Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk SO (del.) Tomasz Smoleń Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego -skargę oddala-

Przedmiotem skargi B. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej MOPS) z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] zobowiązującą skarżącego do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 grudnia 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r. w kwocie 765 zł, łącznie z ustawowymi odsetkami.

Zaskarżoną decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. B. B. zwrócił się do MOPS o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Kierownik MOPS przyznał B. B. zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo od dnia 1 grudnia 2008 r. w wysokości 153 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Kierownik MOPS uchylił od miesiąca grudnia przysługujące B. B. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] - Inspektorat w L. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] B. B. nabył prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Zgodnie zaś z treścią art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 roku, nr 228, poz. 2255 ze zm.) zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Kolejną decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Kierownik MOPS zobowiązał B. B. do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 grudnia 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r. w kwocie 765 zł łącznie z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przyznanie B. B. decyzją ZUS Oddział [...] - Inspektorat w L. z dnia [...] marca 2009 r. dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 października 2008 r., stosownie do treści art. 16 ust. 6 w zw. z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyni pobrany przez niego zasiłek pielęgnacyjny świadczeniem nienależnym, a to przesądza, iż podlega on zwrotowi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie B. B., powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając argumenty zawarte w kwestionowanej odwołaniem decyzji, Kolegium wyeksponowało, że B. B. składając wniosek o zasiłek pielęgnacyjny podpisał oświadczenie, iż zapoznał się z warunkami uprawniającymi jego przyznanie oraz, że zobowiązuje się do niezwłocznego powiadomienia podmiotu wypłacającego zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do tego świadczenia. Nie można więc uznać, że nie był pouczony o braku prawa do pobierania tego świadczenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B. B. wywodzi, że brak jest przesłanek do uznania pobranego przez niego zasiłku pielęgnacyjnego jako "nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego" w myśl art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organy obu instancji nie wskazały konkretnej podstawy prawnej zasadności wydanych decyzji. W okresie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego nie zaistniały żadne okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie czy wstrzymanie wypłaty świadczenia; okoliczności te zdaniem skarżącego pojawiły się w kwietniu 2009 r. po otrzymaniu decyzji ZUS o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 listopada 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W związku z powyższym uwzględnienie skargi – a po myśli art. 145 § 1 pkt 1-3 powyższej ustawy polega ono na uchyleniu decyzji, stwierdzeniu jej nieważności albo niezgodności z prawem – może występować tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dotyczy podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlega oddaleniu.

Materiał aktowy rozpoznawanej sprawy wykazuje, że na podstawie wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2008 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza, decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. przyznał B. B. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Z kolei wniosek skarżącego o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego, skierowany przez niego do ZUS Inspektorat, pochodzi z dnia [...] stycznia 2009 r., a więc został złożony po uzyskaniu decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. W dniu [...] kwietnia 2009 r. organ I instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r., wyjaśniając że skarżący na podstawie decyzji ZUS Oddział [...] – Inspektorat w L. z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] nabył prawo do dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 października 2008 r./ i świadczenie to zostało wypłacone wraz z emeryturą za m-c kwiecień/. Następnie decyzją organu I instancji z dnia [...] maja 2009 r. skarżący został zobowiązany do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. w kwocie 765 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Podstawą prawną tej, jak i zaskarżonej decyzji z dnia [..] czerwca 2009 r. stanowiły, powołane w tych decyzjach, przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Stosownie zaś do art. 30 ust. 1 i 2 omawianej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (pkt 1), a także świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (pkt 2).

Trzeba w tym miejscu podkreślić, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne – jedna przyznająca świadczenie i druga zobowiązująca do jego zwrotu.

Przepis art. 32 ust. 1 ustawy cyt. wyżej przewiduje, że właściwy organ może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Z treści powyższego wynika zatem uprawnienie dla organów do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w sytuacjach ściśle określonych w tym przepisie prawa.

Mając na uwadze regulacje zawarte w przytoczonych wyżej przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd stwierdza, że organy obu instancji słusznie przyjęły, iż w ustalonej sytuacji – znajdującej potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym – powstały materialnoprawne przesłanki do wydania decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego (art. 30 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy). Skoro bowiem zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego – a skarżącemu uprawnienie do takiego dodatku przysługuje od dnia 1 października 2008 r. (niespornym jest, że ten dodatek został skarżącemu wypłacony wraz z emeryturą za m-c kwiecień 2009 r.) – to nie ma podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszyły prawo w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów.

Zasiłek pielęgnacyjny, jak i przewidziany w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) dodatek pielęgnacyjny to świadczenia przysługujące osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji i na gruncie przepisów obu tych ustaw, oczywistym jest, że można pobierać tylko jedno z tych świadczeń.

Wypada też zauważyć, że składając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi do tego świadczenia oraz treścią pouczenia zamieszczonego na druku przedmiotowego wniosku i wobec powyższego należy uznać, że został prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących brak prawa do tego świadczenia.

Sąd nie podziela zarzutu skargi, że organy "nie określiły, który pkt z art. 30 ust. 2 wym. Ustawy ma decydować o nienależnie pobranym świadczeniu rodzinnym". W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazany został przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej treść tego przepisu została dosłownie przytoczona (z podkreśleniem) i nie znajduje Sąd podstaw do przypisania organom zaniedbania w tym zakresie.

Dlatego na podstawie art. 151 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.