Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) Sędzia del WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2693/21 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2020 r. nr DZP-III.6110.339.2020 w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. R. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 8 lutego 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2693/21 oddalił skargę A. R. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca") na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 23 grudnia 2020 r. nr DZP-III.6110.339.2020 w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych.

II. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

1. Skarżący, po odbyciu w latach 1997-2000 aplikacji radcowskiej i złożeniu w 2001 r. egzaminu radcowskiego, na mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z 27 czerwca 2001 r., nr 130/72/2001, został wpisany na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie (dalej" "ROIRP").

2. Uchwałą z 5 listopada 2014 r., nr 877/2014, ROIRP skreśliła skarżącego z prowadzonej przez siebie listy radców prawnych. Podstawą skreślenia było nieuiszczanie składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok (art. 29 pkt 4a ustawy o radcach prawnych). Powołana uchwała stała się ostateczna z dniem 10 grudnia 2014 r.

3. Skarżący ubiegał się o ponowny wpis na listę radców prawnych, jednak uchwałą z 7 października 2015 r., nr 966/2015, ROIRP odmówiła ponownego wpisu na listę.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki wpisu polegającej na wykazywaniu się przez kandydata do zawodu radcy prawnego nieskazitelnością charakteru oraz dawaniem dotychczasowym zachowaniem rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ustalono, że wobec wnioskodawcy jako radcy prawnemu toczyły się postępowania dyscyplinarne. Ponadto skarżący, po skreśleniu z listy radców prawnych, świadczył pomoc prawną posługując się tytułem zawodowym "radca prawny" oraz brał udział w charakterze profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniach sądowych.

4. Wnioskiem z 18 lutego 2019 r., skarżący ponownie wniósł o wpisanie na listę radców prawnych. Po przeprowadzeniu postępowania okazało się, że wnioskodawca również po 2014 r. dopuścił się szeregu naruszeń, w tym m.in. dalej występując przed sądami w charakterze profesjonalnego pełnomocnika.

Uchwałą z 8 stycznia 2020 r. nr 75/2020 ROIRP odmówiła wpisu wnioskodawcy na listę radców prawnych z powodu niespełniania przez niego przesłanki, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 75 ze zm. – dalej jako "u.r.p.").

5. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie (dalej: "Prezydium"), na mocy uchwały z 4 czerwca 2020 r., Nr 860/X/2020, utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę RORIP z 8 stycznia 2020 r.

6. Zaskarżoną decyzją z 23 grudnia 2020 r., Minister Sprawiedliwości (dalej: "Minister", "organ"), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy ww. uchwałę Prezydium.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 31 ust. 2a i art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Fakt, że skarżący świadczył pomoc prawną posługując się tytułem "radca prawny" po 10 grudnia 2014 r., tj. po jego ostatecznym skreśleniu z listy radców prawnych, w ocenie Ministra, dyskwalifikował kandydata w sferze etyczno-moralnej, podważając jego odpowiedzialność i wiarygodność. Organ podkreślił, że zachowania skarżącego niweczą jego wizerunek jako osoby nieskazitelnej, a z uwagi na podważenie przez to warunku dawania rękojmi należytego wykonywania obowiązków, uniemożliwiają pełnienie przez niego funkcji zaufania publicznego.

Odnosząc się natomiast do postępowania karnego, które toczyło się wobec skarżącego, organ wskazał, że zatarcie skazania nie oznacza, że czyn, za który powołane środki karne zostały orzeczone, nie został nigdy popełniony i że należy go w chwili obecnej traktować jako niebyły i nie wpływa w żaden sposób na wizerunek i postrzeganie kandydata do wpisu na listę radców prawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zarówno organ samorządu zawodowego, jak i Minister Sprawiedliwości, powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata w zakresie przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi wskazał, że z uwagi na motywy decyzji wydanej przez Ministra oraz podniesione w skardze zarzuty, konieczne było rozważenie przesłanek zawartych w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Zgodnie z tym przepisem, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Na rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego w rozumieniu powyższego przepisu składają się dwa elementy: są to cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać radcą prawnym, tj. wykonywać zawód zaufania publicznego, które składają się na wizerunek takiej osoby, na której nie mogą ciążyć żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Pojęcie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie i zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego wykonywany będzie prawidłowo. Rękojmię taką daje ten, wobec kogo można sformułować uzasadnione przekonanie, że obowiązki zawodowe będzie wykonywał w sposób należyty.

Dotychczasowe zachowanie kandydata ubiegającego się o wpis na listę radców prawnych, które dawać winno rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oznacza natomiast takie postępowanie osoby ubiegającej się o wpis, które odpowiada ocenom moralnym i etycznym, gwarantującym właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego i obejmuje przy tym cały okres mający miejsce do czasu wpisania na tę listę. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest zaś implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne.

