Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. K. i D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1951/16 w sprawie ze skargi G. K. i D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z 1 czerwca 2017 r. (sygn. akt V SA/Wa 1951/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę G. K. i D. S. (wspólników spółki cywilnej "[...]"; dalej zwanych "Skarżącymi") na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (dalej zwanego "Dyrektorem IC") z [...] maja 2016 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów m.in. ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej zwanej "ugh") w niebędącym kasynem gry Barze [...] przy ul. [...] w Warszawie, w którym działalność gospodarczą prowadziły Skarżące. W lokalu tym ujawniono urządzenia gotowe do prowadzenia gier. W toku czynności kontrolnych przesłuchano świadków (Skarżące oraz osoba przebywająca w lokalu), dokonano oględzin lokalu i urządzeń oraz przeprowadzono eksperymenty procesowe. W lokalu ujawniono i zatrzymano komplet kluczy mogących służyć do obsługi urządzeń do gier.

Decyzją z [...] marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie, działając m.in. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, wymierzył Skarżącym karę pieniężną w wysokości 36 000 zł za urządzanie gier na wspomnianych automatach poza kasynem gry.

Skarżące złożyły odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z [...] maja 2016 r. Dyrektor IC utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. Stwierdził w szczególności, że przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych eksperyment dowiódł, że gry urządzane na wspomnianym automacie miały charakter losowy w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 ugh, ponieważ zatrzymanie obracania się bębnów następowało samoczynnie i zależało wyłącznie od programu do gry zainstalowanego w automatach, a gracz nie miał realnego wpływu na wynik gry. Zdaniem Dyrektora IC, skontrolowane urządzenia spełniały też pozostałe cechy automatów do gier w rozumieniu ugh, tj. były urządzeniami komputerowymi, organizowano na nich gry w celach komercyjnych, gry były prowadzone o wygrane rzeczowe (możliwość prowadzenia kolejnych gier za wygrane uzyskane w grach poprzednich) oraz pieniężne. W konsekwencji Dyrektor IC uznał, że gry na skontrolowanych urządzeniach wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 4 ugh. Dyrektor IC stwierdził, że automaty do gier nie były zarejestrowane, a Skarżące nie dysponowały zezwoleniem, ani koncesją na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach. Zdaniem Dyrektora IC, Skarżące były urządzającymi gry na automatach, ponieważ przez zawarcie umowy najmu z dysponentem urządzeń do gier wyraziły zgodę na prowadzenie przez najemcę działalności gospodarczej polegającej na eksploatacji urządzeń do gier hazardowych i czerpały z tej działalności korzyści finansowe. Wobec tego Skarżącym należało wymierzyć karę pieniężną, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh.

Skarżące złożyły skargę na decyzję Dyrektora IC. Zarzuciły m.in. naruszenie art. 2 ust. 6 ugh przez pominięcie ustalenia czy gra ma cechy wymienione w art. 2 ust. 1-5 ugh, art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh (przez przyjęcie, że Skarżące mogą być uznane za urządzającego gry w rozumieniu ugh), art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1201), art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh (przez błędne zastosowanie, zamiast zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh), art. 120 w z. z art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 235 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613; dalej zwanej "Op") w zw. z art. 91 w zw. z art. 2 ust. 6 ugh (przez niezawieszenie postępowania, w sytuacji gdy wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych – czy gra na przedmiotowych urządzeniach stanowi grę na automacie w rozumieniu ugh), art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 91 ugh przez błędną wykładnię i zastosowanie, mimo braku notyfikacji projektu ustawy wymaganego przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 204 z 21 lipca 1998 r., s. 37 ze zm.; dalej zwanej "dyrektywą 98/34/WE").

WSA oddalił skargę.

Odnosząc się do zarzutów związanych z brakiem notyfikacji przepisów ugh w trybie określonym w dyrektywie 98/34/WE, WSA powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. (sygn. akt II GPS 1/16), w której w punkcie 1. stwierdzono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ugh. WSA dodał, że wspomniana uchwała - na mocy art. 269 § 1 ppsa - wiąże pośrednio składy orzekające sądów administracyjnych.

