Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J.K. i W.K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.

Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] po rozpatrzeniu zażalenia J. K. i W. K. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. w przedmiocie rozpoznania zgłoszonych zarzutów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i 144 kpa, art. 34 § 5 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 1015), dalej określanej w skrócie u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., w związku z otrzymaną informacją z NZOZ Centrum Medyczne [...], dotyczącą dziecka nie poddawanego obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wydał:

- zawiadomienie z dnia 3 listopada 2011 r., w którym pouczył stronę o obowiązku przeprowadzania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej szczepień ochronnych obowiązkowych, przywołując obowiązujące w tym zakresie przepisy prawne oraz podając adresy punktów konsultacyjnych w przypadku wystąpienia wątpliwości;

- pismo z dnia 16 grudnia 2011 r., w którym m.in. wezwał stronę do wykonania zaległych szczepień obowiązkowych lub przedstawienia zaświadczenia, potwierdzającego istnienie u dziecka przeciwwskazań do ich wykonania;

- pismo z dnia 8 lutego 2012 r., zawierające odpowiedź na pytania i wątpliwości strony zawarte w piśmie z dnia 12 stycznia 2012 r.;

- upomnienia z dnia 18 kwietnia 2012 r., w których wzywając strony do niezwłocznego wykonania obowiązku szczepień, poinformował o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku;

- pismo z dnia 23 maja 2012 r., będące odpowiedzią na pismo strony z dnia 15 maja 2012 r.

W toku prowadzonego postępowania PPIS w K. w dniu 27 lipca 2012 r. wydał tytuł wykonawczy stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nr [...] (osobny dla każdego z opiekunów prawnych),

w którym na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U.

z 2008 r. nr 234, poz. 1570 ze zmianami) zobowiązał J. i W. K. do poddania dziecka – A. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, poliomyelitis, odrze, śwince

i różyczce.

W dniu 27 sierpnia 2012 r. do PPIS w K. wpłynęło pismo z dnia 23 sierpnia 2012 r., w którym J. K. i W. K. domagali się uchylenia tego tytułu, podnosząc następujące zarzuty do wystawionego tytułu:

1. zaniedbanie doręczenia stronom upomnienia w odpowiedniej formie;

2. nałożony obowiązek sprzeciwia się przepisom prawa i tym samym zastosowanie egzekucji administracyjnej jest niedopuszczalne;

3. zaniedbanie obowiązków z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez nieokreślenie wszystkich konsekwencji spełnienia obowiązku, a w szczególności brak pouczenia o możliwych negatywnych skutkach wykonania obowiązku, określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania;

4. brak doręczenia stronie dowodu doręczenia upomnienia;

5.naruszenie art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

6. naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., polegające na niewskazaniu daty wystawienia tytułu;

7. zaniedbanie wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. obowiązku pouczenia o prawie zgłoszenia zarzutów do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni;

8. zaniedbanie obowiązku ujawnienia przepisu, na podstawie którego organ zastosował określony wzór tytułu wykonawczego;

9. wydanie tytułu wykonawczego niezgodnie ze wzorem określonym na stronie internetowej http://www.mf.gov.pl/.

10. wypełnienie tytułu niezgodnie z instrukcją, która to niezgodność polega na oznaczeniu wierzyciela oraz imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby podpisującej tytuł kolorem czerwonym zamiast czarnym lub niebieskim.

Postanowieniem z [...] r. PPIS w K. odrzucił zarzuty.

W zażaleniu strony zarzuciły uchybienia w rozpatrzeniu zarzutów numer od 3 do 10 zawartych w piśmie z 23 sierpnia 2012 r. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia en bloc, mimo, że każdy z tych zarzutów dotyczył czego innego, nieodniesienie się do zarzutów wymienionych w punktach 8, 9 i 10, odniesienie się z kolei przez organ I instancji do nie wysuwanego przez nich zarzutu braku wymagalności obowiązku, powierzchowną i nie odnoszącą się do istoty zarzutów argumentację, rozpatrzenie zarzutów przez wierzyciela zamiast przez organ egzekucyjny, a także naruszenia zasad wynikających z art. 7, 8, 9 i 12 § 1 kpa.

