Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę.

Wojewoda Ł. decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu odwołania D. M. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania D. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...]położonego przy ulicy P.w P., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania D. M.z pobytu stałego z lokalu nr .położonego przy ulicy P.w Piotrkowie T.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia 9 października 2008 r. R. M. zażądał wymeldowania D. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego przy ulicy P.w P.. We wniosku wskazał, iż żona D.M. opuściła miejsce dotychczasowego pobytu stałego w dniu [...] r. i obecnie przebywa u swojej matki. W chwili obecnej toczy się postępowanie o rozwód.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P.wymeldował D. M.z przedmiotowego lokalu.

D.M. w odwołaniu od decyzji organu administracji pierwszej instancji wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że lokalu nr [...] położonego przy ulicy P.w P.nie opuściła w sposób dobrowolny i trwały.

Wojewoda Ł.rozpoznając odwołanie stwierdził, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jedyną przesłanką wymeldowania jest opuszczenie lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter stały i jest dobrowolne.

Organ odwoławczy ustalił, iż D.M. od dnia [...] r. nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Bezpośrednią przyczyną jego opuszczenia było naganne zachowanie się A. M. – byłego teścia. Okoliczność tę potwierdzają dowody w postaci: zeznań D.M., skargi złożonej w Komendzie Miejskiej Policji w P.oraz obdukcji. Natomiast wnioskodawca w protokole przesłuchania w dniu [...] r. oświadczył, że jego żona dobrowolnie opuściła lokal [...] r. W tym czasie jego matka ciężko chorowała, a żona stwierdziła, że z nowonarodzonym dzieckiem będzie jej lepiej u swojej matki. Zeznający potwierdził ponadto, iż po śmierci jego matki żona nie chciała powrócić do spornego lokalu. Natomiast w dniu [...] r. podczas jego nieobecności dokonała podziału majątku i właściwie zabrała z mieszkania całe wyposażenie oraz pozostałe rzeczy należące do niej i dziecka.

Okoliczność braku dobrowolności opuszczenia mieszkania przez D. M.potwierdzili świadkowie M., G., W. i W.

Kwestią sporną pozostaną sprawy związane z majątkiem D.M. i R. M. D. M.opuszczając sporny lokal zabrała ze sobą część rzeczy osobistych i majątkowych. Obecnie trudno ustalić jakie rzeczy zabrała zainteresowana ze sobą, a jakie pozostawiła w spornym lokalu. Strony postępowania pozostają ze sobą w konflikcie i przedstawiają przeciwstawne dowody oraz zeznania, co do posiadania przez D. M., nie tylko rzeczy osobistych, ale i majątkowych.

Organ odwoławczy uznał, iż w przypadku D. M. nie nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem przyczyną opuszczenia lokalu było naganne zachowanie jej teścia. Fakt ten potwierdzony został przez Sąd Rejonowy w P.postanowieniem z dnia [...], z którego wynika, iż A.M. został oskarżony z oskarżenia prywatnego o popełnienie przestępstwa z art. 217 § 1 kk, z art. 216§ 1 kk, z art. 190 § 1 kk, z art. 160 kk. Z uwagi jednak na pojednanie się stron Sąd Rejonowy w P. umorzył postępowanie, bowiem oskarżony przeprosił oskarżycielkę w zakresie czynów ściganych z oskarżenia prywatnego. W ocenie organu odwoławczego umorzenie postępowania przed sądem nie zmienia faktu, iż w dniu 4 października 2008 r. właśnie ze względu na naganne zachowanie się A.M. D.M. opuściła miejsce dotychczasowego pobytu stałego oraz nie mogła powrócić do przedmiotowego lokalu, gdyż właściciel R. M. w październiku 2008 r. wymienił zamki w drzwiach wejściowych i odmawia D. M. udostępnienia kluczy do spornego lokalu. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż aktualnie przed Sądem Rejonowy w P. toczy się sprawa z powództwa D. M. przeciwko R. M.o przywrócenie naruszonego posiadania. Wytoczenie powództwa posesoryjnego świadczy o podjęciu działań zmierzających do powrotu do lokalu, z którego została usunięta wbrew swojej woli. Wojewoda Ł. powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie, z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przez opuszczenie lokalu, o którym w art. 15. ust. 2 tej ustawy należy rozumieć więc opuszczenie dobrowolne. Nie jest opuszczeniem dobrowolnym lokalu takie opuszczenie do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu albo fakt opuszczenia lokalu jest oczywisty i został stwierdzony w postępowaniu karnym.

W ocenie organu odwoławczego opuszczenie przez D. M.miejsca pobytu stałego nie spełniało przesłanek wynikających z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem nie było dobrowolne ani trwałe. D.M.opuściła sporny lokal w obawie przed bezprawnym zachowaniem A.M. – ojca R.M., który zgodnie z aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z dnia [...] r. ma prawo dożywotnio i nieodpłatnie zamieszkiwać w spornym lokalu oraz swobodnie poruszać się po całym lokalu oraz nie powróciła do lokalu, gdyż właściciel R. M. wymienił zamki w drzwiach wejściowych i nie udostępnił jej nowych kluczy, pomimo wielokrotnych próśb zainteresowanej.

R.M.w dniu [...] roku wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, żądając jej uchylenia i zasadzenia kosztów postępowania. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na przyjęciu, iż w sprawie brak jest podstaw do wymeldowania D.M. z pobytu stałego z lokalu [...],

- prawa procesowego, tj. przepisów artykułów 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów oraz wybiórcze i tendencyjne rozpatrzenie materiału dowodowego skutkujące błędnym ustaleniem faktów i w konsekwencji przyjęciem, iż w sprawie brak jest przesłanek do wymeldowania D. M. z pobytu stałego.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, iż w postępowaniu administracyjnym udowodniono dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu przez D. M., która wyprowadziła się do matki. Na zamiar trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez nią lokalu wskazuje zabranie znacznej części wyposażenia tego lokalu oraz całego wspólnego ruchomego majątku małżonków. Konflikt z teściem nie może wskazywać na brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu, gdyż w wyniku interwencji policji to teść A. M.opuścił lokal, a D.M.pozostała w nim ze swoją matką. Wykorzystując nieobecność męża i teścia opróżniły lokal z większości sprzętów. W dacie orzekania przez organy administracji D. M. swoje interesy życiowe skoncentrowała w innym miejscu. Od lipca 2008 r. przebywa wraz z dzieckiem u swojej matki. Trafnie przyjął zatem organ pierwszej instancji orzekając o wymeldowaniu D.M., że opuściła ona miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny.

Wojewoda Łódzki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

D. M. w odpowiedzi na skargę wniosła o umorzenie postępowania ewentualnie o oddalenie skargi w całości i zasadzenie kosztów postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uzasadniając swoje stanowisko podniosła, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dniu 10 lutego 2010 r., a zatem w trakcie rozpoznawania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, skarżący R. M. zbył w drodze umowy darowizny lokal mieszkalny położony w P.przy ulicy [...]. Okoliczność ta skutkuje uznaniem, że wnoszący skargę w chwili obecnej nie jest już właścicielem lokalu, a zatem postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Zaskarżona decyzja Wojewody Ł. nie może w żaden sposób dotyczyć interesu prawnego R.M.

W przypadku nieuwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania uczestniczka wniosła o oddalenie skargi w całości, gdyż zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić żadnego zarzutu zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego.

Uczestniczka ponadto podniosła, iż w toku całego postępowania administracyjnego R. M. jako ówczesny właściciel lokalu nie posiadał statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż nie posiadał nigdy żadnego interesu prawnego w sprawie o wymeldowanie D. M.z pobytu stałego. Podmiotem mającym w sprawie załatwianej decyzją o odmowie zameldowania, czy też wymeldowania interes prawny, czyli tym samym jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. jedynie osoba, co do odmowy wymeldowania, której z danego lokalu toczy się postępowanie kończące się decyzją administracyjną. Inne osoby, a więc takie, którym przysługują prawa do lokalu, nie mogą być uznane za strony w takim postępowaniu, ze względu na brak po ich stronie interesu prawnego. Właścicielom co do zasady przysługują roszczenia cywilnoprawne dla ochrony interesów prawnych. W załatwieniu przedmiotowej sprawy R.M. mógł posiadać co najwyżej interes faktyczny, a nie prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie określonej osobie statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa wymeldowania D.M.. Ze skargą na decyzję Wojewody Ł. wystąpił właściciel przedmiotowego lokalu R. M..

Rozpoznając skargę Sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę okoliczność, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu ( opuszczenia lokalu). W myśl art. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. Nr 139, poz. 993), pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem podmiotem mającym w sprawie zakończonej decyzją w przedmiocie wymeldowania interes prawny ( czyli stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) jest wyłącznie osoba, co do wymeldowania której z danego lokalu toczy się postępowanie. Inne osoby, a zatem również takie, którym przysługują np. prawa do lokalu, ze względu na brak interesu prawnego nie mogą być uznawane za strony postępowania o wymeldowanie. Postępowanie w sprawie wymeldowania, to jest usunięcia z ewidencji, jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji państwowych ( osób trzecich), do których należy zaliczyć właściciela lokalu. Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu ( eksmisji). Ta okoliczność nie może być jednak wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o wymeldowanie, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny. Nie powinien być zatem traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego (strona) , a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które powinno toczyć się z urzędu, a nie na wniosek ( v. wyrok NSA z dnia 3.04.2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 485/08, wyrok NSA z dnia 18.01.2010 r. w sprawie sygn. akt II OSK 47/09, postanowienie NSA z dnia 28.10.2009 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1683/09).

W sprawie o wymeldowanie z przedmiotowego lokalu interes prawny posiadała jedynie osoba, co do której toczyło się postępowanie w sprawie o wymeldowanie, czyli D. M.. Skarżący R.M., z przyczyn wyżej przedstawionych, nie może powoływać się na posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania D. M.

Ustalenie, iż wnoszący skargę nie ma interesu prawnego powoduje, że Sąd nie miał podstaw do merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze, skoro została ona wniesiona przez podmiot do tego nieuprawniony ( nie posiadający legitymacji materialnoprawnej).

Sąd nie uwzględnił wniosku uczestniczki o umorzenie postępowania sądowo administracyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość. Sąd w niniejszej sprawie zobowiązany był rozważyć kwestię posiadania przez skarżącego uprawnienia do wniesienia skargi.

Biorąc pod uwagę wyżej powołane okoliczności Sąd na podstawie art. 151p.p.sa. oddalił skargę.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.s.a. zwrot kosztów postępowania przysługuje stronie w przypadku uwzględnienia skargi. Skarga nie została uwzględniona, a zatem brak było podstaw do przyznania uczestniczce żądanych kosztów postępowania.

t.p.