WSA dodał, że - wbrew zarzutom skargi – charakteru technicznego nie ma również art. 6 ust. 1 ugh, co wielokrotnie było akcentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko takie zajął również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej zwany "TSUE") w wyroku z 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15.

W ocenie WSA, funkcjonariusze celni byli uprawnieni do przeprowadzenie eksperymentów procesowych w postaci gier kontrolnych na skontrolowanych automatach, zaś wyniki takich eksperymentów mają charakter dowodu bezpośredniego i tak jak inne dowody podlegają swobodnej ocenie organów. WSA uznał, że bezpośrednia styczność funkcjonariuszy celnych z pracą skontrolowanego automatu w miejscu i dniu kontroli sprawia, że eksperyment może znacznie lepiej odzwierciedlić stan i cechy automatu niż opinia biegłego sporządzana często po znacznym upływie czasu od dnia kontroli i w zupełnie innym miejscu. Zdaniem WSA, Dyrektor IC prawidłowo, opierając się o wynik eksperymentów procesowych, uznał, że objęte zaskarżoną decyzją automaty są urządzeniami elektronicznymi (komputerowymi), a gry na nich udostępnione były organizowane o wygrane rzeczowe i zawierały element losowości. W konsekwencji Dyrektor IC zasadnie stwierdził, że gry urządzane na przedmiotowych automatach wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh.

WSA za niezasadny uznał pogląd Skarżących, że tylko minister właściwy do spraw finansów publicznych jest uprawniony do rozstrzygnięcia czy gra na automacie spełnia przesłanki określone w ugh. Zdaniem WSA, w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej organ administracji nie musi dysponować rozstrzygnięciem Ministra Finansów wydanym na podstawie art. 2 ust. 6 ugh.

WSA nie podzielił również stanowiska Skarżących, że kara pieniężna z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh nie może być nałożona na podmiot niewymieniony w art. 6 ust. 4 ugh. Zdaniem WSA, art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Przepis ten nie wskazuje natomiast, aby kara mogła być nałożona tylko i wyłącznie na podmioty, które mogłyby uzyskać koncesję, zgodnie z art. 6 ust. 4 ugh.

W ocenie WSA, działania Skarżących związane z funkcjonowaniem automatów w lokalu, w którym prowadzą one działalność gospodarczą, mieszczą się w ustawowym pojęciu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, gdyż obejmują część czynności, których wyłącznym celem jest zapewnienie dostępu do takiej usługi i które są niezbędne do jej efektywnej realizacji. WSA zwrócił przy tym uwagę, że z dowodów zebranych w sprawie (m.in. zeznań świadka) wynika, że działania Skarżących obejmowały nie tylko udostępnienie powierzchni pod zainstalowanie automatów, lecz także udostępnienie tych automatów wszystkim osobom, które chciały z nich korzystać, stały dozór nad funkcjonowaniem automatów oraz dokonywanie wypłat wygranych pieniężnych z gry na automatach. Wobec tego WSA uznał, że organy nie naruszyły prawa materialnego przez zastosowanie wobec Skarżących art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

WSA nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych. Zdaniem WSA, organ prawidłowo uznały, że przepisy przejściowe wspomnianej ustawy nowelizującej dotyczyły wyłącznie podmiotów, które w dniu wejścia w życie tej ustawy (3 września 2015 r.) prowadziły legalnie działalność z zakresu gier hazardowych na podstawie uzyskanej koncesji lub zezwolenia. Przywołany przepis nie może zatem dotyczyć podmiotów takich jak Skarżące, urządzających gry na automatach wbrew obowiązującym przepisom.

Skarżące złożyły skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosły o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania (ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości decyzji organów obu instancji), a także o zasądzenie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły naruszenie:

1) art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych przez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie;

2) art. 2 ust. 6 ugh przez wydanie zaskarżonego wyroku z pominięciem tego przepisu, tj. z pominięciem ustalenia czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1-5 ugh jest grą na automacie w rozumieniu ustawy;

3) art. 89 ugh przez przyjęcie, że Skarżące mogą być w przedmiotowej sprawie uznane za osobę urządzającą grę w rozumieniu ugh, a przez to wymierzenie Skarżącym kary pieniężnej w przypadku, w którym Skarżące gier nie urządzały;

4) art. 133 § 1 Op w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 ugh przez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh;

5) art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do wymierzenia kary;

6) art. 14 ust. 1 ugh oraz art. 6 ust. 1 ugh w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu art. 14 ust. 1 ugh oraz art. 6 ust. 1 ugh, podczas gdy przepisy te nie powinny mieć zastosowania w sprawie, z uwagi na posiadanie przez nie charakteru "przepisów technicznych" w rozumieniu dyrektywy, wobec których nie dopełniono obowiązku notyfikacji, a wobec ich zastosowania uznanie, że sankcja w postaci kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry może zostać zastosowana wobec Skarżących, podczas gdy przepis wprowadzający zakaz urządzania gier w miejscach innych niż kasyna gier - art. 14 ust. 1 ugh, został uznany za przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, co do którego nie dopełniono obowiązku notyfikacji, a w związku z tym nie może być stosowany w stosunku do jednostek, w tym Skarżących, natomiast niezastosowanie art. 14 ust. 1 ugh oraz art. 6 ust. 1 ugh prowadziłoby do wniosku, że zastosowanie wyrażonej w art. 89 ugh sankcji w postaci kary pieniężnej nastąpiło w sytuacji braku wyrażonego w ugh zakazu urządzania gier na automatach w innych miejscach niż kasyno gier;

7) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że Skarżące winny podlegać karze za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry w wysokości 12 000 zł od każdego automatu (przy założeniu, że Skarżące urządzały gry na automatach), zamiast zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ugh;

8) art. 187 § 1, art. 191, art. 192 w zw. z art. 120 oraz art. 121 § 1 Op w zw. z art. 91 ugh przez dokonanie całkowicie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu i ich wybiórczą ocenę;

9) art. 120 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 235 Op w zw. z art. 91 w zw. z art. 2 ust. 6 ugh przez zaniechanie obligatoryjnego zawieszenia przedmiotowego postępowania, gdy rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie wyroku jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych - czy gra na przedmiotowym urządzeniu stanowi grę na automacie w rozumieniu przepisów ugh;

10) art. 216 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 181 Op w zw. z art. 2, art. 14 i art. 89 ugh przez przyjęcie, bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego, że gra na opisanych wyżej urządzeniach jest grą, która w świetle przepisów ugh prowadzona może być wyłącznie w kasynie gry;

11) art. 120 Op w zw. z art. 2 ust. 6 w zw. z art. 91 ugh przez uznanie i przyjęcie, że gra na spornych automatach jest grą na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 ugh mimo braku ustawowych kompetencji do rozstrzygania w tym zakresie;

12) art. 216 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 181 w zw. z art. 284a § 2-3 Op w zw. z art. 91 ugh oraz w zw. z art. 36 ust. 5 w zw. z art. 54 i art. 55 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) oraz art. 77 ust. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.) przez dokonanie ustaleń w postępowaniu na podstawie materiałów pochodzących z niedopuszczalnych czynności;

13) art. 180 § 1 Op przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego celem wyjaśnienia wysokości kary pieniężnej jaka ewentualnie może być nałożona na Skarżące według przepisów art. 89 ust.1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ugh.

W uzasadnieniu Skarżące przedstawiły argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.

W piśmie procesowym z 15 listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (poprzednio Dyrektor IC) wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z 21 listopada 2017 r. Skarżące rozwinęły uzasadnienie zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

W pismach z 18 i 19 czerwca 2020 r. strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w sprawach, w których strona wnosząca skargę kasacyjną nie zrzekła się rozprawy lub inna strona zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli wszystkie strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wyrażą na to zgodę. Wobec tego, że taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przed odniesieniem się do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdzić należy, że problem prawny, którego dotyczą te zarzuty, był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach: z 5 czerwca 2019 r. (sygn. akt II GSK 963/17) i z 15 listopada 2019 r. (sygn. akt II GSK 1477/17). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prawne wyrażone we wspomnianych orzeczeniach, uznając że jest ono trafne również w okolicznościach tej sprawy.

Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok WSA, w którym Sąd, oddalając skargę, zaaprobował ustalenia organów, że Skarżąca urządzała gry na automacie, w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh, poza kasynem gry. Okoliczność, że gry te były grami na automatach w rozumieniu powołanej ustawy nie została skutecznie zakwestionowana w skardze kasacyjnej. Wprawdzie jej autor podniósł zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Op dotyczących postępowania dowodowego m.in. przez "dokonanie całkowicie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu i ich wybiórczą ocenę" oraz przez "przyjęcie, bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego, iż gra na opisanych wyżej urządzeniach jest grą, która w świetle przepisów Ustawy prowadzona może być wyłącznie w kasynie gry" (punkty 8, 10, 11 i 12 petitum skargi kasacyjnej), jednakże tych zarzutów nie uzasadnił. Stwierdził jedynie (s. 21 skargi kasacyjnej), że "skarżący zaprzecza, aby gry prowadzone na automatach stanowiących podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej były grami, które są możliwe jedynie w kasynie gry" oraz odwołał się do treści przepisów art. 121 § 1 i art. 122 Op. Wskazał także, że organy celne "nie wyjaśniły stanu faktycznego w sposób dokładny, przyjmując przy tym za swoje ustalenia opinii biegłego, która (...) budzi poważne wątpliwości". Dalej, autor skargi kasacyjnej argumentował, że kluczowym, a pominiętym dowodem w sprawie jest przesłuchanie Skarżących oraz, że "nie ulega przy tym żadnych wątpliwości, iż zeznania skarżącego są istotne z punktu widzenia jego ewentualnej odpowiedzialności", nie uzasadniając jednak tej tezy.

Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 ppsa, podstawy kasacyjne powinny być uzasadnione. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Powinno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Ponadto należy podkreślić, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie art. 174 pkt 2 ppsa, rozumieć należy bowiem istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku Skarżących, brak jest podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza zaś, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia był istotny – w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia – wpływ na wynik sprawy.

Nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia art. 2 ust. 6 ugh.

Z art. 2 ust. 7 ugh wynika wprost, że wydanie decyzji może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu. Przepis ten nie daje legitymacji organowi celnemu do zainicjowania postępowania przed ministrem właściwym do sprawi finansów. Organ celny może co najwyżej zasygnalizować potrzebę rozstrzygnięcia tej kwestii, co nie oznacza, że na skutek tej sygnalizacji minister będzie zobligowany do wszczęcia postępowania z urzędu. Już tylko z tej przyczyny upatrywanie naruszenia art. 2 ust. 6 ugh jest nieuprawnione.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwy organ prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ugh jest uprawniony do czynienia ustaleń co do charakteru danej gry. Wynika to z regulacji zawartej w ustawie o Służbie Celnej. Służbie tej – zgodnie z treścią poszczególnych przepisów art. 2 ustawy o Służbie Celnej – powierzono kompleks zadań wynikających z ugh: od kompetencji w kwestiach podatkowych (wymiaru, poboru) do związanych z udzielaniem koncesji i zezwoleń, zatwierdzaniem regulaminów i rejestracją urządzeń. W zadaniach Służby Celnej mieści się też wykonywanie całościowej kontroli w wymienionych powyżej dziedzinach, a także – co istotne w realiach tej sprawy – w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. Kontrola ta przebiega w myśl przepisów rozdziału 3 omawianej ustawy (art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej), a w jej ramach funkcjonariusze celni są uprawnieni do podjęcia określonych czynności, w tym do przeprowadzania w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia, możliwości gry m.in. na automacie (art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej). Brak jest argumentów prawnych dla przyjęcia, że efekt tych czynności nie może być wykorzystany w postępowaniu będącym następstwem ustaleń kontrolnych, a jedynie służyć ma do zasygnalizowania właściwemu ministrowi konieczności rozstrzygnięcia w odrębnym trybie przewidzianym w art. 2 ust. 6 ugh, czy ta gra jest grą na automatach w rozumieniu ugh. Zatem zarzuty postawione w punkcie 2, 9 i 12 petitum skargi kasacyjnej również należało uznać za niezasadne.