Rozpoznając zażalenie organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu nr 3 dotyczącego zaniedbania przez organ obowiązku wynikającego z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wskazał, że przepis ten nie zobowiązuje organu do przedstawiania w prowadzonym postępowaniu metaanalizy dotyczącej np. niepożądanych odczynów poszczepiennych. Co do zarzut nr 4 organ nie zgodził się, że doszło do naruszenia art. 27 § 3 u.p.e.a., gdyż strona nie kwestionuje faktu doręczenia upomnienia, a dowód jego doręczenia znajduje się w aktach sprawy. Odnośnie zarzutu nr 5 organ stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu została wskazana podstawa prawna prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zdaniem organu odwoławczego tytuł wykonawczy posiada w pkt 3 wpisaną datę wystawienia (zarzut nr 6). Co do zarzutu nr 7 organ odwoławczy podał, że w swoim postanowieniu PPIS w K. wskazał stronie, iż właściwe pouczenie o prawie do zgłoszenia w terminie 7 dni zarzutów, jest zamieszczone w części G. ww. tytułu, określonej jako "Klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji" oraz, że w omawianej sytuacji jest to jednoznaczne, iż zarzuty do tytułu wykonawczego wnosi się do organu egzekucyjnego, który wydał tytuł wykonawczy, a w przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym właściwym do rozpatrzenia zarzutów jest PPIS w K. Natomiast odnośnie zarzutu braku odniesienia w rozstrzygnięciu organu I instancji do zarzutów strony nr 8, 9, 10 Inspektor Wojewódzki wskazał, że chociaż postanowienie PPIS w K. w rozstrzygnięciu nie zawiera wprost stanowiska organu wobec tych zarzutów, jednak na stronie 4 uzasadnienia organ odnosząc się do "pozostałych zarzutów" wyjaśnił, że tytuł wykonawczy wydany został według wzoru określonego w § 39a Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541) oraz "zawiera wszystkie dane wskazane w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na formularzu tytułu wykonawczego widnieje wskazanie: "wypełniać na maszynie, komputerowo lub ręcznie, dużymi drukowanymi literami, czarnym lub niebieskim kolorem". W opinii ŚPWIS wskazany wymóg nie dotyczy koloru pieczęci, a pozostałe wpisy zostały dokonane kolorem czarnym lub niebieskim.

Jeśli chodzi o zarzut odniesienia się organu w rozstrzygnięciu postanowienia do nie wysuniętego przez stronę zarzutu (braku wymagalności obowiązku - pkt 2 sentencji postanowienia PPIS) oraz powierzchownej i nie odnoszącej się do istoty zarzutów argumentacji przedstawionej w części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że PPIS w K. słusznie zdecydował o konieczności umieszczenia

w rozstrzygnięciu sformułowania odnoszącego się do wymagalności obowiązku, jednocześnie wskazując w uzasadnieniu obowiązujące przepisy prawa. PPIS

w K. wskazał, że obowiązek poddania A. K. szczepieniom ochronnym, w chwili wydania tytułu wykonawczego określony był w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2008 r. nr 234, poz. 1570 ze zmianami), natomiast obecnie o obowiązku tym mówi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy wprowadzony ustawą z dnia 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zmianami).

ŚPWIS uznał za bezpodstawny zarzut błędu w części komparatywnej postanowienia, polegającego na mylnym oznaczeniu organu wydającego postanowienia (wg strony: zarzuty wobec tytułu wykonawczego rozpatruje i stosowne postanowienie wydaje organ egzekucyjny, a nie wierzyciel). Organ podniósł, że na podstawie art. 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zmianami) oraz art. 1a pkt 7 i pkt 13 oraz art. 2 pkt 10 i art. 20 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015), w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji, tj. PPIS w K. jest zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym.

