Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2014 r. sprawy ze skargi Z.T. i T.T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr [...] z dnia [...] r. 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. Z. i T. T. zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej zwanego PINB) "o samowoli budowlanej na działce S. i D. K. – wiaty zadaszonej". W oparciu o to zawiadomienie funkcjonariusze PINB dwukrotnie przeprowadzili oględziny nieruchomości S. i D. K. składającej się z działek nr 1 i nr 2. W trakcie tych oględzin stwierdzili, że przy ścianie wschodniej budynku znajdującego się na tej nieruchomości posadowiona został wiata konstrukcji drewnianej, wykonana z 9 slupów, przykryta dachem dwuspadowym o kącie nachylenia 22º, pokrytym dachówką ceramiczną. Wiata ta została posadowiona na gruncie poprzez zatopienie w betonowej wylewce metalowych kotwi zamocowanych do słupów. Słupy przylegające do budynku przytwierdzono do jego ścian także za pomocą kotwi. Wybudowana wiata ma wymiary w rzucie poziomym 3,40 x 5, 33 m i wysokość w kalenicy 2,6 m i usytuowano ja w odległości 0,70 m (według skarżących 0,75 m) od ogrodzenia działki 4 i 1,45 m od ogrodzenia działki nr 3.

W toku postępowania organ ustalił , że S. i D. K. w dniu 20 lipca 2012 r. zgłosili Staroście [...] roboty budowlane polegające na "budowie zadaszenia o wymiarach 4 m x 6 m - wiaty wolnostojącej o konstrukcji drewnianej , dach dwuspadowy o kącie 30 – 35 º spadek dachu na własna działkę". Zgłoszenie to zostało przyjęte przez organ administracji architektoniczno-budowlanej bez zastrzeżeń.

PINB uznał, że opisane roboty budowlane mieszczą się w hipotezie art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( j.t. Dz. U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.). Powołując się następnie na stanowisko sądów administracyjnych ( wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 586/10 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2007 r., VII SA/Wa 635/06), uznał, że wymieniona w tym przepisie wiata nie musi być obiektem wolnostojącym. Za wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 243/08, stwierdził też, że sytuowania wiat na działce budowlanej nie regulują przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) – dalej zwanego rozporządzeniem MI, bowiem przepisy te nie odnoszą się do wiat lecz budynków.