Nie są zasadne zarzuty postawione w pkt 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej, wskazujące na naruszenie art. 89 ugh przez przyjęcie, że Skarżące były urządzającymi gry w rozumieniu ugh i wymierzenie im kary pieniężnej, podczas gdy Skarżące (w ich ocenie) gier nie urządzały, a także na naruszenie art. 133 § 1 Op w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 91 ugh przez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo ocenił, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego (w tym dowodu z zeznań świadka – klienta baru prowadzonego przez Skarżące) organy administracji zasadnie uznały Skarżące za urządzające gry na automatach poza kasynem gry, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Jak wskazał WSA (a co nie zostało zakwestionowane w skardze kasacyjnej), działania Skarżących odnoszące się do automatów wstawionych do ich lokalu polegały m.in. na zapewnieniu stałego dozoru nad automatami, a także na obsłudze osób, które chciały korzystać z tychże automatów, co polegało w szczególności na wypłacie wygranych pieniężnych uzyskanych podczas gier. W takiej sytuacji WSA prawidłowo ocenił, że działania Skarżących wypełniały hipotezę normy wywiedzionej z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych. Skład orzekający podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 28 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I KZP 1/16), że przepis art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych, zezwalający podmiotom prowadzącym w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej działalność w zakresie, o którym mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2 ugh na dostosowanie się do wymagań określonych w znowelizowanej ustawie o grach hazardowych do dnia 1 lipca 2016 r., dotyczy wyłącznie podmiotów, które prowadziły taką działalność zgodnie z ustawą o grach hazardowych w brzmieniu sprzed 3 września 2015 r. (na podstawie koncesji albo zezwolenia). Ustawowe określenie adresatów unormowania zawartego w art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych, jako: "podmiotów prowadzących działalność w zakresie, o którym mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2, w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy", dotyczy tylko tych podmiotów, które w tym dniu spełniały kryteria, o których mowa w powołanych przepisach ugh. Skoro przepis art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych wprost odesłał do treści m.in. art. 6 ust. 1 ugh, tym samym zakreślił zbiór adresatów norm z niego wynikających wyłącznie do tych podmiotów, które w dniu wejścia w życie nowelizacji prowadziły działalność w ramach tego ostatniego przepisu. Dyrektor IC stwierdził, że Skarżące nie posiadają koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonach gier lub gier na automatach o niskich wygranych, o którym mowa w art. 129 ust. 1 ugh. To ustalenie nie zostało zakwestionowane w skardze kasacyjnej, której autor - uzasadniając zarzut naruszenia art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych - wskazał jedynie, że "nawet gdyby przyjąć, że skarżący urządzał gry na automatach w sposób niezgodny z przepisami ustawy o grach hazardowych (czemu skarżący zaprzecza), to zgodnie z cytowanym wyżej przepisem, skarżący ma prawo prowadzić działalność w tym zakresie aż do 1 lipca 2016 roku". Ten pogląd jest sprzeczny z zaprezentowanym wyżej stanowiskiem, w związku z czym zarzut naruszenia art. 4 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych należy uznać za niezasadny.

Konsekwencją ustaleń, że Skarżące urządzały gry na automatach poza kasynem gry było nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, stanowiącego, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd Skarżących, że w opisanym stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh jest błędny. Należy zauważyć, że ten pogląd był prezentowany, acz niejednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W związku z wystąpieniem rozbieżności Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały wyjaśniającej obejmującej m.in. zagadnienie: "czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy".

Naczelny Sąd Administracyjny 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, stanowiącą w punkcie 2, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Stanowisko zawarte w uchwale w pełni podziela Sąd w obecnym składzie.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty skargi kasacyjnej zbudowane na twierdzeniu o technicznym charakterze przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, jak i zależności, jaka – w ocenie Skarżących – zachodzi pomiędzy tym przepisem a nakazem określonym w art. 14 ust. 1 ugh.

Obie te kwestie były przedmiotem powołanej uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. Zgodnie z punktem 1 sentencji uchwały art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ugh, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 ugh.

Wobec treści uchwały za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty postawione w punkcie 5, 6, 7 i 13 petitum skargi kasacyjnej.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zawartego w piśmie z 15 listopada 2017 r. wniosku Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym, ponieważ pismo to zostało wniesione z przekroczeniem terminu określonego w art. 179 ppsa.