej, które traktują wszystkich obywateli równo wobec prawa oraz dobro rodziny, dobro dziecka, zgodnie z którym cel podziału nieruchomości o nr geod. 327 miał służyć temu działaniu.

Skarżąca podniosła, iż ustalenie opłaty adiacenckiej nastąpiło w warunkach uznania administracyjnego, w sposób nieuwzględniający słusznego interesu dobra rodziny, w wyniku zignorowania faktu, że podział nieruchomości został dokonany w interesie zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych dzieci i wnuków T. i E. W.

Nawiązując do stwierdzenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, dotyczącego terminu do złożenia zarzutu z art. 33 u.p.e.a., skarżąca podkreśliła, iż zarzut został wniesiony przed upływem terminu do jego wniesienia. Wskazała także, że został naruszony art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a.") mówiący o zasadzie informowania stron postępowania. Zdaniem skarżącej, z uwagi na uchwalę uchylającą zobowiązania dotyczące opłaty adiacenckiej, Burmistrz powinien z urzędu anulować jej zobowiązanie.

Skarżąca podniosła, iż Urząd Gminy C. zataił informację o tym, że podstawa prawna naliczenia opłaty adiacenckiej została uchylona decyzją Rady Miasta. W związku z powyższym, urząd miał obowiązek poinformować stronę o tej okoliczności, która została zatajona także przed Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., co miało znaczący wpływ na dalsze postępowanie, niekorzystne dla skarżącej. Podniosła również, iż organ egzekucyjny nie dopełnił należytej staranności w zakresie wyjaśnienia złożonych zarzutów przez skarżącą w piśmie z dnia [...] września 2016 r. Mógł, jako organ profesjonalny, wezwać skarżącą do wyjaśnienia dlaczego w piśmie złożonym przez nią w dniu [...] września 2016 r. jest stwierdzenie o nieistniejącym zobowiązaniu.

DIAS wywiódł odpowiedź na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zasadność zarzutów wniesionych przez skarżącą na postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec niej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku zarzutów opartych m.in. na art. 33 § 1 pkt 1 i 8 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym w jego ostatecznym postanowieniu (por. art. 34 § 1 u.p.e.a.). Oznacza to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i - co za tym idzie - do obalenia w tym trybie stanowiska zaprezentowanego wierzyciela. Związanie stanowiskiem wierzyciela nie wiąże jednak sądu. Zatem sąd, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgłoszonych przez skarżącą zarzutów musi dokonać oceny także stanowiska wierzyciela, a więc zbadania czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podlegało egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych.

Zdaniem skarżącej, w wyniku podjęcia uchwały Rady Miejskiej w C. nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r., uchylającej uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2007 r., jej zobowiązanie, powstałe z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, przestało istnieć. Strona podniosła, że wskazując w zarzutach z dnia [...] września 2016 r. na naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku, miała na myśli ww. uchwałę i jeśli organ egzekucyjny miał co do tego wątpliwości, winien wezwać ją do sprecyzowania.

Z takim stanowiskiem strony nie sposób się zgodzić.

Na wstępie należy wskazać, że ww. zarzut został wniesiony dopiero w zażaleniu z dnia [...] marca 2020 r., a nie w piśmie z dnia [...] września 2016 r. Zarzut, podniesiony po terminie wskazanym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., nie może być rozpatrzony w tym postępowaniu. Stosownie bowiem do treści tego przepisu zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Odpis tytułu wykonawczego nr [...] skarżąca otrzymała w dniu [...] września 2016 r. Zarzuty mogła więc zgłosić do organu egzekucyjnego w nieprzekraczalnym terminie do dnia [...] września 2016 r. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, z treści pisma z dnia [...] września 2016 r. wynikało jednoznacznie, iż zarzuty dotyczyły wyłącznie kwestii naliczenia odsetek oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Brak było w związku z tym podstaw do wzywania zobowiązanej do doprecyzowania złożonych zarzutów.