W oparciu o powyższe ustalenia PINB decyzją nr [...] , z dnia [...] r. umorzył postępowanie administracyjne uznając, że zrealizowany przez S. i D. K. obiekt odpowiada dokonanemu zgłoszeniu, aczkolwiek posiada on mniejsze wymiary. Zmniejszenie kąta nachylenia połaci w stosunku do dokonanego zgłoszenia pozostaje zaś w zgodzie z ustaleniami obowiązującego na tym terenie planu miejscowego. W tej sytuacji zdaniem organu I instancji zasadne było umorzenie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli Z. i T. T. domagając się "podjęcia właściwej decyzji" przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej zwanego [...]WINB). Zdaniem wnoszących odwołalnie decyzja organu I instancji oraz sposób prowadzenia przez niego postępowania były niezgodne z prawem. W ich ocenie sąsiedzi w oparciu o dokonane zgłoszenie budowy wolnostojącej wiaty wybudowali bowiem trwałe zadaszenie przymocowane do ściany budynku mieszkalnego. Tym samym należało stwierdzić, że wybudowali oni inny obiekt niż wskazany w zgłoszeniu. Wykonane zadaszenie zostało też w ich przekonaniu w sposób niedopuszczalny umieszczone w odległości 0, 75 m od ich działki, co narusza § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Po zaznajomieniu się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami [...]WINB decyzją z dnia [...] r., znak: [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że ze znajdującego się w aktach sprawy wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m. Z., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Z. Nr [...] z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj., [...] nr [...], poz. [...]) wynika, że działki, na których znajduje się sporna wiata zostały oznaczone w planie jako tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (MN1). Organ odwoławczy podzielił następnie stanowisko PINB, że zrealizowany obiekt został objęty zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazał, że wprawdzie w przepisach brak jest legalnej definicji wiaty to jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że wiata jest pomieszczeniem naziemnym, nieobudowanym ze wszystkich stron ścianami lub nawet w ogóle ścian pozbawiona (tak: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 października 29010 r., sygn. akt II SA/Gl 442/10). Tak rozumiana wiata zatem nie mieści się w definicji budynku zawartej w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Na gruncie rozważanej sprawy należało więc w opinii [...]WINB stwierdzić, że przedmiotowej wiaty pomimo, iż posiada dach oparty na drewnianych słupach oraz słupy te zostały zakotwione w ścianie budynku i w betonowej wylewce, nie można potraktować jako rozbudowy budynku, aczkolwiek została ona trwale związana z budynkiem. Obiekt ten nie stanowi także obiektu małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego, a w konsekwencji zaliczyć go należy do budowli. Skoro zaś wiata nie stanowi budynku to nie odnoszą się do niej przepisy rozporządzenia MI, bowiem w przepisie § 2 ust. 1 tego rozporządzenia określającym zakres przedmiotowy unormowań zawartych w tym akcie wskazano, że stosuje się ono do projektowania i budowy budynków. W konsekwencji [...]WINB zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że wybudowana przez S. i D. K. wiata o powierzchni zabudowy ok. 18 m² została legalnie zrealizowana w oparciu o zgłoszenie z dnia 20 lipca 2012 r. (w uzasadnieniu mylnie wskazano 2013 r.) . Organ ten dodał także, że przedmiotowa budowa nie narusza ustaleń planu miejscowego. Za bezzasadne organ II instancji uznał wreszcie zarzuty wnoszących odwołanie dotyczące nie zachowania wymaganej odległości zrealizowanej wiaty od granicy ich działki. W szczególności zdaniem [...]WINB nie musiał zostać spełniony wymóg zachowania odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką wynikający z § 12 rozporządzenia MI. W ocenie tego organu należy także przyjąć, wbrew twierdzeniem stron wnoszących odwołanie, że wybudowana wiata jest tożsama ze zgłoszonym obiektem i można ją było zrealizować w oparciu o zgłoszenie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na opisaną decyzję [...]WINB wnieśli Z. i T. T. zarzucając jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa. W przekonaniu skarżących decyzja PINB doprowadziła do zalegalizowania nielegalnej budowy wiaty posiadającej wymiary daleko odbiegające od dokonanego zgłoszenia. Zarzucili też usytuowanie tego obiektu w stosunku do granicy ich działki z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych oraz ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie skarżących organy nie wzięły także pod uwagę, że pozbawiono ich udziału w postępowaniu zgłoszeniowym. Wreszcie stwierdzili, że "budowa rzekomej wiaty w świetle prawa jest tak naprawdę rozbudową budynku mieszkalnego" i winna podlegać innej procedurze administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ ten stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem przedmiotowa wiata została wybudowana legalnie , w oparciu o dokonane zgłoszenie oraz nie narusza przepisów § 12 ust. 1-3 rozporządzenia MI, bowiem przepisów tych nie stosuje się do wiat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek część podniesionych w niej zarzutów nie zasługiwała na uwzględnienie. Zauważyć jednak należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwanej p.p.s.a., Sąd nie był związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną, a zatem miał obowiązek uwzględnić z urzędu stwierdzone naruszenia zaskarżonym aktem przepisów zarówno prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, jak nakazuje art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), skład orzekający uznał, że została ona wydana, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu nakazującym Sądowi ich uchylenie.