W związku z zarzutami dotyczącymi naruszenia przez organ I instancji zasad określonych w art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 §1 kpa, ŚPWIS w K. stwierdził, że analiza akt sprawy upoważnia do oceny, iż utrwalone w nich czynności należycie oddają przebieg postępowania, a PPIS w K. postępował zgodnie z zasadą tzw. prawdy obiektywnej. Co do naruszenia art. 8 kpa organ powołał wyrok NSA z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt. II GSK 1032/10, w którym stwierdzono, że "...o rażącym naruszeniu art. 8 k.p.a. można byłoby mówić wówczas, gdyby organy administracji nie zgromadziły w ogóle jakichkolwiek dowodów niezbędnych do poczynienia ustaleń faktycznych, lub przeprowadziły szczątkowe postępowanie dowodowe...". Inspektor Wojewódzki ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej.

Odnośnie naruszenia art. 9 kpa organ odwoławczy uznał, że PPIS w K. realizując obowiązki wynikające z tego przepisu postępował zgodnie z prawem, prowadził przedmiotową sprawę zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, uzasadniał podejmowane w toku sprawy działania, wyjaśniał zgłaszane przez strony wątpliwości oraz odpowiadając na pytania/zarzuty skarżących czuwał, by strona nie poniosła szkody w wyniku nieznajomości prawa. Organ II instancji uznał również, że nie doszło do naruszenia art. 12 § 1 kpa, gdyż PPIS w K. opracowując kolejno wystąpienia dołożył wszelkich starań aby działania były wnikliwe i sprawne.

Kończąc organ podkreślił, że odstąpienie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej od egzekwowania obowiązku szczepień dzieci od osób uchylających się od tego obowiązku i ograniczenie się jedynie do pouczeń tych osób o istnieniu takiego obowiązku, byłoby niedopełnieniem obowiązku wynikającego z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez organy zobowiązane do sprawowania nadzoru nad wykonaniem szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zmianami)

W skierowanej do WSA w K. skardze na powyższe postanowienie J. K. i W. K. domagając się jego uchylenia zarzucili nierzetelne i z uchybieniem przepisów prawa materialnego i procesowego odniesienie się do zarzutów zawartych w ich zażaleniu na postanowienia organu

I instancji.

W uzasadnieniu wskazali, że organ odwoławczy nieprawidłowo rozstrzygnął

o zarzutach nr 3-7, gdyż każdy z tych zarzutów dotyczy czego innego

i niedopuszczalne jest blokowanie rozstrzygnięcia w odniesieniu do różnych zarzutów. Skarżący stwierdzili, że organ II instancji w istocie nie kwestionuje, że

w zaskarżonym postanowieniu dokonano rozstrzygnięcia en blok co do zarzutów nr 3-7, a próbuje jedynie tłumaczyć organ I instancji z tego zaniedbania i uzupełniać argumentację, której brak w rozstrzygnięciu organu I instancji.

Podkreślili, że żaden z dziesięciu zarzutów zawartych w piśmie z dnia 23 sierpnia 2012 r. nie odnosił się do braku wymagalności obowiązku, oraz, że postanowienie nie odnosi się do zarzutów nr 8-10. Zdaniem skarżących argumentacja przedstawiona w części uzasadnienia jest powierzchowna i nie odnosi się do istoty zarzutów.

W przypadku zarzutu nr 2 podnieśli, że organ I stopnia zaniedbał w sposób rażący obowiązki wynikające z przepisów i nie uzasadnił w sposób przekonujący wątpliwości wobec poddania dziecka szczepieniom. W szczególności organ nie usunął wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa stosowania szczepień oraz skutków ubocznych. Przedstawione we wcześniejszej korespondencji uwagi dotyczące szczepień mają charakter ogólny i publicystyczny i nie mogą odnosić się do konkretnej sytuacji. W literaturze łatwo spotkać informacje o niepożądanych odczynach poszczepiennych, które mogą być wynikiem indywidualnej reakcji organizmu człowieka szczepionego na podanie szczepionki, błędu podania szczepionki i złej jej jakości, wyliczyli również niepożądane odczyny poszczepienne.

Zauważyli, że organ nie wskazuje w swoich pismach w jaki sposób gwarantuje przyjmującym szczepionki, że nie dojdzie do wystąpienia objawów niepożądanych. Nie wymienia także okoliczności szczególnych, które mogłyby uzasadniać poniesienie ryzyka. Tym samym uzasadnienie dla podawania szczepionek, zwłaszcza w społeczeństwach rozwiniętych, do których zalicza się nasz kraj,

w których poziom higieny osobistej i kultury zdrowia jest znaczny, wydaje się problematyczne, a nakładanie na obywateli takich obowiązków nosi znamiona działania na ich szkodę. W związku z powyższym organ naruszył art. 7, art. 8, art. 9 i art. 12 § 1 kpa.