Zobowiązanie ujęte w tytule wykonawczym wynika z decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], mocą której ustalono skarżącej opłatę adiacencką w kwocie 15.943,75 zł. Kolegium, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrza.

Strona złożyła skargę do WSA w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Bk 742/12, oddalił skargę stając na stanowisku, że w niniejszej sprawie zostały spełnione warunki przepisu art. 98 a ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651, dalej: "u.g.n."). Jak wynika bowiem ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], wydanej przez Burmistrza C., zatwierdzono na wniosek T. i E. W. podział nieruchomości położonej w obrębie K. gm. C. Podział nieruchomości został dokonany w trybie art. 96 ust. 1 i art. 98a ust. 1 i 1a u.g.n., a zatem ustalenie opłaty adiacenckiej było dopuszczalne. W przedmiotowej sprawie nie jest także sporne, że decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej wydana została w terminie 3 lat, o którym mowa w art. 98a ust. 1 u.g.n. W niniejszej sprawie został spełniony również warunek z art. 98a ust. 1a u.g.n., z którego wynika, że znaczenie dla ustalenia opłaty adiacenckiej ma uchwała obowiązująca w dacie, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. W tym przypadku chodzi o uchwałę Rady Miejskiej w C. nr [...] z dnia [...] października 2007 r. ustalającą stawkę opłaty od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego podziałem, w wysokości 25% różnicy wartości. Podstawą wydania decyzji ustalającej opłatę adiacencką była, zgodnie z art. 146 ust. 1a i art. 98a ust. 1 u.g.n., opinia rzeczoznawcy majątkowego określająca różnicę między wartością nieruchomości przed i po podziale.

NSA, wyrokiem z dnia 30 maja 2016 r., sygn. I OSK 2002/14, oddalił skargę kasacyjną wniesioną na powyższy wyrok WSA wskazując, że nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Trudno więc przychylić się do stanowiska skarżącej, że zastosowanie w niniejszej sprawie powinna mieć uchwała Rady Miejskiej w C. z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] skoro WSA w Białymstoku, a następnie NSA stwierdziły, że znaczenie dla ustalenia opłaty adiacenckiej ma uchwała obowiązująca w dacie, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, tj. uchwała Rady Miejskiej w C. nr [...] z dnia [...] października 2007 r. ustalającą stawkę opłaty od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego podziałem, w wysokości 25% różnicy wartości.

Za chybiony należy zatem uznać zarzut skarżącej, że w wyniku uchwalenia uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. opłata adiacencka nie powinna zostać w przedmiotowej sprawie naliczona, gdyż decyzją Burmistrza ustalająca skarżącej wysokość omawianej opłaty zapadła w momencie obowiązywania uchwały Rady Miejskiej w C. nr [...] z dnia [...] października 2007 r. ustalającej stawkę opłaty od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego podziałem, w wysokości 25% różnicy wartości.

Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie dochodzenia opłaty adiacenckiej skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14. Zauważyć należy, iż wskazywany wyrok dotyczy kosztów egzekucyjnych uregulowanych w art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. Zatem, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, zapadł w innym stanie faktycznym i prawnym. TK uznał, że art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności, jest niezgodny z Konstytucją RP. Wspomniany przez stronę art. 56 u.f.p. daje możliwość umorzenia z urzędu należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny. Z akt sprawy nie wynika, że należności objęte tytułem wykonawczym zostały umorzone.

Odnosząc się do okoliczności, że skarżąca nie otrzymała postanowienia Burmistrza C. z dnia [...] stycznia 2020 r., uznającego jej zarzuty za nieuzasadnione, wskazać należy, że postanowienie to zostało prawidłowo doręczone na adres skarżącej w trybie art. 44 k.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (§ 1 pkt 1); pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1 pkt 2). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2 ). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, ww. postanowienia zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] stycznia 2020 r. Pierwsza, nieudana, próba doręczenia skarżącej miała miejsce w dniu [...] stycznia 2020 r., po czym przesyłkę awizowano. Ponowna próba doręczenia i powtórna awizacja miała miejsce w dniu [...] stycznia 2020 r., a w dniu [...] stycznia 2020 r. zdecydowano o zwrocie przesyłki do nadawcy.

