Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. Sp. zo.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13, w przedmiocie wyłączenia Sędziego WSA Waldemara Śledzika od orzekania w sprawie ze skargi O. Sp. zo.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 maja 2013 r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek Skarżącej o wyłączenie Sędziego Waldemara Śledzika od orzekania w sprawie.

2. Przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania

W piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. Skarżąca zawarła wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy - Waldemara Śledzika. Uzasadniając wniosek wskazała na fakt, że w związku z rzekomym działaniem na szkodę Skarbu Państwa, polegającym na podejmowaniu działań, jakoby nakierowanych na unikanie opodatkowania, Prokuratura Okręgowa w W. - w odniesieniu do ówczesnych władz Skarżącej - prowadzi obecnie śledztwo w przedmiocie ewentualnego przestępnego działania, polegającego jakoby na unikaniu opodatkowania m.in. przez Skarżącą.

Skarżąca podniosła, że w przypadku ostatecznego rozstrzygnięcia oczyszczającego ówczesnych przedstawicieli Skarżącej z zarzutów, istnieć będzie podstawa wznowienia postępowania w sprawie niniejszej.

W ocenie Skarżącej uprzednie rozstrzygnięcie sprawy niniejszej w sposób oczywisty wpływało będzie na pozycję byłych przedstawicieli władz Skarżącej w ewentualnym procesie karnym - prowadząc w ostateczności do naruszenia fundamentalnej, wynikającej wprost z Konstytucji, zasady domniemania niewinności.

Skarżąca zaznaczyła, że zgodnie z poglądami doktryny, przy rozpoznawaniu wniosku o zawieszenie postępowania koniecznym jest uwzględnienie zasad sprawiedliwości. Ewentualne zaś sądowoadministracyjne rozstrzygnięcie tejże sprawy przed rozpoznaniem wątków karnych w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości może prowadzić do naruszenia zasady domniemania niewinności uprzednich władz Skarżącej.

Zdaniem Skarżącej odmowa uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie budzi uzasadnione wątpliwości, co do obiektywizmu objętego wnioskiem Sędziego Sprawozdawcy.

3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji

Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie i nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Skarżąca nie podała bowiem jakiejkolwiek faktycznie istniejącej przyczyny – w nawiązaniu do okoliczności tej konkretnej sprawy, uzasadniającej wyłączenie sędziego. W żadnym stopniu nie odniosła się też do przesłanek zawartych w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "u.p.p.s.a.").

Sąd stwierdził, że podniesiona przez Skarżącą we wniosku okoliczność nie może stanowić podstawy uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. W szczególności, sędzia nie podlega wyłączeniu z mocy ustawy z tej tylko przyczyny, że Skarżąca ogólnie kwestionuje obiektywizm tego sędziego.

Zdaniem Sądu kwestionowanie zasadności rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania, czy też kwestionowanie zasadności podejmowanych przez sędziego czynności nie jest przesłanką uzasadniającą żądanie wyłączenia sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie wywołać mogą wątpliwości co do jego bezstronności, zaś takich przyczyn zdaniem Sądu, brak jest w sprawie rozpoznawanej.

4. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zaskarżając je w całości wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 113 § 2 u.p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z art. 166 u.p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez rozważenia wszelkich okoliczności w sprawie; art. 19 u.p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące niezasadną odmową uwzględnienia wniosku Skarżącej.

W zażaleniu wyrażono zdanie, że Sąd pierwszej instancji w rozważaniach pominął istotną okoliczność, tj. trwania postępowania karnoskarbowego prowadzonego w odniesieniu do uprzednich władz Skarżącej. Odmowa zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia kwestii ewentualnej odpowiedzialności karnoskarbowej może doprowadzić do naruszenia zasad sprawiedliwości. Takie zaś naruszenie bez wątpienia uzasadnia wniosek w trybie art. 19 u.p.p.s.a.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyłączenie sędziego może nastąpić po zaistnieniu przesłanek z art. 18 lub art. 19 u.p.p.s.a. Art. 19 u.p.p.s.a. rozszerza przypadki wyłączenia sędziego, enumeratywnie wymienione w artykule poprzednim, stanowiąc, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności

w danej sprawie.

W ujęciu komentowanego przepisu przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 u.p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, ONSA WSA 2008, nr 6, poz. 97, słusznie podkreślił, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (zob. także aprobująca glosa A. Gomułowicza, OSP 2008, z. 12, s. 916 i n.) (por. za A.Kabat, komentarz do art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, LEX 2013).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela twierdzeń żalącego aby okoliczność nie zawieszenia postępowania w sprawie, z uwagi na okoliczność trwania postępowania karnoskarbowego w stosunku do uprzednich władz Spółki, wpływała na bezstronność sędziego.

W aktach (karta 243) znajduje się oświadczenie sędziego, z którego wynika, że nie zachodzą po jego stronie przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 u.p.p.s.a. wyłączające od rozpoznania sprawy ani też nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w sprawie (art. 19 u.p.p.s.a.). Jeśli Skarżąca zaprzecza prawdziwości złożonych przez Sędziego oświadczeń, powinna była wskazać na okoliczności podważające ich wiarygodność. Autorytet moralny sędziego, który pełni swoją funkcję wydając wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej przemawia za wiarygodnością złożonego przez niego wyjaśnienia. Zatem jeśli strona przeczy prawdziwości tego oświadczenia to powinna wskazać okoliczności, które obiektywnie podważają wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, publ.: OSNC 1972, nr 3, poz. 55). To, że Sędzia nie wydał rozstrzygnięcia zgodnego z oczekiwaniami Skarżącej nie oznacza, że Sędzia nie jest w sprawie bezstronny. Opowiedzenie się za racją Skarżącej prowadziłoby do absurdalnego wniosku, z którego wynika, że każdy sędzia wydając rozstrzygniecie nie po myśli strony zachowuje się stronniczo. Podzielić zatem należało stanowisko Sądu pierwszej instancji, że niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a.