Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 228/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w K. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w K. z dnia 29 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, czerwiec, grudzień 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie

I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w K. (dalej: spółka, skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) skargę na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w K. z 29 grudnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, czerwiec, grudzień 2017 r.

Wraz ze skargą, spółka złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od wyżej opisanej decyzji.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona argumentowała, że niedochowanie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, za zaistnienie których pełnomocnik strony skarżącej nie ponosi winy. Pełnomocnik wskazał, że w dniu 7 lutego 2024 r. powziął informację o wydaniu przez organ decyzji z 29 grudnia 2023 r. W dniu 7 lutego 2024 r. doradca banku [...] oraz pracownik Urzędu Skarbowego K. (dział windykacji) udzielili pełnomocnikowi skarżącej informacji, że doszło do zajęcia rachunków bankowych spółki. Za podstawę zajęcia wskazano decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 29 grudnia 2023 r. Dodatkowo w skardze poniesiono, że zaskarżona decyzja nie powinna być doręczona za pośrednictwem e-Urząd Skarbowy (dalej: e-US), lecz na adres do doręczeń, wskazany w pełnomocnictwie, tj. na platformie ePUAP. W konsekwencji, według pełnomocnika strony skarżącej, decyzja ta została doręczona nieskutecznie, nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołała skutków prawnych.

Postanowieniem z 20 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.), odmówił skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że pełnomocnik strony skarżącej wyraził zgodę na doręczanie korespondencji na konto w systemie e-Urząd Skarbowy, a więc od momentu wyrażenia tej zgody, tj. od dnia 24 marca 2023 r., korespondencja w sprawie była doręczana w ten sposób, zgodnie z żądaniem strony. Ważnym elementem stanu faktycznego jest okoliczność, że powyższa zgoda na doręczanie korespondencji za pośrednictwem e-US nie została odwołana. Co więcej, zgoda ta została udzielona w dniu 23 marca 2023 r., a doręczanie pism za pośrednictwem e-US nastąpiło, zgodnie z oświadczeniem, wyrażonym w treści dokumentu od dnia następnego po wyrażeniu zgodny, tj. od dnia 24 marca 2023 r., natomiast pełnomocnictwo szczególne PPS-1 opatrzone jest datą 17 października 2022 r. zatem zgoda na doręczenie w e-Urzędzie Skarbowym ma datę późniejszą, jest aktualna i nie została odwołana. Sąd zwrócił uwagę, że na konto w e-US była doręczona nie tylko zaskarżona decyzja, ale również wcześniejsza korespondencja i za każdym razem pełnomocnik strony skarżącej potwierdzał odbiór tej korespondencji.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca argumentowała, że w tej sprawie organ podatkowy naruszył art. 145 § 2 O.p. poprzez doręczenie decyzji na adres inny niż wskazany w udzielonym pełnomocnictwie. W ocenie skarżącej, sam fakt korzystania przez pełnomocnika również z innych kanałów korespondencyjnych nie może samo z siebie rozszerzać zakresu udzielonego pełnomocnictwa przez mocodawcę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że w myśl art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 1, 2 i 4 powołanej wyżej ustawy).

Zaznaczyć także należy, że z uwagi na treść art. 86 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, na podstawie podniesionych w nim okoliczności faktycznych ocenia czy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie uzasadnienie wniosku i ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu.

Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z: 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144, 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

Przechodząc do niniejszej sprawy wskazać należało, że kwestią sporną w niniejszym postępowaniu pozostaje okoliczność doręczenia zaskarżonej decyzji. Innymi słowy, chodzi o to, czy doręczenie rzeczonej korespondencji, w tym przypadku decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w K. z 29 grudnia 2023 r. nastąpiło na prawidłowy adres pełnomocnika skarżącej spółki. Ustalenie tej kwestii jest kluczowe w kontekście wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W opinii skarżącej zaskarżona do WSA w Krakowie decyzja z 29 grudnia 2023 r. nie powinna zostać doręczona za pośrednictwem systemu e-Urząd Skarbowy, lecz na adres do doręczeń wskazany w pełnomocnictwie, tj. na adres na platformie e-PUAP. Zdaniem skarżącej decyzja ta nie została doręczona skutecznie, nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołała żadnych skutków prawnych.