Treść art. 44 § 4 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia siedmiodniowego biegu terminu do wniesienia zażalenia należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej skarżącej pierwszego awizo. W przedmiotowej sprawie termin na złożenie zażalenia upłynął zatem skarżącej w dniu [...] stycznia 2020 r.

Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy faktycznie wynika, że strona nie otrzymała ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów, lecz nastąpiło to tylko i wyłącznie z jej winy. Skarżąca, świadoma toczącego się z jej inicjatywy postępowania administracyjnego, powinna wykazać się należytą starannością i zadbać o własne interesy, co obejmuje również bieżące sprawdzanie odbiorczej skrzynki pocztowej. W sytuacji natomiast, gdyby skarżąca w okresie podejmowanych prób doręczenia jej przedmiotowej korespondencji faktycznie nie miała możliwości jej odbioru, mocą przepisu art. 58 k.p.a., mogła się zwrócić o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia, uzasadniając jego uchybienie, czego skarżąca również nie uczyniła.

Zdaniem tut. sąd, również zarzuty naruszenia przez organ przepisów art. 7 i 9 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.

Art. 7 k.p.a. zobowiązuje organ do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Formułuje w ten sposób ogólną zasadę, nie precyzując jednak, o jakie konkretnie czynności chodzi. Ich zakres każdorazowo zależy od rodzaju sprawy, przesłanek wynikających z prawa materialnego, wyznaczających zakres postępowania wyjaśniającego. Formułując zarzut naruszenia tej zasady należy zatem wskazać jakie okoliczności wymagały w sprawie ustalenia i określić zaniechania, które spowodowały niedostateczne ustalenie stanu faktycznego. Z treści art. 9 k.p.a. wynika natomiast zasada informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Nie można zgodzić się ze skarżącą, że Urząd Gminy C. zataił przed nią informację o tym, że podstawa prawna naliczenia opłaty adiacenckiej została decyzją Rady Miasta uchylona, naruszając przy tym ww. przepisy k.p.a. Jak już zostało wskazane powyżej, taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, bowiem w stanie prawnym, w jakim zapadła decyzja ustalająca skarżącej zobowiązanie z tytułu opłaty adiacenckiej, obowiązywała uchwała Rady Miejskiej w C. nr [...] z dnia [...] października 2007 r., ustalająca stawkę opłaty od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego podziałem, w wysokości 25% różnicy wartości.

Końcowo należy zauważyć, że skarżąca podnosząc w skardze zarzut naruszenia art. 33 u.p.e.a., nie powtórzyła zarzutu z pkt 8 tego przepisu, tj. zastosowania przez organ zbyt uciążliwego środka określonego w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z treścią art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przytoczony przepis zawiera dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Aby organ mógł zastosować najmniej uciążliwy środek, musi mieć w tym zakresie wybór, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Organ egzekucyjny ustalił bowiem, że jedynym możliwym środkiem egzekucyjnym jest zajęcie świadczenia emerytalno- rentowego. Należy zgodzić się z organem, że zawsze czynności egzekucyjne będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Jeśli natomiast środek był zbyt uciążliwy to zobowiązany winien wskazać inny składnik majątkowy. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła praw majątkowych lub rzeczy, z których możliwa byłaby egzekucja, a w konsekwencji zaspokojenie wierzyciela. Zatem działanie organu było prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania.

W świetle powyższego, zarzuty w zakresie dotyczącym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania uznać należy za nieuzasadnione, a jednocześnie tut. sąd nie stwierdził po stronie organu uchybień naruszających prawo, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę.

Mając powyższe na uwadze, jako że skarga okazała się niezasadna, sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.