Sąd podzielił częściowo argumentację podniesioną w skardze, a wcześniej w odwołaniu od decyzji I instancji, że orzekające w sprawie organy nie zwróciły uwagi, iż obiekt zrealizowany przez uczestników postępowania S. i D. K. pełni nie tylko funkcję wiaty przeznaczonej do przechowywania drewna, ale także stanowi zadaszenie nad wejściem do ich budynku mieszkalnego. Przedmiotowa wiata, jak wynika z fotografii sporządzonej przez inspektorów nadzoru budowlanego w trakcie oględzin mających miejsce w dniu 19 września 2013 r., przylega bezpośrednio do ściany budynku mieszkalnego, w której to ścianie znajdują się drzwi wejściowe do budynku. Wiata ta została też wybudowana nad schodami prowadzącymi do tych drzwi. Mając na uwadze trwałe połączenia tej budowli (za pomocą metalowych kotwi) z budynkiem mieszkalnym nie można jej potraktować jako wolnostojącej wiaty, bowiem pełni ona funkcję dachu ochronnego nad wejściem do budynku. O takim zadaszeniu jest mowa w § 292 ust. 1 rozporządzenia MI, aczkolwiek przepis ten nakłada obowiązek jego realizacji w budynkach powyżej dwóch kondygnacji, mających pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi. W związku z tym za błędny należy uznać pogląd orzekających w sprawie organów, że do tego obiektu pełniącego funkcję daszku nad wejściem do budynku mieszkalnego nie mają zastosowania przepisy § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W szczególności bowiem z § 12 ust. 5 tego rozporządzenia wynika, iż odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu, a taką rolę pełni zrealizowane przez uczestników postepowania zadaszenie. Tym samym rację należy przyznać skarżącym, że usytuowanie przedmiotowego zadaszenia – wiaty w odległościach 0,75 m od granicy ich działki narusza warunki techniczno-budowlane.

Z uwagi na wybudowanie przedmiotowego obiektu w oparciu o zgłoszenie, w stosunku do którego nie został wniesiony sprzeciw, nie można jednak zasadnie twierdzić, co czynią skarżący, że został on wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było jednak przeprowadzenie w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego postępowania naprawczego, celem doprowadzenia obiektu zrealizowanego na nieruchomości położonej w Z. – M. do zgodności z prawem. Przedmiotowy obiekt został bowiem wybudowany w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine Prawa budowlanego).

Skarżącym działającym bez fachowego pełnomocnika wyjaśnić przyjdzie, że postępowanie uregulowane w art. 30 Prawa budowlanego ma charakter uproszczonego postępowania administracyjnego, w którym nie stosuje się wszystkich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności zaś stronami tego postępowania są tylko inwestorzy dokonujący zgłoszenia robót budowlanych. Tym samym chybiony był zarzut skargi dotyczący pominięcia ich w postępowaniu "zgłoszeniowym". Dodać też trzeba, że zarzut ten nie mógł zostać też skutecznie podniesiony w kontrolowanym postępowaniu z powodu tego, iż postępowanie w sprawie zgłoszenia robót budowlanych toczyło się przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, a Sąd rozpatrując wniesioną skargę kontrolował postępowanie toczące się przed organami nadzoru budowlanego.

Skład orzekający nie podzielił także poglądu organów nadzoru budowlanego obu instancji w związku z ich generalnym stanowiskiem w kwestii braku zastosowania do wiat przepisów rozporządzenia MI. Zwrócić bowiem należy uwagę, ze zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. W konsekwencji kwestia możliwości zastosowania do projektowania, budowy, czy przebudowy wiat przepisów techniczno-budowlanych zawartych w tym rozporządzeniu winna być poprzedzona ustaleniami dotyczącymi funkcji użytkowej , jaką mają pełnić takie obiekty. W ocenie składu orzekającego organy obu instancji nie wyjaśniając czy zrealizowany przez S. i D. K. obiekt pełni funkcję użytkową części budynku mieszkalnego naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji tego naruszyły także wskazany wyżej § 12 ust. 5 rozporządzenia MI w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zastosuje się do wskazań Sądu. W szczególności organ ten będzie miał na uwadze, że przedmiotowa wiata nie została zrealizowana w warunkach samowoli lecz w oparciu o zgłoszenie, do którego Starosta [...] nie wniósł sprzeciwu. W związku z tym poprowadzi on postępowanie w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 i ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowalnego, które winno doprowadzić do zgodności zrealizowanego obiektu z wymogami wynikającymi z § 12 ust. 5 rozporządzenia MI.

Z powyższych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.), Sąd uchylił decyzje organów obu instancji. O niewykonalności zaskarżonego aktu do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. W wyroku nie rozstrzygano kwestii zwrotu kosztów postępowania bowiem skarżący nie złożyli stosownego wniosku o jakim jest mowa w art. 209 p.p.s.a.