Autorzy skargi podnieśli, że organ I instancji zdawkowo informował

o okolicznościach związanych ze szczepieniami, w szczególności bagatelizując ryzyko wynikające z poddania dziecka szczepieniu. Organ I instancji w ogóle nie ustosunkował się do argumentów strony podających wyniki badań naukowych opisujących negatywne i groźne dla zdrowia i życia dziecka ryzyka szczepień.

Zwrócili uwagę, że zaszczepienie dziecka jest wykonaniem świadczenia zdrowotnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o działalności leczniczej. Zgodnie z art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do wyrażenia zgody lub odmowy wyrażenia zgody na zastosowanie świadczenia zdrowotnego. Organ I instancji winien w toku postępowania pouczyć stronę o prawie wynikającym z art. 9 i art. 11 kpa.

Zastosowanie egzekucji administracyjnej w sprawie, w której przepis art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta daje obywatelowi albo jego przedstawicielowi prawnemu uprawnienie do złożenia sprzeciwu wobec stosowania względem niego świadczeń sprzeciwiających się jego sumieniu narusza podstawowe prawa obywatelskie wyrażone w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. Tym samy egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi zbyt duże obciążenie, niewspółmierne do treści obowiązku i ryzyka z nim związanego.

Skarżący zauważyli, że organ powołuje się na generalną legitymację prawną uzasadniającą obowiązek szczepień. Jednak w tym konkretnym przypadku z uwagi na przepis szczególny tj. art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta należało rozstrzygnąć z uwzględnieniem prawa do klauzuli sumienia. Organy I i II instancji nie odniosły się w ogóle do tego argumentu czym naruszyły prawo obywatela do rzetelnego zbadania sprawy.

Dalej wnoszący skargę podkreślili, że organ I instancji uznał za bezsporne, że upomnienie zostało doręczone. Tymczasem pisma z dnia 18 kwietnia 2012 r. skierowane na ich adres i zatytułowane Upomnienie" nie zawierają w treści podmiotu, wobec którego kierowane jest "Upomnienie". Pisma te nie zawierają też pouczenia o tym czy na "Upomnienie" przysługuje środek odwoławczy bądź skarga. Zdaniem skarżących organ musi zamieścić w piśmie pouczenie o tym niezależnie od tego czy stronie przysługuje środek odwoławczy czy skarga czy też nie przysługuje żaden z tych środków. Gdyby bowiem środek odwoławczy przysługiwał organ zobowiązany byłby na podstawie art. 124 § 2 kpa do zamieszczenia w piśmie szczegółowego uzasadnienia faktycznego. Ponadto organ zaniedbał pouczenia strony o prawie do skargi wynikającej z przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy. Dalej podali, że organ w piśmie zatytułowanym "Upomnienie" ogólnie odnosi się do obowiązku poddania szczepieniom dziecka A. K., jednak nie określa kiedy taki obowiązek w stosunku do poszczególnych rodzajów szczepień upłynął oraz, że pisma skierowane pod adres skarżących nakładają na nich obowiązek zapłaty kosztów upomnienia w wysokości 8,80 zł. od sztuki, jednak organ nie powołuje się w piśmie na przepis określający wysokość upomnienia.

Ponadto skarżący podkreślili, że organ wydając tytuł wykonawczy zaniedbał obowiązku wynikającego z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji tj. nie określił wszystkich konsekwencji spełnienia obowiązku,

a zwłaszcza nie pouczył stron o możliwych negatywnych skutkach wykonania obowiązku określonych w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania. Brak informacji o ww. okolicznościach naraża stronę na wystąpienie u dziecka ciężkiego rozstroju zdrowia lub zgonu, co czyni obowiązek objęty tytułem niemożliwym do wykonania, a jego nałożenie jest zbyt uciążliwe.