Zdaniem organu oraz Sądu pierwszej instancji, doręczenie decyzji nastąpiło na prawidłowy adres, z uwagi na to, że pełnomocnik spółki wyraził zgodę na doręczanie korespondencji za pośrednictwem systemu e-Urząd Skarbowy, a więc od momentu wyrażenia tej zgody, tj. od dnia 24 marca 2023 r., korespondencja była jej doręczana na ten adres. Zgoda ta nie została przez pełnomocnika wycofana. Natomiast pełnomocnictwo szczególne PPS-1 opatrzone zostało datą 17 października 2022 r. zatem zgoda na doręczenie w e-Urzędzie Skarbowym z uwagi na datę późniejszą, jest aktualna i nie została odwołana.

Zwrócić należało uwagę, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego, tj. decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w K. z 29 grudnia 2023 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej na konto w systemie teleinformatycznym KAS e-Urząd Skarbowy w dniu 2 stycznia 2024 r. (dowód: UPD, akta organu odwoławczego, karta 335).

Jednocześnie w sprawie ustalono, że na konto w e-US była doręczona nie tylko zaskarżona decyzja, ale również wcześniejsza korespondencja i za każdym razem pełnomocnik strony skarżącej potwierdzał odbiór tej korespondencji. W toku postępowania podatkowego, na konto w e-US było doręczone, m.in.:

-postanowienie z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr [...] - dowód UPD e-US, karta nr 104a;

- postanowienie z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr [...] - dowód UPD e-US, karta nr 113a;

- postanowienie z dnia 27 czerwca 2023 r., nr [...] - dowód UPD e-US, karta nr 116a;

- postanowienie z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr [...] - dowód UPD e-US, karta nr 117a;

- postanowienie z dnia 26 października 2023 r., nr [...] - dowód UPD e-US, karta nr 118a;

- postanowienie z dnia 8 listopada 2023 r., nr [...] - dowód UPD e-US, karta nr277a;

- zawiadomienie z dnia 8 listopada 2023 r., nr [...] - dowód UPD e-US, karta nr 279a.

Wyżej opisana okoliczność dodatkowo potwierdza, że każda wcześniejsza korespondencja w sprawie, poprzedzająca wydanie decyzji II instancji, była skutecznie doręczana za pośrednictwem platformy e-US, zgodnie ze zgodą pełnomocnika spółki na doręczenia w e-US.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, należało uznać, że zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, gdyż nie uprawdopodobniono okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik strony skarżącej nie dochował należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy. Przede wszystkim pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że doręczenie decyzji nastąpiło w sposób wadliwy, czy też do takiego doręczenia nie doszło wcale. Nie przedstawiono też żadnych dowodów, które mogłyby zostać uznane za okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Zgodnie natomiast z art. 144 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.; dalej: O.p.), organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. Z kolei art. 145 § 1 O.p., stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Następnie art. 145 § 2 O.p. precyzuje, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie.

Wbrew stanowisku skarżącej, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 145 § 2 O.p. Jeżeli w opinii skarżącej, doręczenia powinny być dokonywane na adres e-PUAP wskazywany w pełnomocnictwie, to powinna była wycofać zgodę na doręczanie decyzji za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy, czego w tej sprawie nie uczyniła. Organowi podatkowemu nie zostało zasygnalizowane, że adres na jaki doręczał wcześniejszą korespondencją jak i samą decyzję, był adresem nieprawidłowym. Skoro wcześniejsza korespondencja w sprawie była doręczana w taki sam sposób to pełnomocnik mógł spodziewać się, że doręczenie decyzji również nastąpi w taki sposób – skoro jak już ustalono, zgoda na doręczania korespondencji za pośrednictwem systemu e-Urząd Skarbowy nie została wycofana. Jednocześnie pełnomocnik spółki nie neguje, że takiej zgody nie udzielił.

Podnieść przy tym należy, że sformułowanie zawarte w art. 145 § 2 O.p., że "pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie", nie ma charakteru bezwzględnego, skoro w art. 146 § 1 O.p. stanowi się, że w toku postępowania pełnomocnik ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. Jeżeli zatem pełnomocnik w toku postępowania ma obowiązek aktualizować adres, pod którym dokonuje się doręczeń, wyrażenie zgody przez pełnomocnika na doręczanie korespondencji za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy, oznacza dokonanie takiej aktualizacji adresu do doręczeń w stosunku do wskazanego poprzednio w pełnomocnictwie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywane przez stronę okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy jej pełnomocnika w uchybieniu terminu. W przypadku bowiem, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711).

W niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono, złożenie skargi do Sądu pierwszej instancji w ustawowym terminie, nie było możliwe ze względu na przeszkody, którym pełnomocnik nie mógł zapobiec przy zachowaniu należytej staranności. Z powyższych względów należało podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, skoro zażalenie zostało oddalone, a ponadto art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.