O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Nieskazitelność charakteru jest zaś co prawda pojęciem nieostrym, co oznacza wprawdzie, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter ocenny, jednak należy wyraźnie zaznaczyć, że nieskazitelność ta nie jest stopniowalna i nie można zatem być nieskazitelnym znacząco albo minimalnie. Na poparcie stanowiska Sąd I instancji przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych.

Dla oceny postawy etyczno-moralnej nie ma przy tym znaczenia fakt przedawnienia czy zatarcia kary, ponieważ uznanie ukarania za niebyłe nie uniemożliwia dokonania oceny tych faktów pod kątem nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania dającego rękojmię należytego wykonywania zawodu. Zważywszy, iż zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego, nie można uznać, że po zatarciu skazania niebyłe są zdarzenia, które legły u jego podstaw (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 marca 2019 r., sygn. VI SA/Wa 2285/18, LEX nr 3074265).

W ocenie Sądu wojewódzkiego, zarówno w zaskarżonej decyzji Ministra, jak również w poprzedzających ją uchwałach Prezydium oraz ROIRP, słusznie odmówiono skarżącemu dokonania wpisu na listę radców prawnych, nie dopuszczając się przy tym żadnych uchybień. Podejmując rozstrzygnięcie Minister prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy niezbędny do wydania decyzji oraz zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego, uzasadniając je należycie i wyjaśniając w pełni motywy, którymi się kierował.

Powtarzalność działań skarżącego naruszających normy etyczne obowiązujące radcę prawnego podważa jego odpowiedzialność i wiarygodność jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego i w konsekwencji nie można przyjąć, że skarżący spełnia wymóg nieskazitelnego charakteru i daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania również zawodu radcy prawnego. Sąd podkreślił, że utrata nieskazitelności charakteru w danych okolicznościach sprawy nie musi mieć charakteru definitywnego. Niewykluczona jest bowiem odbudowa przymiotu nieskazitelności charakteru poprzez dalszą postawę etyczno-moralną danej osoby w życiu prywatnym oraz zawodowym, co należy oceniać z perspektywy upływu określonego czasu od popełnienia czynów godzących w nieskazitelność charakteru i rękojmię należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego.

Z przepisów prawa wynika wprost, po upływie jakiego okresu można rozważać odbudowę przez skarżącego przymiotów charakteru stanowiących przesłankę warunkującą możliwość wykonywania zawodów prawniczych, w tym przypadku zawodu radcy prawnego. W okolicznościach niniejszej sprawy bowiem, przesłankę z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., w szczególności znaczenie pojęcia "dotychczasowego zachowania" należało interpretować w ujęciu systemowym poprzez pryzmat regulacji wynikającej z art. 65 ust. 2c u.r.p., który stanowi, że kara pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego pociąga za sobą skreślenie z listy radców prawnych bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę radców prawnych przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Bez znaczenia pozostawały przy tym przedstawione przez skarżącego opinie i inne dowody mające przesądzać o kompetencjach skarżącego.

8. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:

- naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 31 ust. 2a) u.r.p. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd wywiedzionej w sprawie skargi, pomimo że Minister nie przeprowadził w sprawie postępowania nadzorczego i całkowicie zaniechał kontroli wydanych przez organy samorządu zawodowego uchwał odmawiających prawa wykonywania przez skarżącego wyuczonego zawodu radcy prawnego i nie zweryfikował w toku prowadzonego nadzoru dowolności działań organów samorządu zawodowego w zakresie oceny rzekomego niespełnienia przez skarżącego przesłanki posiadania nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu, określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5) u.r.p. dokonanej z jednoczesnym pominięciem nienagannej postawy skarżącego, którą cechował się (i nadał cechuje) od blisko czterech lat przed datą złożenia wniosku o ponowny wpis na listę radców prawnych;