Autorzy skargi również podkreślili, że organ wydając tytuł wykonawczy zaniedbał obowiązku wynikającego z art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. nie doręczył stronom dowodu doręczenia upomnienia, który ma charakter formalny i nie może być spełniony w sposób domniemany. Organ nie wskazał z treści jakiego przepisu wywodzi, że pomimo obowiązku doręczenia stronom dowodu doręczenia upomnienia nie musi tego dowodu doręczać.

Skarżący również uznali, że organ wydając tytuł wykonawczy naruszył art. 27 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie wskazał podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ w treści tytułu wykonawczego powołał się na cztery przepisy: art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 2 § 1 pkt 3 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który odnosi się do egzekucji należności pieniężnych oraz ogólnie przywołał ustawę o Państwowej Inspekcji Sanitarnej bez wskazania konkretnego przepisu, do którego się odwołuje. Zdaniem skarżących żaden z wymienionych przepisów nie zawiera uprawnienia ustawowego upoważniającego organ określony w treści tytułu wykonawczego do wydania tytułu

w niniejszej sprawie.

Skarżący zarzucili również, że organ pouczył o prawie do zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni, jednak nie wskazał gdzie takie zarzuty należy zgłosić. Tymczasem przepisy kpa nakładają na organ obowiązek dołączenia do rozstrzygnięcia rzetelnego i jasnego pouczenia o prawie strony do dalszego działania w swoim interesie.

Autorzy skargi zwrócili także uwagę, że organ wydając tytuł wykonawczy nie podał przepisu, na podstawie którego zastosował określony wzór tytułu wykonawczego. Dodali, że tytuł wykonawczy jest niezgodny ze wzorem określonym na stronie: http://www.mf.gov.pi/ files /podatki/pobor i egzekucja/tyt 3.pdf, a organ nie ustosunkował się do tego zarzutu zarówno w rozstrzygnięciu jak i uzasadnieniu. Nadto organ nie ustosunkował się również do zarzutu, że wydając tytuł wykonawczy wypełnił go niezgodnie z instrukcją oznaczając wierzyciela oraz imię, nazwisko

i stanowisko służbowe osoby podpisującej tytuł kolorem czerwonym zamiast czarnym lub niebieskim.

Wnoszący skargę stwierdzili także, że na podstawie art. 34 § 1 i 4 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty wobec tytułu wykonawczego rozpatruje i stosowne postanowienie wydaje organ egzekucyjny, a nie wierzyciel. Ustawa przewiduje, że wierzyciel może być jednocześnie organem egzekucyjnym jednak ich role i funkcje w postępowaniu są rozdzielone i nie wolno w aktach urzędowych tych ról i funkcji mieszać. Tym samym oznaczenie organu wydającego postanowienie w sprawie odrzucenia zarzutów jako "POSTANOWIENIE WIERZYCIELA..." z powodów formalno prawnych należy uznać jako błędne, a w konsekwencji z uwagi na niewłaściwe oznaczenie podmiotu wydającego postanowienie należy uznać za nieważne na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 126 kpa oraz art. 1a pkt 7 i 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą

w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jej przedmiotem jest postanowienie jakie zostało wydane przez Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. w związku z wniesieniem przez skarżących zarzutów do wystawionych w dniu 27 lipca 2012 r. tytułów wykonawczych oraz zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K., rozpoznającego te zarzuty.

W art. 33 u.p.e.a. zostały wymienione w sposób enumeratywny wszystkie podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji w administracji. Mając na uwadze treść pisma skarżących z dnia 23 sierpnia 2012 r., a zatytułowanego zarzuty, uznać należy, że zarzuty te zostały oparte na podstawach wymienionych w art. 33 u.p.e.a. w punktach 6 (niedopuszczalność egzekucji administracyjnej ), pkt 7 (brak uprzedniego doręczenia upomnienia) oraz pkt 10 (niespełnienie wymogów określonych w art. 27).

Wbrew zarzutom skargi do wszystkich tych zarzutów organ ustosunkował się w zaskarżonym postanowieniu, a zajęte przez ten organ stanowisko uznać należy za trafne.

