Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2012 r. p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 200 (dwieście) złotych.

W odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł, A.G. złożył formularz PPF wnosząc przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego w części przekraczającej 200 zł. W uzasadnieniu podniósł, że nie posiada środków finansowych na pokrycie pełnych kosztów wpisu sądowego, tym bardziej, że jest zobowiązany do zapłaty opłat sądowych w trzech sprawach, łącznie w kwocie 3.358 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że jest udziałowcem w spółce D. sp. z o.o., która obecnie nie prowadzi efektywnej działalności gospodarczej i nie osiąga dochodów oraz członkiem zarządu w fundacji [...] - bez wynagrodzenia. Mieszka w Niemczech, z małoletnim synem (7 lat). Utrzymują się z zasiłku, świadczenia socjalnego i alimentów w łącznej kwocie około 1.300 Euro miesięcznie.

Analogiczne wnioski o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 45/20 i I SPP/Go 46/20.

Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano jego pełnomocnika do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji:

-dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego,

-dokumentów potwierdzających wysokość i formę pomocy finansowej otrzymywanej na syna za ostatnie trzy miesiące,

-kopii deklaracji podatkowej skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 rok,

-wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy,

-oświadczenia skarżącego o kosztach utrzymania, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (w tym m.in. najem, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizja, internet itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz źródeł ich finansowania,

-odpisu sprawozdania finansowego D. sp. z o.o. za 2019 rok obejmującego: bilans, rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych (o ile był sporządzany), zestawienie zmian w kapitale własnym, informację dodatkową i objaśnienia,

-kopii deklaracji w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT-8) złożonej przez D. sp. z o.o. za 2019 rok,

-dokumentów potwierdzających pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu Fundacji [...] bez wynagrodzenia.

W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego poinformował, że A.G. jest osobą bezrobotną. Obecnie osiąga: zasiłek socjalny w kwocie 544,32 Euro oraz na syna - 289,00 Euro, alimenty państwowe na syna w wysokości 220,00 Euro oraz świadczenie socjalne na dziecko (Kindergeld) w kwocie 204,00 Euro, a jego miesięczne koszty utrzymania to: czynsz za wynajmowane mieszkanie 405,00 Euro, prąd 43,00 Euro, dojazdy do przedszkola oraz kurs zawodowy + językowy około 200,00 Euro oraz pozostałe koszty, w tym żywność i odzież około 500,00-600,00 Euro. Dodał, że skarżący pełni funkcję członka zarządu Fundacji [...] bez wynagrodzenia. Z kolei spółka D. od 2005 r. nie składa sprawozdań finansowych i deklaracji podatkowych. Obecnie nie ma zarządu i kuratora. Wobec ww. spółki wszczęto postępowanie w celu jej rozwiązania bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Pełnomocnik nadesłał kserokopie decyzji Jobcenter w języku niemieckim, zeznania podatkowego składanego w Niemczech, wydruk rachunku bankowego Sparkasse za okres styczeń - marzec oraz lipiec 2020 r., a także kopię uchwały z [...] czerwca 2005 r. o odwołaniu skarżącego z funkcji Prezesa zarządu D. sp. z o.o. jak i dokumentów dotyczących ww. spółki oraz akt fundacyjny Fundacji [...] (Rep. A nr [...]).

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej zwanej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4).

Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżący - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd/referendarz sądowy bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu/referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08).

W ocenie referendarza, z przedstawionych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów wynika, że jest on w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Dokonując analizy i oceny sytuacji majątkowej, finansowej i zdolności płatniczych skarżącego zauważyć należy, że jego rodzina ma zapewnione warunki mieszkaniowe. Nadto skarżący posiada stałe źródło dochodów w kwocie około 1.300 Euro miesięcznie: zasiłek socjalny, alimenty oraz świadczenie socjalne na dziecko (Kindergeld), z których pokrywane są bieżące wydatki. Co prawda skarżący jest osobą bezrobotną, ale jak oświadczył jego pełnomocnik, uczestniczy w kursie organizowanym przez Urząd Pracy, mającym na celu zwiększenie aktywności zawodowej. Zauważyć w tym miejscu również należy, że skarżący, pomimo stosownego wezwania, nie przedłożył wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, a jedynie za lipiec oraz za okres styczeń-marzec 2020 r. Niemniej jednak analiza nadesłanych wyciągów potwierdza twierdzenia skarżącego o braku zgromadzonych oszczędności.

Z nadesłanych dokumentów wynika nadto, że skarżący pełni funkcję członka zarządu w fundacji [...], nie uzyskując z tego tytułu wynagrodzenia. Z kolei D. sp. z o.o. faktycznie nie prowadzi działalności, nie składa deklaracji, nie ma organu reprezentacji - zarządu. Wobec ww. spółki prowadzone jest postępowanie mające na celu jej rozwiązanie bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Dodatkowo skarżący wykazał, że uchwałą nr [...] z [...] czerwca 2005 r. odwołano go z funkcji Prezesa zarządu D. sp. z o.o.

W tej sytuacji uznać należało, że strona jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Mając jednak na względzie wysokość ustalonego w niniejszej sprawie wpisu od skargi na kwotę 1.500 zł oraz to, że skarżący prowadzi równocześnie trzy postępowania sądowoadministracyjne (sprawy o sygn. akt I SA/Go 63-65/2020) jednorazowe poniesienie tego wydatku mogłoby spowodować uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego skarżącego.

Z tego też względu, a także celem zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu, przyznano mu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie poprzez zwolnienie go z uiszczenia wpisu od skargi powyżej kwoty 200 zł.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.