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd wywiedzionej w sprawie skargi i oparcie się na ocenie materiału dowodowego dokonanej przez organ z naruszeniem reguł postępowania dowodowego, co konsekwentnie prowadziło do tego, że WSA przyjął tak samo jak organ, że skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, co nastąpiło z jednoczesnym: 1) pominięciem złożonych przez skarżącego opinii potwierdzających, że jest on nieskazitelnego charakteru i daję rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, 2) pominięciem dokumentów znajdujących się w aktach osobowych skarżącego w tym: opinii i sprawozdań z przebiegu praktyki aplikanta, 3) zaniechaniem ustalenia okoliczności posługiwania się przez skarżącego tytułem "radcy prawnego" po dacie skreślenia skarżącego z listy radców prawnych i niezweryfikowanie, czy skarżący tytułem posługiwał się jak to został przyjęte umyślnie, 4) niewyjaśnieniem przyczyn nieopłacania przez skarżącego składek członkowskich, 5) niewzięciem pod rozwagę, że po dacie 2015 r. nie wpływały do OIRP żadne informacje w przedmiocie nienależytego zachowania skarżącego, poza jednym pismem, 6) dokonaniem oceny zachowania skarżącego na podstawie zdarzeń mających miejsce przed kilkoma latami i celowym niedokonaniem oceny jego zachowania w okresie czterech lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych (i później) 7) dokonaniem oceny zachowania skarżącego w świetle wyroku skazującego wydanego w sprawie karnej, pomimo zatarcia skazania z jakim mamy do czynienia w sprawie, 8) dokonaniem oceny zachowania skarżącego w świetle wyroku skazującego wydanego w sprawie karnej, pomimo nieustalenia przyczyn tego zdarzenia za które skarżący został skazany, 9) dokonaniem oceny zachowania skarżącego w świetle prowadzonych przed wieloma laty postępowań dyscyplinarnych, przy jednoczesnym nie rozważeniu, że obecnie skarżący cechuje się nienaganną postawą, jak również 10) nie zgromadzeniem żadnego materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że skarżący swoim zachowaniem obecnie nie daje gwarancji należytego wykonywania przez niego obowiązków, co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, albowiem wpływało na ocenę przymiotu nieskazitelnego charakteru skarżącego oraz rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego;

3. art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd, że w tej konkretnej sprawie, organ nadzoru był uprawniony do uznania, że skarżący nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru, za czym przemawiają postępowania dyscyplinarne i karne skarżącego oraz posługiwanie się tytułem radcy prawnego po skreśleniu go z listy radców prawnych z jednoczesnym pominięciem przez Sąd, że organ nie zgromadził żadnego materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że skarżący swoim zachowaniem świadomie oraz umyślnie złamał jakiekolwiek przepisy ustawy, co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, albowiem wpływało na ocenę przymiotu nieskazitelnego charakteru skarżącego oraz rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, jak również nastąpiło przy nieuwzględnieniu w sprawie okoliczności towarzyszących temu z jakich powodów skarżący posługiwał się tytułem radcy prawnego, po skreśleniu skarżącego z listy, co nie było wynikiem umyślnego zachowania skarżącego;

4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 31 ust. 2a) u.r.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd wywiedzionej w sprawie skargi i uznanie, że organ w granicach przysługującej mu uznaniowości, w oparciu o materiał dowodowy sprawy i poczynione w sprawie ustalenia mógł odmówić wpisu na listę radców prawnych skarżącego, w sytuacji gdy organ w niniejszej sprawie przekroczył granicę dozwolonego uznania administracyjnego, a wydana wobec skarżącego decyzja w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych jest wynikiem z góry przyjętego przez organ schematu i jako taka nie uwzględnia wszelkich okoliczności świadczących o tym, że skarżący jest osobą o nieskazitelnym charakterze, która daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, natomiast zdarzenia z odległej przeszłości, zwłaszcza popełnione przestępstwo, które uległo zatarciu nie może dyskwalifikować skarżącego z zawodu radcy prawnego;

- na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 1 pkt. 5) u.r.p. w zw. z art. 65 ust 1 Konstytucji RP w zw. z art. 17 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd skargi i tym samym usankcjonowanie dokonanej przez organ niewłaściwej wykładni art. 24 ust. 1 pkt 5) u.r.p. polegającej na nieprawidłowej ocenie przesłanki nieskazitelnego charakteru, skutkującej uznaniem, że nie jest możliwe jego odbudowanie, co skutkuje tym, że prezentowana wykładnia przepisu w sposób sprzeczny z konstytucyjnie zagwarantowanym prawem wolności wyboru zawodu w zasadzie dożywotnio pozbawia prawa do wykonywania wyuczonego zawodu przez osobę, która swoim nienagannym zachowaniem, cechującym się kilka lat przed datą złożenia wniosku o ponowny wpis na listę radców prawnych zdołała odbudować już swoją wiarygodność, zaufanie i spełnia przesłankę nieskazitelności charakteru, dając też rękojmie należytego wykonywania zawodu radcy prawnego i wobec tego powinna zostać wpisana na listę radców prawnych,

art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez oddalenie wywiedzionej w sprawie skargi i tym samym usankcjonowanie dokonanej przez organ błędnej wykładni art. 24 ust. 1 pkt 5) u.r.p. polegającej na przyjęciu, iż uprzednie skazanie skarżącego w sprawie karnej, które miało miejsce przed wieloma laty może stanowić wystarczającą podstawę do uznania, że skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daję rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w sytuacji gdy 1) uprzednie skazanie skarżącego uległo zatarciu, a czyn ten traktowany jest na gruncie przepisów prawa karnego jako niebyły, 2) do uznania, że określona osoba nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi do należytego wykonywania zawodu konieczna jest ocena jej zachowania z uwzględnieniem całokształtu okoliczności.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, o zasądzenie kosztów postępowania, o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o dopuszczenie RPO do udziału w postępowaniu.

9. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zwrot kosztów postępowania.

III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Naczelny Sąd Administracyjny sporządził uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną w niniejszej sprawie zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., ograniczając jego zakres do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten ma charakter szczególny, gdyż stanowi odstępstwo od wymogów uzasadnienia wyroku określonych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.

2. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

3. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., oraz żadna z przesłanek przewidzianych w art. 189 p.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, uwzględnił zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

4. Pierwszy z zarzutów procesowych, tj. zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 2a u.r.p., art. 8 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Minister Sprawiedliwości nie zaniechał przeprowadzenia kontroli nadzorczej uchwał organów samorządu zawodowego, lecz dokonał ich merytorycznej weryfikacji w granicach kompetencji wynikających z art. 31 ust. 2a u.r.p.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 23 grudnia 2020 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 4 czerwca 2020 r. oraz poprzedzającą ją uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z dnia 8 stycznia 2020 r., dokonując własnej, samodzielnej oceny przesłanek wpisu skarżącego na listę radców prawnych. Minister szczegółowo odniósł się do okoliczności ustalonych w toku postępowania, w tym do faktu, że po ostatecznym skreśleniu z listy radców prawnych z dniem 10 grudnia 2014 r. skarżący nadal posługiwał się tytułem "radca prawny" oraz występował w takim charakterze w postępowaniach sądowych, m.in. przed Sądem Okręgowym w P. i Sądem Rejonowym w Ż., a także pozostawał zatrudniony na stanowisku radcy prawnego w Urzędzie Miasta Ż. do dnia 30 czerwca 2015 r. Okoliczności te zostały ustalone na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym informacji z sądów oraz danych dotyczących zatrudnienia skarżącego, i stanowiły podstawę negatywnej oceny jego rękojmi w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Stanowisko organu nadzoru pozostaje zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym organy samorządu zawodowego oraz Minister Sprawiedliwości, badając spełnienie przesłanki nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania zawodu, zobowiązane są uwzględniać całokształt dotychczasowego zachowania kandydata oraz wszystkie okoliczności składające się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 63/21). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 2690/21, ocena nieskazitelności charakteru musi obejmować wszystkie działania i zaniechania kandydata, niezależnie od tego, czy wywoływały skutki prawne, gdyż to właśnie całokształt jego dotychczasowego zachowania stanowi podstawę oceny rękojmi należytego wykonywania zawodu. Podobnie w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 1014/20, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego stanowi konsekwencję braku nieskazitelnego charakteru, wynikającego z dotychczasowego zachowania nieodpowiadającego wymaganym standardom moralnym i etycznym .

Nie znajduje również potwierdzenia zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Minister Sprawiedliwości wskazał bowiem konkretne i zweryfikowane okoliczności faktyczne, które uzasadniały przyjęcie, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Podkreślić należy, że organ nadzorczy nie ograniczył się do formalnej kontroli uchwał samorządu zawodowego, lecz dokonał ich kontroli merytorycznej, odnosząc się do całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz przedstawionej przez skarżącego argumentacji.

Z uzasadnienia decyzji wynika również, że organ uwzględnił okoliczność, iż po dniu 30 czerwca 2015 r. brak jest informacji o dalszych naruszeniach ze strony skarżącego, jednak uznał, że wcześniejsze zachowania, polegające na wykonywaniu czynności właściwych zawodowi radcy prawnego pomimo utraty uprawnień, mają charakter szczególnie doniosły z punktu widzenia oceny wiarygodności osoby ubiegającej się o ponowny wpis na listę radców prawnych.

Ocena ta mieści się w granicach uznania administracyjnego wynikającego z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w zw. z art. 31 ust. 2a u.r.p. i nie nosi cech dowolności. Organy oparły swoje ustalenia na konkretnych dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, a wnioski wyprowadzone z tych ustaleń pozostają logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał zatem, że decyzja Ministra Sprawiedliwości odpowiada prawu i nie zachodzą przesłanki jej uchylenia określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W konsekwencji należy uznać, że Minister Sprawiedliwości przeprowadził kontrolę nadzorczą w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 31 ust. 2a u.r.p., a dokonana przez niego ocena nie nosi cech dowolności ani arbitralności. Tym samym WSA w Warszawie zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji, co czyni zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie bezzasadnym.

5. Drugi z zarzutów procesowych dotyczy naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji wadliwej oceny materiału dowodowego dokonanej przez organ, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno organ nadzorczy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonali wszechstronnej i zgodnej z prawem oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż Minister Sprawiedliwości oraz organy samorządu zawodowego zgromadziły obszerny materiał dowodowy obejmujący zarówno dokumenty dotyczące przebiegu kariery zawodowej skarżącego, jak i jego zachowania po skreśleniu z listy radców prawnych. W szczególności ustalono, że skarżący został skreślony z listy radców prawnych uchwałą z dnia 5 listopada 2014 r., która stała się ostateczna w dniu 10 grudnia 2014 r., a następnie – mimo utraty uprawnień – posługiwał się tytułem "radca prawny" oraz występował jako profesjonalny pełnomocnik w postępowaniach sądowych, m.in. przed Sądem Okręgowym w P. w sprawach o sygn. VI U 352/15 i VI U 1967/14, przed Sądem Okręgowym w Ł. w sprawie I C 1204/14, a także przed Sądem Rejonowym w Ż. w sprawie I C 733/14. Ponadto z akt wynika, że do dnia 30 czerwca 2015 r. skarżący pozostawał zatrudniony na stanowisku radcy prawnego w Urzędzie Miasta Ż., a dopiero w maju 2015 r. dokonał zmiany wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, rezygnując z oznaczenia "Kancelaria Radcy Prawnego" (por. decyzja Ministra Sprawiedliwości, akta administracyjne sprawy). Okoliczności te zostały ustalone na podstawie dokumentów urzędowych oraz informacji pochodzących z sądów i innych instytucji publicznych, co wyklucza zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a.

Nie można również podzielić stanowiska skarżącego, jakoby organy pominęły przedstawione przez niego opinie i dokumenty świadczące o jego nienagannej postawie. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organy uwzględniły przedstawione przez skarżącego dokumenty, jednak uznały, iż nie są one wystarczające do podważenia negatywnej oceny jego rękojmi wynikającej z zachowań polegających na wykonywaniu czynności zawodowych mimo utraty uprawnień. Ocena ta mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. i nie może być uznana za dowolną.

Nie znajduje również potwierdzenia zarzut, że organy nie ustaliły okoliczności posługiwania się przez skarżącego tytułem zawodowym. Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że skarżący występował w charakterze radcy prawnego po dacie ostatecznego skreślenia z listy, co zostało potwierdzone dokumentami sądowymi oraz informacjami o jego zatrudnieniu. Okoliczność ta miała charakter obiektywny i nie wymagała dalszego dowodzenia w zakresie zamiaru, gdyż już sam fakt wykonywania czynności właściwych zawodowi radcy prawnego bez uprawnienia stanowi istotną przesłankę oceny rękojmi.

Organy nie pominęły również faktu, że po 2015 r. brak było dalszych informacji o naruszeniach ze strony skarżącego, jednak zasadnie uznały, że okoliczność ta nie niweluje znaczenia wcześniejszych zachowań, które bezpośrednio dotyczyły zasad wykonywania zawodu radcy prawnego. Ocena nieskazitelności charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania zawodu ma charakter całościowy i obejmuje wszystkie istotne zachowania kandydata, niezależnie od tego, kiedy miały miejsce.

Stanowisko organu oraz Sądu pierwszej instancji pozostaje zgodne z utrwalonym orzecznictwem NSA, zgodnie z którym ocena spełnienia przesłanki nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego musi uwzględniać całokształt dotychczasowego zachowania kandydata, a nie jedynie wybrane, korzystne dla niego okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 63/21). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 2690/21, ocena ta obejmuje wszystkie działania i zaniechania kandydata, niezależnie od tego, czy wywoływały skutki prawne, gdyż to właśnie całokształt jego postawy stanowi podstawę oceny rękojmi należytego wykonywania zawodu. Jednocześnie, jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1245/19, organ zobowiązany jest brać pod uwagę wszystkie dostępne dane dotyczące osoby ubiegającej się o wpis, co nie oznacza obowiązku przypisania decydującego znaczenia dokumentom o charakterze opinii, jeżeli inne ustalone okoliczności podważają wiarygodność kandydata jako osoby zaufania publicznego.

W konsekwencji należy uznać, że organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji.

6. Kolejny zarzut kasacji dotyczy naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organ nadzoru był uprawniony do uznania, iż skarżący nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru, nie zasługuje na uwzględnienie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nadzoru oparł swoje rozstrzygnięcie na konkretnych, obiektywnych i zweryfikowanych dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, które pozwalały na dokonanie oceny jego dotychczasowego zachowania w kontekście art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

W szczególności z materiału dowodowego wynika, że uchwała o skreśleniu skarżącego z listy radców prawnych stała się ostateczna w dniu 10 grudnia 2014 r., a mimo to skarżący nadal posługiwał się tytułem "radca prawny" w obrocie prawnym. Z akt sprawy wynika, że występował on jako radca prawny – pełnomocnik procesowy w postępowaniach sądowych oraz pozostawał zatrudniony na stanowisku radcy prawnego w Urzędzie Miasta Ż. do dnia 30 czerwca 2015 r., a także prowadził działalność gospodarczą pod firmą "Kancelaria Radcy Prawnego", którą zmienił dopiero w maju 2015 r. Okoliczności te zostały ustalone w oparciu o dokumenty urzędowe oraz dane z rejestrów publicznych, co oznacza, że organ nie opierał się na domniemaniach, lecz na konkretnych dowodach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy.

Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że dla dokonania oceny nieskazitelności charakteru konieczne było wykazanie, iż działał on z winą umyślną. Przesłanka określona w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. ma charakter ocenny i odnosi się do całokształtu dotychczasowego zachowania kandydata, a nie wyłącznie do ustalenia jego winy w znaczeniu prawa karnego. Dla oceny rękojmi istotne jest bowiem nie tylko to, czy doszło do naruszenia przepisów w sensie formalnym, lecz również to, czy zachowanie kandydata pozostaje w zgodzie z wymogami staranności, odpowiedzialności i poszanowania prawa, które są nieodłącznie związane z wykonywaniem zawodu zaufania publicznego.

Organ nadzoru uwzględnił także okoliczności wskazywane przez skarżącego, w tym brak późniejszych naruszeń oraz przedstawione przez niego wyjaśnienia, jednak zasadnie uznał, że nie niwelują one znaczenia wcześniejszych, udokumentowanych zachowań polegających na posługiwaniu się tytułem zawodowym pomimo utraty uprawnień. Ocena ta została dokonana w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a jej wynik mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie uznał, że organ nadzoru nie naruszył przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

7. Ostatni z zarzutów naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 2a u.r.p. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że organ nadzoru działał w granicach przysługującego mu uznania administracyjnego, również nie zasługuje na uwzględnienie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, decyzja Ministra Sprawiedliwości nie była wynikiem dowolności ani automatyzmu rozstrzygnięcia, lecz rezultatem indywidualnej oceny jego kandydatury, dokonanej w oparciu o całokształt okoliczności ujawnionych w aktach sprawy.

Zgodnie z art. 31 ust. 2a u.r.p., Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór nad działalnością samorządu radców prawnych, co obejmuje również kompetencję do merytorycznej kontroli uchwał w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. Kontrola ta nie ogranicza się do badania formalnej zgodności uchwały z prawem, lecz obejmuje także ocenę prawidłowości zastosowania przesłanek materialnoprawnych określonych w art. 24 ust. 1 u.r.p., w tym przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi należytego wykonywania zawodu. Ocena ta ma charakter uznaniowy, jednak – jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji – nie oznacza dowolności, lecz obowiązek dokonania wszechstronnej analizy materiału dowodowego i wyprowadzenia wniosków pozostających w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Z akt sprawy wynika, że organ nadzoru dokonał takiej właśnie zindywidualizowanej oceny. Minister Sprawiedliwości nie oparł swojego rozstrzygnięcia wyłącznie na zdarzeniach z odległej przeszłości ani na samym fakcie uprzedniego skazania skarżącego, które uległo zatarciu, lecz uwzględnił również jego zachowanie po skreśleniu z listy radców prawnych. W szczególności ustalono, że po dniu 10 grudnia 2014 r., kiedy uchwała o skreśleniu stała się ostateczna, skarżący nadal występował w obrocie prawnym jako radca prawny, uczestnicząc w postępowaniach sądowych w charakterze profesjonalnego pełnomocnika oraz pozostając zatrudnionym na stanowisku radcy prawnego w Urzędzie Miasta Ż. do dnia 30 czerwca 2015 r. Ponadto dopiero w maju 2015 r. dokonał zmiany wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, rezygnując z oznaczenia "Kancelaria Radcy Prawnego". Okoliczności te, udokumentowane w aktach sprawy, miały istotne znaczenie dla oceny wiarygodności skarżącego jako osoby ubiegającej się o ponowny wpis na listę radców prawnych.

Nie znajduje również potwierdzenia zarzut, że organ pominął okoliczności przemawiające na korzyść skarżącego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Minister uwzględnił fakt, iż w późniejszym okresie brak było dalszych informacji o naruszeniach z jego strony, jednak zasadnie uznał, że wcześniejsze zachowania, polegające na wykonywaniu czynności zawodowych mimo utraty uprawnień, mają szczególne znaczenie z punktu widzenia oceny rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ocena ta nie miała charakteru schematycznego, lecz została oparta na konkretnych ustaleniach faktycznych wynikających z akt sprawy.

W konsekwencji należy uznać, że organ nadzoru nie przekroczył granic przysługującego mu uznania administracyjnego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

8. Pierwszy z zarzutów naruszenia prawa materialnego zawarty w skardze kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, art. 17 Konstytucji RP oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez usankcjonowanie przez Sąd pierwszej instancji niewłaściwej wykładni przesłanki nieskazitelnego charakteru, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno organ nadzoru, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonały prawidłowej wykładni oraz zastosowania art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., uwzględniając konstytucyjny kontekst dostępu do zawodu radcy prawnego.

Przede wszystkim wskazać należy, że art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. ustanawia materialnoprawną przesłankę wpisu na listę radców prawnych w postaci nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania zawodu, której spełnienie podlega każdorazowo indywidualnej ocenie na podstawie całokształtu dotychczasowego zachowania kandydata. Przepis ten nie wprowadza ani automatycznej dyskwalifikacji, ani też automatycznej rehabilitacji kandydata po upływie określonego czasu. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ nadzoru nie przyjął, iż odbudowanie nieskazitelnego charakteru jest co do zasady niemożliwe, lecz dokonał konkretnej oceny zachowania skarżącego w realiach niniejszej sprawy.

W szczególności organ uwzględnił, że po ostatecznym skreśleniu skarżącego z listy radców prawnych w dniu 10 grudnia 2014 r., skarżący nadal wykonywał czynności właściwe dla radcy prawnego, występując w tym charakterze w postępowaniach sądowych oraz pozostając zatrudniony na stanowisku radcy prawnego w Urzędzie Miasta Ż. do dnia 30 czerwca 2015 r. Ponadto dopiero w maju 2015 r. zmienił wpis w ewidencji działalności gospodarczej, rezygnując z posługiwania się oznaczeniem "Kancelaria Radcy Prawnego". Okoliczności te, wynikające z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy, miały istotne znaczenie dla oceny jego wiarygodności i stosunku do obowiązujących norm prawnych.

Nie można również podzielić stanowiska skarżącego, że organ i Sąd pierwszej instancji przyjęły wykładnię prowadzącą do dożywotniego pozbawienia prawa wykonywania zawodu. Przeciwnie, z uzasadnienia decyzji wynika, że organ dokonał oceny aktualnej postawy skarżącego, uwzględniając również brak negatywnych informacji o jego zachowaniu po 2015 r., jednak uznał, że wcześniejsze zachowania, polegające na wykonywaniu czynności zawodowych mimo utraty uprawnień, podważają zaufanie niezbędne do wykonywania zawodu zaufania publicznego. Ocena ta mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. oraz pozostaje zgodna z art. 17 Konstytucji RP, który dopuszcza wprowadzenie szczególnych wymogów wobec osób wykonujących zawody zaufania publicznego w celu ochrony interesu publicznego.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 447/16, niedopuszczalne jest przyjęcie, że wcześniejsze zachowania kandydata automatycznie i definitywnie wykluczają możliwość uznania spełnienia przesłanki nieskazitelnego charakteru, jednak każdorazowo konieczna jest indywidualna ocena jego postawy w świetle wszystkich ustalonych okoliczności. Z kolei w wyroku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 2690/21, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że ocena nieskazitelności charakteru musi obejmować wszystkie działania i zaniechania kandydata, niezależnie od tego, czy wywoływały skutki prawne, gdyż dopiero całokształt jego postawy pozwala na ocenę, czy daje on rękojmię należytego wykonywania zawodu. W niniejszej sprawie taka ocena została przeprowadzona, a jej wynik został należycie uzasadniony.

Tym samym nie doszło do naruszenia art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż przepis ten nie gwarantuje bezwzględnego prawa do wykonywania zawodu niezależnie od spełnienia ustawowych przesłanek, lecz dopuszcza ustanowienie ustawowych warunków dostępu do zawodów regulowanych. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że decyzja organu nadzoru odpowiada prawu.

9. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że uprzednie skazanie skarżącego mogło stanowić podstawę negatywnej oceny przesłanki nieskazitelnego charakteru, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż opiera się na nieprawidłowym odczytaniu zarówno treści decyzji organu nadzoru, jak i zakresu zastosowania art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w realiach niniejszej sprawy.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż organ nadzoru nie oparł swojego rozstrzygnięcia wyłącznie ani nawet przede wszystkim na fakcie uprzedniego skazania skarżącego. Z zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego z dnia 12 marca 2019 r., znajdującego się w aktach administracyjnych, wynikało, że skarżący nie figuruje w kartotece karnej, a skazanie uległo zatarciu. Okoliczność ta została przez organ dostrzeżona i uwzględniona przy ocenie jego kandydatury. Organ nie wywiódł z niej automatycznie negatywnych konsekwencji, lecz dokonał całościowej oceny zachowania skarżącego, zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia miały natomiast inne, udokumentowane okoliczności, w szczególności fakt, że po ostatecznym skreśleniu z listy radców prawnych w dniu 10 grudnia 2014 r., skarżący nadal występował w obrocie prawnym jako radca prawny, biorąc udział w postępowaniach sądowych w charakterze profesjonalnego pełnomocnika, a także pozostawał zatrudniony na stanowisku radcy prawnego w Urzędzie Miasta Ż. do dnia 30 czerwca 2015 r. Ponadto dopiero w maju 2015 r. dokonał zmiany wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, rezygnując z oznaczenia "Kancelaria Radcy Prawnego". Okoliczności te zostały ustalone na podstawie dokumentów urzędowych zgromadzonych w aktach sprawy i stanowiły samodzielną oraz wystarczającą podstawę do dokonania negatywnej oceny rękojmi należytego wykonywania zawodu.

Stanowisko organu nadzoru oraz Sądu pierwszej instancji znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 457/20, ocena spełnienia przesłanki nieskazitelnego charakteru nie może być ograniczona wyłącznie do formalnego statusu karalności, lecz musi uwzględniać całokształt postawy kandydata, w tym jego zachowania mające znaczenie z punktu widzenia zaufania publicznego do zawodu radcy prawnego. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że organ nadzoru dokonał błędnej wykładni art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. poprzez przypisanie decydującego znaczenia uprzedniemu skazaniu. Przeciwnie, organ uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, w tym zarówno fakt zatarcia skazania, jak i późniejsze zachowania skarżącego, które miały bezpośredni związek z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Przesłanka nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania zawodu ma charakter ocenny i odnosi się do całokształtu postawy kandydata, a nie wyłącznie do jego formalnego statusu karnego.

10. Podsumowując, żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno WSA w Warszawie, jak i Minister Sprawiedliwości dokonali prawidłowej wykładni oraz zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego właściwych w niniejszej sprawie.

W szczególności nie doszło do naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, gdyż organ nadzoru nie przyjął automatycznego ani schematycznego założenia o trwałym braku nieskazitelnego charakteru skarżącego, lecz dokonał indywidualnej i kompleksowej oceny jego kandydatury w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Ocena ta uwzględniała zarówno okoliczności przemawiające na korzyść skarżącego, jak i te, które podważały zaufanie niezbędne do wykonywania zawodu zaufania publicznego, w szczególności udokumentowany fakt posługiwania się tytułem radcy prawnego oraz wykonywania czynności właściwych temu zawodowi po ostatecznym skreśleniu z listy radców prawnych.

Nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż organy administracji zgromadziły kompletny materiał dowodowy, a jego ocena została dokonana zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego również nie znajduje potwierdzenia, ponieważ organ nadzoru przeprowadził merytoryczną kontrolę uchwał samorządu zawodowego w granicach kompetencji wynikających z art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych, a jego rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione.

Nie można także podzielić stanowiska skarżącego, jakoby zastosowana wykładnia przepisów prowadziła do nieproporcjonalnego ograniczenia konstytucyjnej wolności wykonywania zawodu. Przeciwnie, ograniczenia te wynikają z ustawowo określonych wymogów dostępu do zawodu zaufania publicznego, których celem jest ochrona interesu publicznego oraz zapewnienie należytego poziomu wykonywania zawodu radcy prawnego.

Jednocześnie należy podkreślić, że ocena spełnienia przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych ma charakter aktualny i odnosi się do stanu istniejącego w dacie rozpoznania wniosku o wpis na listę radców prawnych. Oznacza to, że nie ma ona charakteru definitywnego ani nie prowadzi do trwałego wykluczenia możliwości ubiegania się o wpis w przyszłości. Przesłanka nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania zawodu podlega bowiem każdorazowo indywidualnej ocenie, dokonywanej z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy oraz aktualnej postawy osoby ubiegającej się o wpis.

W konsekwencji ewentualna zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności upływ czasu oraz wykazanie przez zainteresowanego stabilnej i nienagannej postawy odpowiadającej wysokim standardom etycznym wymaganym od radcy prawnego jako przedstawiciela zawodu zaufania publicznego, może stanowić podstawę ponownej oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych w ramach odrębnego postępowania wpisowego. Ocena dokonana w niniejszej sprawie odnosi się wyłącznie do stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji i nie przesądza o wyniku ewentualnych przyszłych postępowań w tym przedmiocie.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 184 p.p.s.a.

11. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od skarżącego na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.