W pierwszej jednak kolejności odnieść się należy do zawartego w skardze wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, której to nieważności skarżący upatrują w tym, że w I instancji postanowienie zostało wydane przez wierzyciela, nie zaś przez organ egzekucyjny. W związku z tym wskazać należy, że faktycznie w postanowieniu z dnia 4 września 2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. swoje rozstrzygnięcie zatytułował "postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszenia zarzutów". Ponieważ jednak w sprawie tej ten sam organ jest zarówno wierzycielem (art. 2, art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z art. 1a pkt 13 oraz art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) jak i organem egzekucyjnym (art. 1a pkt 7 u.p.e.a w zw. z art. 20 § 2 u.p.e.a.), mimo błędnego określenia, że postanowienie zostało wydane przez wierzyciela, prawidłowo organ odwoławczy uznał, że faktycznie było to postanowienie wydane przez organ egzekucyjny. W sytuacji bowiem, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym nie zachodzi potrzeba wydawania osobno postanowienia o jakim mowa w art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem , wyraża swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. czyli w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie zaś w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r. sygn. II GSK 1099/10 – Lex nr 1151530).

Przechodząc do omówienia kolejnych zarzutów na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zwalczaniu zakażeń osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny (art. 5 ust. 2 ww. ustawy). Nadto w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zawarto zapis, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W ust. 10 tego artykułu ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych. Wobec powyższej regulacji mającej swoją podstawę w akcie prawa rangi ustawowej obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie musi być potwierdzony decyzją administracyjną, gdyż wynika on wprost z przepisu prawa co oznacza, że nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Stanowisko to zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. II OSK 32/11, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 maja 2011 r. sygn. II SA/Bk 79/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W wydanym na podstawie delegacji zawartej w powołanym wyżej art. 17 ust. 10 ustawy rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 182, poz. 1086) Minister Zdrowia między innymi określił, że obowiązkiem szczepień ochronnych objęte są choroby zakaźne: błonica ( pkt 1), tężec pkt 11), choroba Heinego – Medina (poliomyelitis – pkt 9), odra (pkt 7), różyczka (pkt 10) oraz świnka (pkt 6). Tak więc obowiązek poddania dziecka skarżących szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Podnoszony w skardze zarzut, jakoby obowiązek ten sprzeciwiał się przepisom prawa jest zupełnie nieuzasadniony. W szczególności wbrew twierdzeniom skarżących takim przepisem nie jest art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 159), zgodnie z którym pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Zauważyć bowiem należy, że zacytowany przepis znajduje się w rozdziale 5 "Prawa pacjenta do wyrażania zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych" i poprzedzony jest artykułem 15, w myśl którego przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażania zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką zaś odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że skarżący nie przedstawili żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że zachodzą przeciwwskazania do szczepień (art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. przewiduje, że w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkowym szczepieniem ochronnym do konsultacji specjalistycznej). Jedynym "dowodem" który ich zdaniem ma przemawiać za niedopuszczalnością egzekucji jest możliwość wystąpienia powikłań poszczepiennych. Zauważyć jednak należy, że brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania. Ponadto podkreślenia wymaga, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji). To w ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Narodowy Program Szczepień Ochronnych, który corocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej wiedzy epidemiologicznej. Nie jest to naruszenie powszechnie obowiązującego porządku prawnego lecz realizacja konstytucyjnego obowiązku, który właśnie poprzez coroczną aktualizowaną wiedzę najlepiej realizuje obowiązek szczepień ochronnych.

Przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się przymusowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone zostało przymusem administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z kolei w myśl art. 2 § pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie szczególnego przepisu. Sąd podziela stanowisko organów orzekających w tej sprawie, że na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy Państwowej Inspekcji Sanitarnej państwowy wojewódzki inspektor sanitarny i państwowy powiatowy inspektor sanitarny są organami rządowej administracji zespolonej odpowiednio w województwie i powiecie. Zatem organy państwowej inspekcji sanitarnej są uprawnione do egzekwowania w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji obowiązku szczepień ochronnych wynikającego z ustawy.

Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia skarżącym upomnienia, jest on nieuzasadniony. W aktach sprawy znajdują się upomnienia oraz dowody ich doręczenia obojgu skarżącym (k. 21 – 24). Okoliczność, że w nagłówku tych upomnień nie ma wskazanych nazwisk skarżących, a są one podane w dolnej części pism, pod słowem "otrzymują" jak również okoliczność, że na upomnieniach nie ma pouczenia, że nie przysługują na nie żadne środki zaskarżenia jak i brak wskazania podstawy prawnej wyliczonej kwoty upomnienia nie może skutkować uznaniem, że doręczenie upomnień było nieskuteczne, zwłaszcza, że faktycznie na taką czynność nie przysługuje zażalenie (wniesiona przez skarżących skarga została odrzucona w sprawie II SA/Ke 581/12).

Również zupełnie nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 27 § 3 u.p.s.a., zgodnie z którym do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane podaje w tytule wykonawczym podstawę prawną braku tego obowiązku. Naruszenia tego przepisu skarżący upatrują w niedoręczeniu im dowodu doręczenia upomnienia. Tymczasem norma ta dotyczy obowiązku wierzyciela - gdy ten przesyła do realizacji tytuł wykonawczy - wykazania organowi egzekucyjnemu, że spełniony został ten wymóg dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W sytuacji, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym nie zachodzi potrzeba przesyłania komukolwiek dowodu doręczenia upomnienia, a jedynie dowód ten powinien znaleźć się w aktach. Obowiązek doręczenia dowodu upomnienia ciąży zatem na wierzycielu względem organu egzekucyjnego nie zaś względem zobowiązanego. Nie ma natomiast podstawy prawnej do żądania, aby organ egzekucyjny przesyłając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego (art. 26 § 5) załączał do niego dowód doręczenia upomnienia, skoro wcześniej wierzyciel przesłał mu upomnienie, a data jego doręczenia jest wskazana w tytule.

Jeśli chodzi o zarzuty związane z samym tytułem wykonawczym, to wbrew twierdzeniom skarżących został on wydany na formularzu urzędowym - zgodnym ze wzorem dla tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, zawartym w załączniku nr 25 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 9 z 2003 r. poz. 106). Trudno odnieść się do zarzutu skargi, że na powołanej przez skarżących stronie internetowej widnieje inny druk. Być może skarżącym chodzi o tytuł wykonawczy dla celów prowadzenia egzekucji należności pieniężnych.

Natomiast z faktu, że wierzyciel posłużył się ściśle wzorem tytułu wykonawczego określonym w powołanym wyżej rozporządzeniu wynikło nieprawidłowe wskazanie w tym tytule podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Mianowicie zgodnie z urzędowym formularzem jako podstawę wskazano art. 2 § 1 pkt 3 u.p.e.a. W dacie wydania rozporządzenia faktycznie przepis ten zawierał normę, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Tymczasem poczynając od dnia 1 kwietnia 2004 r. powyższa regulacja znalazła się w nowej jednostce redakcyjnej – art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przy czym sam przepis nie uległ żadnej zmianie. Dlatego też mimo błędnie ( na skutek posłużenia się wiernym wzorem tytułu wykonawczego ) wskazanej w tytule wykonawczym podstawy prawnej egzekucji, zdaniem sądu brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza, że w postanowieniu tym organ wskazał prawidłową podstawę prowadzenia egzekucji, a ponadto pozostałe zarzutu dotyczące tytułu są niezasadne. Wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy mógł posłużyć się pieczęciami odbitymi kolorem czerwonym, tytuł zawiera datę jego wystawienia, pouczenie o możliwości jego zaskarżenia. Braki w zakresie wskazania, do jakiego organu zarzuty powinny być wniesionym, w sytuacji gdy skarżący w terminie wnieśli zarzuty do organu właściwego pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi przepis art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie nakłada na organ obowiązku pouczenia zobowiązanych o skutkach spełnienia obowiązku, w szczególności o ewentualnych skutkach w postaci niepożądanych odczynów poszczepiennych. Rolą organu egzekucyjnego nie jest bowiem badanie zasadności nałożenia przez ustawodawcę obowiązku poddania się szczepieniom i ewentualne kwestionowanie czy też podważanie tego obowiązku, ale jego wyegzekwowanie.

Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami).