I SA/Po 759/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-12	
Data wpływu	2025-10-22	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Barbara Rennert /przewodniczący/
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Małgorzata Bejgerowska	
Symbol z opisem	6110 Podatek od towarów i usług	
Hasła tematyczne	Podatek od towarów i usług	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Administracji Skarbowej	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 361; art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 112b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 112b ust. 2b; Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; art. 153, art. 170; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 nr 0 poz 111; art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)	
Sentencja
Dnia 12 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (sprawozdawca) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant: starszy sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 roku sprawy ze skargi T. sp. z o.o. w F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2025r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia do października 2018 roku oddala skargę.	
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. decyzją z 27 kwietnia 2023 r., nr [...] określił T.-T. sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w T. (obecnie: T. T.) zobowiązanie podatkowe za miesiące: sierpień 2018 r. w kwocie 78.179 zł, wrzesień 2018 r. w kwocie 99.369 zł, październik 2018 r. w kwocie 107.829 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe dotyczące rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące: sierpień 2018 r. w kwocie 43.751 zł, wrzesień 2018 r. w kwocie 30.443 zł, październik 2018 r.

w kwocie 71.729 zł.

Organ podatkowy ustalił, że faktury na których jako wystawców/sprzedawców wskazano: I. T. Sp. z o.o. oraz B. T. Sp. z o.o. są nierzetelne, gdyż nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych (z tymi podmiotami) i stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361; w skrócie: "u.p.t.u.") nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikający z nich podatek naliczony.

Organ wyjaśnił, że I. T. Sp. z o.o. oraz B. T. Sp. z o.o. nie prowadziły działalności gospodarczej, nie dokonały nabyć towarów, a tym samym nie mogły dokonać ich dostaw. Nie będąc właścicielem opon, nie mogły przenieść prawa do rozporządzania tym towarem jako właściciel na nabywców wykazywanych na wystawionych przez spółkę fakturach sprzedaży, bo same takiego prawa nie posiadały. W ocenie organu, spółka nie podjęła żadnych kroków mających na celu uniknięcie uczestnictwa w nierzetelnych transakcjach. W ocenie organu powinna ona mieć świadomość, że uczestniczy w transakcjach stanowiących oszustwo oraz że otrzymywane przez nią faktury jedynie firmują obrót oponami niewiadomego pochodzenia, nie wykluczając możliwości, że opony te pochodzą z przestępstwa. Tymczasem spółka nie przykładała żadnej wagi do aspektu legalności obrotu i nie wykazała, że dochowała należytej staranności kupieckiej, która pozwalałaby stwierdzić, że nie mogła mieć świadomości o nierzetelności zakwestionowanych faktur zakupu opon. Zdaniem organu, podjęcie działań "starannego kupca" pozwoliłoby spółce na zgromadzenie różnych informacji o kontrahencie, tj. siedzibie, miejscu wykonywanej działalności, osobach reprezentujących, przewoźnikach. Powyższe dałoby podatnikowi podstawy do powzięcia przypuszczenia o nierzetelnym charakterze transakcji.

Spółka odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in. na szereg błędnych i niepełnych ustaleń. W związku z powyższym wniesiono o uzupełnienie materiału dowodowego

o informacje dotyczącą B. T. Sp. z o.o. W odwołaniu zarzucono też naruszenie art. 112c u.p.t.u. w zw. z art. 112b ust. 1 lit. c u.p.t.u. w zw. z art. 273 Dyrektywy VAT poprzez ustalenie na podstawie przepisów krajowych w sposób automatyczny dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 100% kwoty podatku naliczonego zakwestionowanego przez organ podatkowy.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 31 października 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 27 kwietnia 2023 r.

Organ II instancji stanął na stanowisku, że Naczelnik podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy

w postępowaniu podatkowym, tj. zebrał, dopuścił i rozpatrzył w prowadzonym postępowaniu wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Za bezzasadny organ uznał m.in. zarzut naruszenia art. 112c pkt 2 u.p.t.u., albowiem przepis ten nakłada obowiązek nałożenia sankcji na podmiot, który posłużył się fakturami, które stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji daje w pełni podstawę do uznania, że spółka dopuściła się takiego procederu. B. T. Sp. z o.o. i I. T.

Sp. z o.o. nie były bowiem faktycznymi sprzedawcami opon, które skarżąca spółka nabyła.

W efekcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , Sąd wyrokiem z 28 listopada 2024 r. I SA/Po 26/24 w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję, a w pkt II orzekł o kosztach postępowania.

Sąd uznał, że okoliczności rozpoznawanej sprawy wymagały od organu

II instancji dokładnego wyznaczenia wyraźnej, zobiektywizowanej granicy między wiedzą, zamiarami i charakterem aktywności wystawców spornych faktur oraz podatnika, a tego organ nie uczynił. Organ został zobowiązany do jednoznacznego stwierdzenia, czy spółka brała świadomy udział w oszustwie podatkowym. Organ miał na podstawie zebranych dowodów stwierdzić, czy mamy do czynienia z "pustą fakturą", tj. czy dostawa miała miejsce czy w ogóle nie została wykonana, albo dokonać ustaleń w zakresie świadomości bądź niedochowania przez skarżącą należytej staranności w ramach spornych transakcji. Miało to istotne znaczenia dla ustalenia sankcji z art. 112c u.p.t.u., w świetle nowego brzmienia przepisu, który wszedł w życie przed zakończeniem postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 14 sierpnia 2025 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 27 kwietnia 2023 r. w części dotyczącej określenia spółce zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2018 r. oraz uchylił ww. decyzję Naczelnika w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania

w podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia do października 2018 r. i ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 25% stwierdzonych nieprawidłowości, tj. w kwocie: za sierpień 2018 r. – 10.938,00 zł, za wrzesień 2018 r. – 7.611,00zł, za październik 2018 r. – 17.932,00zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przedawnienia. Stwierdził, że przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do października 2018 r. co do zasady nastąpiłoby z końcem 2023 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. pismem

z 21.07.2023 r. zawiadomił pełnomocnika szczególnego, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego należnego od T.-T. w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2018 r. uległ zawieszeniu 30 czerwca 2023 r.,

w związku z wszczęciem przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. postępowania przygotowawczego nr RKS [...]

w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. - polegające na narażeniu na uszczuplenie budżetu państwa na łączną kwotę

145.923,00 zł przez podanie nieprawdy w złożonych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T. deklaracjach podatkowych za ww. okresy rozliczeniowe. Pełnomocnik nie podjął ww. zawiadomienia. Pismo zostało uznane za doręczone 5.08.2023 r.

O zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zawiadomiono także spółkę - pismo zostało doręczone 27.07.2023 r.

Pismem z 20.03.2024 r. NaczelnikUrzędu Celno Skarbowego poinformował organ I instancji, że ww. postępowanie przygotowawcze przeciwko wiceprezesowi spółki - K. B. zostało zakończone wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celno Skarbowego postanowienia z 12.01.2024 r. o umorzeniu dochodzenia, zatwierdzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej 24.01.2024 r. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że Prokuratura Okręgowa W. w ramach prowadzonego śledztwa, sygn. akt [...] w dniu 15.06.2023 r. również ogłosiła K. B. zarzuty. Analiza obu ww. postępowań przygotowawczych wykazała, że numery i daty wystawionych faktur objętych zarzutem w sprawie RKS [...] są tożsame z datami i numerami faktur ujętych w treści zarzutów wobec K. B., ogłoszonych mu w ramach śledztwa Prokuratury Okręgowej [...] w W.. Sygn. akt [...] Prokuratura Okręgowa W., pismem z 4.06.2024 r. poinformowała organ I instancji, że za sygn. akt [...] prowadzi śledztwo przeciwko K. B. i innym podejrzanym oraz przekazała postanowienie o postawieniu zarzutów. Następnie, pismem z 30.06.2025 r. Prokuratura Okręgowa [...] w W. udzieliła informacji, że 22.11.2024 r. skierowano do Sądu Okręgowego w W. akt oskarżenia przeciwko K. B. i innym. Zgodnie z pismem Prokuratury z 30.06.2025 r. sprawa jest obecnie na etapie postępowania sądowego.

Zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego

w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2018 r. - trwa.

Organ I instancji, pismem z 20.06.2024 r. uzupełnił zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wszczęcie tego postępowania nie miało charakteru instrumentalnego.

Zdaniem organu II instancji w zakresie I. T. Sp. z o.o. zgromadzono obszerny materiał dowodowy jednoznacznie wskazujący na to, że rola tej spółki sprowadzała się do wystawiania i wprowadzania do obrotu prawnego faktur, które miały dokumentować dostawę towarów z wykazanym na nich podatkiem VAT.

W związku ze swoim pojawieniem się na rynku, spółka przeprowadziła jedynie formalne czynności mające na celu uprawdopodobnienie prowadzenia działalności gospodarczej. Tymi czynnościami były:

- zgłoszenie działalności gospodarczej do odpowiednich urzędów;

- uzyskanie potwierdzenia zarejestrowania podatnika VAT czynnego i zaświadczenia

o numerze identyfikacyjnym REGON;

- założenie rachunków bankowych;

- zawarcie umowy najmu pomieszczeń biurowych i magazynowych.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. pismem

z 29.09.2020 r. przekazał organowi I instancji kserokopię decyzji z 29.05.2020 r.

nr [...], [...], którą wydał dla l. T. Sp. z o.o., a z której wynika, że spółka ta nie osiągnęła obrotów ze sprzedaży towarów i usług. W trakcie kontroli celno-skarbowej oraz postępowania podatkowego spółka nie zapewniła dostępu do ksiąg podatkowych ani nie przedłożyła dokumentów źródłowych. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. dokonał ustaleń na podstawie dokumentów w postaci faktur sprzedaży uzyskanych od kontrahentów spółki oraz innych organów podatkowych. Ustalono, że faktury VAT sprzedaży wystawione i wprowadzone do obrotu przez l. T. Sp. z o.o., z których kontrahenci odliczyli podatek naliczony, nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych i są tzw. "pustymi fakturami", stwierdzającymi czynności, które nie zostały dokonane.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , l. T. Sp. z o.o. została zawiązana w celu uczestniczenia w łańcuchu transakcji, które nie występują w realnie działającym obrocie towarowym. Analiza zapisów na rachunkach bankowych spółki wykazała, że rachunki te służyły jedynie do wypłacania w formie gotówki środków finansowych pochodzących od podmiotów, na rzecz których l. T. Sp. z o.o. wystawiał faktury. Wpłaty dokonywane na rachunki bankowe m.in. przez T.-T. były tego samego dnia wypłacane z bankomatów w operacjach po 4.000 zł.

I. T. Sp. z o.o. nie złożyła plików [...] ani deklaracji dla podatku od towarów i usług ani informacji podsumowujących o dokonanych transakcjach wewnątrzwspólnotowych za okres od stycznia do sierpnia 2018 r.

Z kolei B. T. Sp. z o.o. formalnie została założona przez Kancelarię Gospodarczą [...] Sp. z o.o., której prezesem był P. P.. Zgodnie

z zeznaniami P. P. - do czasu zbycia udziałów B. T. sp. z o.o., tj. do 26.09.2018 r. (na rzecz R. B.) spółka ta nie przeprowadzała żadnych transakcji. Swoją siedzibę miała w wirtualnym biurze w P. przy ul. [...]. Żaden z reprezentantów spółki nie stawił się na czynności sprawdzające przeprowadzane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. , a R. B. odmówił złożenia zeznań.

Osobami łączącymi obie spółki, tj. I. T. i B. T. był K. W. i R. B..

Przesłuchiwany jako świadek R. B. zeznał, m.in., że z K. W. mieli pomysł, żeby handlować oponami, ale plany te nie zostały wdrożone, ponieważ ich przerosły. Natomiast K. W. również przesłuchiwany w charakterze świadka zeznał, że wszystkim zajmował się R. B.. Wskazuje co prawda, w odniesieniu do l. T. Sp. z o.o., że jakieś transporty z magazynów tej firmy miały miejsce, natomiast nie znał żadnych szczegółów dotyczących pochodzenia opon - czy rzeczywiście były własnością l. T. Sp. z o.o. Nie miał w istocie wiedzy na temat funkcjonowania firmy, w której pełnił funkcję prokurenta, za co nie dostawał wynagrodzenia, jedynie za zwrot kosztów za używanie samochodu.

Z zeznań K. B. wynika, że do l. T. Sp. z o.o. oraz do B. T. Sp. z o.o. opony miała dostarczać zagraniczna firma U. "[...]". Jednakże zagraniczna administracja podatkowa nie potwierdziła tych informacji. W rejestrach wystawionych i otrzymanych faktur VAT przekazanych przez ww. firmę za okres od stycznia do października 2018 r. nie odnotowano transakcji z krajowymi spółkami l. T. Sp. z o.o. i B. T. Sp. z o.o.

Organ stwierdzi, że B. T. Sp. z o.o. (podobnie jak I. T. sp. z o.o.) została kupiona w celu wystawiania faktur, które miały legalizować handel oponami niewiadomego pochodzenia i tym samym przyczyniać się do możliwości odliczenia podatku naliczonego u ich odbiorcy. B. T. Sp. z o.o., tak samo jak l. T. Sp. o.o., nie złożyła deklaracji podatkowych [...] praz plików [...].

Osobą, która miała być odpowiedzialna za nawiązanie kontaktów handlowych między spółkami l. T., B. T. a T.-T. był M. J. - przedstawiciel handlowy ww. zagranicznej firmy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przyjął, że M. J. faktycznie był przedstawicielem zagranicznej firmy, jednakże jak podał zagraniczny organ podatkowy, firma ta nie sprzedała opon do krajowych spółek, które J. wskazał jako kontrahentów U. "[...]", którzy mieli wykupić opony jeszcze przed nałożeniem ceł antydumpingowych na opony pochodzące z [...] i następnie sprzedać je m.in. stronie. Dlatego kluczową w sprawie była informacja o braku dostaw towaru z [...] do kraju na rzecz ww. podmiotów, ponieważ wskazuje to na przestępczy charakter dokonanych przez l. T. Sp. z o.o. i B. T. Sp. z o.o. czynności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał faktyczne istnienie towaru, jakim były opony marki [...], jednakże towar ten nie pochodził od l. T. Sp. z o.o. i B. T. Sp. z o.o. Faktyczne źródło pochodzenia opon nie zostało ustalone. Dlatego też firmowane przez te spółki faktury VAT uznano za nierzetelne i nieodzwierciedlające faktycznych dostaw pomiędzy wskazanymi w nich podmiotami.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w sprawie wystąpił rzeczywisty obrót oponami marki [...], zatem należało ustalić, czy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że dana czynność wiąże się z oszustwem podatkowym. W tym przypadku badanie dobrej wiary podatnika, czy też świadomości, co do uczestnictwa w ewentualnym nielegalnym procederze, miała kluczowe znaczenie dla uznania, czy nabywcy towarów przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikających z faktur zakupu.

Zdaniem organu odwoławczego opisane okoliczności towarzyszące transakcjom z firmami l. T. Sp. z o.o. i B. T. Sp. z o.o. winny budzić wątpliwości strony i stanowić powody do niepokoju w chwili dokonywania transakcji.

W ocenie organu II instancji, skarżąca spółka wiedziała lub przynajmniej mogła przewidywać, że działalność l. T. Sp. z o.o. i B. T. Sp. z o.o. ma charakter fikcyjny. Strona podjęła współpracę z nowymi, nieznanymi wcześniej na rynku podmiotami, opierając się wyłącznie na ustnym poleceniu osoby zatrudnionej u jej kontrahenta. Pomimo, że rzekomy dostawca był podmiotem dotychczas w branży

w zasadzie zupełnie nieznanym, anonimowym, weryfikacja jego wiarygodności

i rzetelności dokonana przez spółkę ograniczyła się do sprawdzenia l. T.

Sp. z o.o. wyłącznie od strony czysto formalnej (wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego). Z przedłożonych przez spółkę dokumentów wynika, że

w korespondencji mailowej z 24.09.2018 r., w formie załącznika, otrzymała od l. T. Sp. z o.o. scan oświadczenia z 14.09.2018 r., że podmiot ten jest czynnym podatnikiem VAT. Oświadczenie to zostało podpisane przez R. B.. Przy czy w tym dniu spółka nie posiadała już statusu czynnego podatnika podatku od towarów

i usług, co wynika z uzyskanego przez spółkę w dniu 1 października 2018 r. zaświadczenia od Naczelnika Urzędu Skarbowego, zgodnie, z którym l. T. Sp. z o.o. figurowała w rejestrze czynnych podatników VAT do 11.09.2018 r. Powyższe wprost wskazuje zatem, że weryfikacja kontrahenta pod kątem dopełnienia obowiązków rejestracyjnych nastąpiła już po zawarciu transakcji (otrzymaniu faktury z dnia 23.08.2018 r.) od l. T. Sp. z o.o.

Podobnie w przypadku B. T. Sp. z o.o. skarżąca spółka podjęła współpracę z zupełnie anonimowym dotychczas na rynku, nowym podmiotem, opierając się wyłącznie na rekomendacji M. J.. Podobnie jak w przypadku l. T., kontakty z B. T. odbywały się wyłącznie za pośrednictwem telefonu

i maili, nie podpisano umowy, brak dowodów na przedstawienie oferty, negocjacje,

itp. Spółka całkowicie zlekceważyła fakt, że osobą kontaktującą się ze strony B. T. był K. W., a więc ta sama osoba, która jeszcze miesiąc wcześniej była przedstawicielem i wspólnikiem l. T.. Spółka i w tym wypadku nie była zainteresowana, czy B. T. Sp. z o.o. posiada potencjał dla realizacji jej zamówień. Nie zwróciła uwagi na tak łatwe do zweryfikowania okoliczności, jak siedziba spółki w wirtualnym biurze, minimalny kapitał zakładowy, całkowicie odmienny od przedmiotu transakcji profil działalności zgłoszony w KRS. W dacie wystawienia pierwszych dwóch faktur jedynym wspólnikiem B. T. Sp. z o.o. była Kancelaria Gospodarcza [...] a więc podmiot, którego aktywność sprowadza się do zakładania i sprzedaży spółek. I w tym wypadku towar fakturowany przez firmę z siedzibą w [...] kamienicy, dostarczany był zgodnie z dokumentami przewozowymi z Z. w województwie [...]. Ponadto zarówno l. T. Sp. z o.o. jak i B. T. Sp. z o.o. nie dbała zupełnie o swoją rozpoznawalność i widoczność, nie posiadała strony internetowej, nie prowadziła żadnych działań marketingowych.

Organ wskazał, że skarżąca spółka, podejmując współpracę z nowymi kontrahentami, nie była w ogóle zainteresowana ustaleniem, co to są za podmioty, jaka jest ich pozycja w branży, jaką mają opinię wśród innych uczestników rynku, czy posiadają stosowny potencjał organizacyjny, kadrowy do prowadzenia działalności itp. Takie zachowanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej ocenił jako nierozważne, ryzykowne i niespełniające standardów tzw. należytej staranności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że spółka, lekceważąc symptomy związane z potencjalnym ryzykiem, zdecydowała się na udział w przedmiotowych transakcjach, które wobec towarzyszących im okoliczności, odbiegają od standardów przyjętych w zawodowo

i profesjonalnie prowadzonej działalności gospodarczej. Spółka, nawiązując taką współpracę, powinna jednocześnie mieć świadomość, że będzie musiała ponieść wszelkie ewentualne konsekwencje z nią związane.

W związku z powyższym organ II instancji podtrzymał stanowisko Naczelnika, że podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez l. T. Sp. z o.o. i B. T. Sp. z o.o.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , dokonane ustalenia i zebrany materiał dowodowy w pełni uzasadniają rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia zobowiązania podatkowego. Jednakże z uwagi na zakwestionowanie przez organ odwoławczy tezy organu I instancji o świadomym uczestnictwie skarżącej spółki w nierzetelnych transakcjach z l. T. Sp. z o.o. i B. T. Sp. z o.o. oraz nowelizację przepisów u.p.t.u. w zakresie m.in. zasad ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego, które weszły w życie z dniem 6.06.2023 r., organ odwoławczy zobowiązany był do ustalenia tego zobowiązania na podstawie znowelizowanych przepisów art. 112b i art. 112c u.p.t.u. Wynika to z art. 25 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

z 2023 r. poz. 1059), który stanowi, że do postępowań podatkowych, kontroli podatkowych lub kontroli celno-skarbowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu, stosuje się przepisy art. 112b i art. 112c ustawy zmieniającej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przyjmowanie nierzetelnych faktur w konsekwencji prowadziło do istotnego zmniejszenia należnych do wpłaty zobowiązań podatkowych: w sierpniu

2018 r. o kwotę 43.75,- zł, we wrześniu 2018 r. o kwotę 30.443,- zł i październiku

2018 r. o kwotę 71.729,- zł. Przyjmowanie nierzetelnych faktur nie miało też charakteru incydentalnego, a zakończenie współpracy z jednym podmiotem (l. T.

Sp. z o.o.) spowodowało nawiązanie jej z kolejnym (B. T. Sp. z o.o.)

z nierzetelnych wystawców faktur. Co istotne, nieprawidłowości te miały miejsce

w trzech kolejno następujących po sobie miesiącach, co świadczy o stałości

i konsekwencji tych nadużyć.

Zdaniem organu skala zakwestionowanych faktur zarówno w ujęciu bezwzględnym jak i w odniesieniu do całego wolumenu kwotowego nabyć spółki w badanym okresie była niewątpliwie znaczna. Udział nierzetelnych faktur w relacji do ogółu zakupów strony wyniósł niemal [...]%. Nie były to zatem pojedyncze, niewielkie w skali działalności transakcje, które potencjalnie mogłyby skutkować zmniejszeniem czujności nabywcy i umknąć jego uwadze. Stwierdzone nieprawidłowości skutkowały uszczupleniem należności budżetowych na znaczną skalę.

Nadto organ stwierdził, że dla wymierzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego nie bez znaczenia było również to, że spółka po ujawnieniu nieprawidłowości nie podjęła działań naprawczych, np. poprzez złożenie korekt rozliczeń.

Uwzględniając powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ustalił dodatkowe zobowiązania podatkowe od towarów i usług na poziomie 25% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 14 sierpnia 2025 r. zarzucono naruszenie:

1) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. oraz art. 120, 122, 127 i 187 § 1 o.p. polegające na niewykonaniu przy wydawaniu decyzji organu II instancji oceny prawnej oraz wskazań, co do dalszego sposobu postępowania zawartej

w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 28 listopada 2024 r. sygn. akt

I SA/Po 26/24;

2) art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. w związku z art. 121 § 1, art. 124, art. 127 o.p., art. 180

§ 1 o.p. i art. 187 § 1 o.p. polegające na zignorowaniu wniosków dowodowych strony zawartych w odwołaniu, które to wnioski są istotne w punktu widzenia możliwości przeprowadzenia oceny dochowania przez skarżącą należytej staranności oraz z punktu widzenia potencjalnego zastosowania sankcji przewidzianej w art. 112b ust. 1 lit. a u.p.t.u.;

3) art. 86 ust. 1 i 2 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u., oraz art. 14 ust. 1, art. art. 167, art. 168 lit. a) i art. 178 lit. a) Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej jako Dyrektywa VAT) art. 4 ust. 3 i art. 19 ust. 1 pkt 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/30 ze zm.), w zw. z art. 267 i art. 288 Traktatu

o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana z 2012 r. - Dz. Urz. U.E. z dnia 26 października 2012 r. Nr C 326 s. 1 i nast.), w zw. z art. 9 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w związku z art. 122, art. 187 § 1 o.p. i art. 191 o.p. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że aktywność podmiotu stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 14 ust. 1 Dyrektywy VAT nie stanowi dostawy towarów z tego powodu, że w toku postępowania nie ustalono źródła pochodzenia towaru stanowiącego przedmiot dostawy na rzecz skarżącej, a tym samym na tej podstawie transakcję uznaje się za niedokonaną skutkującą utratą prawa do odliczenia;

4) art. 122, art. 187 § 1 oraz 191 o.p. w związku z art. 127 o.p. oraz art. 210 § 1 pkt 6

i § 4 o.p. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w nawiązywaniu relacji handlowych w kontrahentami;

5) art. 127 o.p. w związku z art. 210 § 1 pkt 6 § 4 o.p. i art. 121 § 1 i art. 124 o.p. oraz art. 112b ust. 1 lit. a u.p.t.u. w związku z art. 112b ust. 2b u.p.t.u. w zw. z art. 273 Dyrektywy VAT polegające na błędnym określeniu kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego, naruszeniu zasady proporcjonalności i neutralności, która są zaliczane do fundamentalnych zasad wspólnotowego systemu VAT;

6) art. 112b ust. 1 pkt 1 i ust. 2b u.p.t.u. polegające na zastosowaniu sankcji

w wysokości 25%, której wysokość jest nieproporcjonalna do wagi stwierdzonego naruszenia w okolicznościach sprawy.

Spółka wniosła m.in. o:

1. uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 14 sierpnia 2025 r.;

2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Natomiast w związku z zarzutem postawionym w punkcie 3 skargi, spółka wniosła o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujących pytań prejudycjalnych:

1) "Czy art. 14 ust. 1, art. 167, art. 168 lit. a) i art. 178 lit. a) Dyrektywy VAT można interpretować w ten sposób, że jeżeli u dostawcy towarów na rzecz nabywcy (podatnika VAT) nie można ustalić źródła pochodzenia towaru stanowiącego przedmiot dostawy to tym samym po stronie nabywcy towarów nie dochodzi do transakcji nabycia towaru w rozumieniu Dyrektywy VAT?

2) "Czy art. 167, art. 168 lit. a) i art. 178 lit. a) Dyrektywy VAT można interpretować

w ten sposób, że okoliczność braku rozpoznania źródła pochodzenia towarów

u dostawcy towarów na rzecz nabywcy (podatnika VAT) stanowi naruszenie przewidzianych w Dyrektywie VAT warunków określających prawo do odliczenia VAT u nabywcy?

W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1

§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań

i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli sądowej, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.

W pierwszej kolejności Sąd zbadał, czy zgodnie z prawem organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji uznał, że nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, pomimo że strona nie podniosła zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem

5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stosownie do postanowień art. 70c o.p., organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.

Uprawnienie organów podatkowych do orzekania w ww. przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do października 2018 r. upływa 31 grudnia 2023 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z 21.07.2023 r. zawiadomił pełnomocnika szczególnego, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego należnego od T.-T. w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2018 r. uległ zawieszeniu z 30 czerwca 2023 r. w związku z wszczęciem przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. postępowania przygotowawczego nr RKS [...] w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. Pełnomocnik nie podjął ww. zawiadomienia. Pismo zostało uznane za doręczone 5.08.2023 r. O zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zawiadomiono także spółkę - pismo zostało doręczone 27.07.2023 r. Naczelnik Urzędu Celno Skarbowego pismem z 20.03.2024 r. poinformował organ

I instancji, że ww. postępowanie przygotowawcze przeciwko wiceprezesowi spółki - K. B., zostało zakończone wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celno Skarbowego postanowienia z 12.01.2024 r. o umorzeniu dochodzenia, zatwierdzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej 24.01.2024 r. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że Prokuratura Okręgowa [...] w W., w ramach prowadzonego śledztwa, sygn. akt [...] w dniu 15.06.2023 r. również ogłosiła K. B. zarzuty. Analiza obu ww. postępowań przygotowawczych wykazała, że numery i daty wystawionych faktur objętych zarzutem w sprawie RKS [...] są tożsame z datami i numerami faktur ujętych w treści zarzutów wobec K. B., ogłoszonych mu w ramach śledztwa Prokuratury Okręgowej [...] w W.. Sygn. akt [...] Prokuratura Okręgowa W. , pismem z 4.06.2024 r. poinformowała organ I instancji, że za sygn. akt [...] prowadzi śledztwo przeciwko K. B. i innym podejrzanym oraz przekazała postanowienie o postawieniu zarzutów. Następnie, pismem z 30.06.2025 r., Prokuratura Okręgowa [...] w W. udzieliła informacji, że 22.11.2024 r. skierowano do Sądu Okręgowego w W. akt oskarżenia przeciwko K. B. i innym. Zgodnie z pismem Prokuratury z 30.06.2025 r. sprawa jest obecnie na etapie postępowania sądowego.

Zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego

w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2018 r. - trwa.

Organ I instancji, pismem z 20.06.2024 r. uzupełnił zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

W ocenie Sądu, 30 czerwca 2023 r. uległ zawieszeniu bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do października 2018 r. W ocenie Sądu nie ma również żadnych podstaw do uznania, że wszczęcie tego postępowania miało charakter instrumentalny. Należy też podkreślić, że strona nie stawia również takiego zarzutu w skardze.

Z uwagi na skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia spornych zobowiązań podatkowych możliwe jest odniesienie się do meritum sporu.

Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, poddana sądowej kontroli zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 14 sierpnia 2025 r. została wydana po wyroku WSA w Poznaniu z 28 listopada 2024 r. I SA/Po 26/24. Uchylając wcześniejszą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej

z 31 października 2023 r., WSA w Poznaniu zawarł ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.

Sąd jest zobowiązany zbadać, czy organ uwzględnił ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA w Poznaniu oraz zrealizował wskazania co do dalszego postępowania.

Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Podkreślić należy, że pojęcie "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym oraz, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o samą sentencję wyroku, lecz także o jego uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna, o której stanowi powyższy przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

W orzecznictwie na tle przepisu art. 170 p.p.s.a. wskazuje się, że odstąpienia od już raz prawomocnie sformułowanej oceny prawnej nie mogą usprawiedliwiać nawet możliwe wady oceny prawnej zawartej w tymże poprzednim wyroku. Inne stanowisko, byłoby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami porządku prawnego, w tym zwłaszcza z art. 2 (zasada pewności prawa), art. 7 (zasada praworządności) oraz

art. 178 ust. 1 Konstytucji RP (zasada związania sędziego Konstytucją i ustawą). Innymi słowy, rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., I OSK 1112/19; wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. CBOSA;

w skrócie "CBOSA"). Jednocześnie zauważyć należy, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od oceny prawnej dokonanej przez Sąd w powoływanym wyroku z 28 listopada 2024 r. I SA/Po 26/24. Organ wykonał zalecenia w nim zawarte, nie naruszając tym samym przepisu art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy: wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne: stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane

- w części dotyczącej tych czynności.

Odnosząc się do powyższych regulacji, należy wyjaśnić, że celem spełnienia materialnych przesłanek powstania prawa do odliczenia podatku naliczonego konieczne jest spełnienie trzech warunków. Po pierwsze, podmiot dostarczający towar lub świadczący usługę musi działać w charakterze podatnika VAT. Po drugie, towary lub usługi będące podstawą prawa do odliczenia muszą być wykorzystywane przez podatnika na późniejszym etapie obrotu na potrzeby jego własnych czynności opodatkowanych. Po trzecie, towary bądź usługi muszą zostać dostarczone lub wykonane przez innego podatnika znajdującego się na wcześniejszym etapie obrotu (por. wyrok TS z 22 października 2015 r., C-277/14, pkt 28).

Istotą uprawnienia do odliczenia VAT jest więc posiadanie przez podatnika faktury dokumentującej rzeczywiście zaistniałe zdarzenie, oraz że zdarzenie to – dostawa towaru lub usługi, zostało udokumentowane tą właśnie fakturą. Faktura

z wykazanym na niej podatkiem nie daje nabywcy podstawy do odliczenia, jeśli nie dokumentuje rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W związku z powyższym prawidłowo zinterpretowały organy powołane wyżej przepisy, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług nie wynika tylko z samego faktu posiadania faktury, ale przede wszystkim z faktu nabycia określonego w takiej fakturze towaru czy usługi przez podmiot widniejący na fakturze jako nabywca, od podmiotu określonego na fakturze jako sprzedawca, za określoną cenę podaną zgodnie z rzeczywistością.

Zauważyć jednocześnie należy, że organy podatkowe zakwestionowały sporne faktury jedynie od strony podmiotowej, uznając, że obrót towaru był, jednak pochodził z nieznanego źródła. Nie ulega wątpliwości z zebranego materiału dowodowego wynika, że podmioty, które wystawiły zakwestionowane faktury nie były podmiotami, które faktycznie dokonały dostawy towarów. Okoliczności opisane w zaskarżonej decyzji potwierdzają, że zakwestionowane faktury są nierzetelne w zakresie podmiotowym.

Organ w zaskarżonej decyzji zmienił stanowisko co do świadomego uczestnictwa skarżącej spółki w oszustwie podatkowym, uznając, że materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca spółka była świadoma, że uczestniczy w oszustwie.

W sytuacji, w której nie można przypisać spółce świadomego uczestnictwa

w oszustwie podatkowym, a dodatkowo nie mamy do czynienia z pustymi fakturami sensu stricito, kluczowa dla zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego na gruncie u.p.t.u. jest kwestia dochowania przez podatnika (kupującego) tzw. dobrej wiary i należytej staranności w relacjach z kontrahentem.

Organ dokonał oceny działań podatnika pod kątem tzw. "dobrej wiary", ocenił, czy podatnik podjął wszelkie działania, jakich można w sposób uzasadniony oczekiwać od przedsiębiorcy, w celu upewnienia się, że transakcje w których uczestniczy nie wiążą się z przestępstwem lub nadużyciem. Tylko bowiem w takim wypadku może on domniemywać legalność tych transakcji bez ryzyka utraty prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT. Nie ulega wątpliwości, że działania, jakich podjęcia

w konkretnym przypadku można w sposób uzasadniony oczekiwać od podatnika, który zamierza skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przez podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, zależy przede wszystkim od okoliczności rozpatrywanego przypadku.

Wobec powyższego wymagało rozważenia przez organ podatkowy, czy skarżąca spółka działała z należytą starannością przy zawieraniu transakcji z ww. podmiotami.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że skarżąca spółka nie dochowała standardów należytej staranności w relacjach z kontrahentami. Dobra wiara podatnika nie może być bowiem utożsamiana z całkowitym brakiem weryfikacji kontrahenta, zwłaszcza gdy współpraca nawiązywana jest z nowym, wcześniej nieznanym podmiotem. Nie chodzi o to, by angażował wszelkie siły i środki w celu dokonania szczegółowych i wnikliwych kontroli każdego kontrahenta, jednakże wobec nie podjęcia jakiegokolwiek działania celem sprawdzenia rzetelności swojego partnera handlowego nie można skutecznie powoływać się na dobrą wiarę. To bowiem przedsiębiorca ponosi pełną odpowiedzialność, z kim i na jakich zasadach układa relacje gospodarcze i w sytuacjach niepewnych winien wzmóc nadzór nad takimi transakcjami.

Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że do nawiązania współpracy doszło z ustnego polecenia osoby zatrudnionej u kontrahenta spółki. Pomimo, że rzekomy dostawca był podmiotem dotychczas w branży w zasadzie zupełnie nieznanym, anonimowym, weryfikacja jego wiarygodności i rzetelności dokonana przez skarżącą spółkę ograniczyła się do sprawdzenia l.T. Sp. z o.o. wyłącznie w Krajowym Rejestrze Sądowym. Skarżąca otrzymała od I. T. Sp. z o.o. scan oświadczenia z 14.09.2018 r., że podmiot ten jest czynnym podatnikiem VAT. Tego oświadczenia skarżąca nie zweryfikowała, ponieważ w tym dniu spółka nie posiadała już statusu czynnego podatnika podatku od towarów i usług, co wynika z uzyskanego przez skarżącą spółkę w dniu 1 października 2018 r. zaświadczenia od Naczelnika Urzędu Skarbowego

w S., zgodnie z którym I. T. Sp. z o.o. figurowała w rejestrze czynnych podatników VAT do 11.09.2018 r. Nadto oświadczenie zostało złożone już po zawarciu transakcji i otrzymaniu faktury z 23.08.2018 r. od I. T. Sp. z o.o.

Spółka zawierzyła całkowicie nieznanej sobie i anonimowej dotychczas w branży osobie K. W., opierając się wyłącznie na kontaktach telefonicznych

i mailowych. Nikt z przedstawicieli skarżącej spółki nie spotkał się osobiście z K. W., nie podpisano też sformalizowanej umowy. Nie zwróciło uwagi spółki, że transport opon, których zakup został udokumentowany fakturą wystawioną przez słubicką l. T. Sp. z o.o. odbywał się na trasie z Z., a więc miejscowości leżącej w pobliżu B. , do T. . Nikt ze skarżącej spółki nie był również

w siedzibie l. T., nie badał w jakikolwiek sposób jej potencjału do handlu oponami, czy posiada magazyn, pracowników, środki transportu. Spółka nie zwróciła nawet uwagi, że siedziba spółki znajduje się w centrum S. w zabudowie pawilonowej o charakterze handlowo-usługowym, gdzie prowadzenie działalności w tym zakresie było niemożliwe. Natomiast pod adresem załadunku towaru w Z. siedzibę miał zupełnie inny podmiot niż ten wskazany na fakturze, o czym strona wiedziała.

Podobnie w przypadku B. T. Sp. z o.o., skarżąca spółka podjęła współpracę z zupełnie anonimowym dotychczas na rynku, nowym podmiotem, opierając się wyłącznie na rekomendacji M. J.. Podobnie jak w przypadku l. T., kontakty z B. T. odbywały się wyłącznie za pośrednictwem telefonu

i maili, nie podpisano umowy, brak dowodów na przedstawienie oferty, negocjacje,

itp. Spółka całkowicie zlekceważyła fakt, że osobą kontaktującą się ze strony B. T. był również K. W., a więc ta sama osoba, która jeszcze miesiąc wcześniej działała jako przedstawiciel i wspólnik l. T..

Skarżąca również w tym przypadku nie zbadała, jakie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu oponami miała spółka B. T., czy miała potencjał do zrealizowania zamówienia. Nie zwróciła uwagi, że wskazana siedziba spółki mieści się w wirtualnym biurze, spółka ma minimalny kapitał zakładowy, w KRS zgłoszony był całkowicie odmienny od przedmiotu transakcji profil działalności spółki. W dacie wystawienia pierwszych dwóch faktur jedynym wspólnikiem B. T. była Kancelaria Gospodarcza [...], a więc podmiot, którego aktywność sprowadza się do zakładania i sprzedaży spółek. Towar fakturowany był przez firmę z siedzibą w [...] kamienicy, dostarczany był zgodnie

z dokumentami przewozowymi z Z. w województwie [...], ale to również nie zwróciło uwagi spółki na potencjalną możliwość udziału w oszustwie.

W ocenie Sądu wszystkie te okoliczności dowodzą, że skarżąca spółka nie dochowała należytej staranności przy realizacji transakcji w ww. podmiotami. Istotną kwestią jest, że skarżąca spółka podjęła współpracę z nowoutworzonymi spółkami, całkowicie nieznanymi podmiotami w zasadzie nie weryfikując tych podmiotów w żaden sposób, poza formalnym wpisem do KRS. Takie zachowanie, zdaniem Sądu, należy ocenić jako nierozważne, ryzykowne i niespełniające standardów tzw. należytej staranności.

Sąd stwierdza, że w przypadku popełnienia oszustwa podatkowego przez podatnika jak i w sytuacji gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa na gruncie VAT, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego.

W konsekwencji powyższego za bezzasadne należy uznać również zarzuty naruszenia art. 112b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 112b ust. 2b u.p.t.u. Organ wykonał zalecenie w tym zakresie WSA, zastosował przepis w nowym brzmieniu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wykazał, że skarżąca spółka dopuściła się zaniedbań w zakresie prawidłowości rozliczeń w VAT. Ujawnione w sprawie nieprawidłowości dotyczyły odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktur nierzetelnych pod względem podmiotowym. Skarżąca nie dochowała należytej staranności przy zawieraniu tych transakcji, przyjmując faktury od nowych, nieznanych na rynku podmiotów, opierając się wyłącznie na ich zweryfikowaniu od strony formalnej i lekceważąc przy tym sygnały mogące wskazywać, że transakcje, w których bierze udział mogą nosić znamiona przestępstwa. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca wiedziała lub przynajmniej mogła przewidywać, że działalność I. T. i B. T. ma charakter fikcyjny.

Biorąc zaś pod uwagę okoliczności sprawy, organ odwoławczy zasadnie przyjął, że właściwą w tym przypadku do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego jest stawka w wysokości 25%. Ustalona wysokość stawki dodatkowego zobowiązania podatkowego nie narusza zasady proporcjonalności, gdyż jej wysokość jest adekwatna do skali stwierdzonych nieprawidłowości. Wbrew zarzutom skargi takiego działania organów podatkowych nie można uznać za automatyzm naruszający zasadę proporcjonalności. Organ szczegółowo uzasadnił, dlaczego nałożył sankcję w takiej wysokości.

Natomiast w odniesieniu do wniosku o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Sąd podziela pogląd ukształtowany

w jednolitej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej (por. wyrok WSA z 20.08.2024 r., III SA/Gl 1068/23, CBOSA).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi wskazanymi w skardze.

Podsumowując całokształt powyższych rozważań, należy stwierdzić, że organy zebrały wystarczający materiał dowodowy pozwalający na wydanie zapadłych

w sprawie rozstrzygnięć. W toku dwuinstancyjnego postępowania podatkowego nie naruszono reguł rządzących tym postępowaniem. W szczególności prawidłowo,

w sposób odpowiadający wskazaniom wiedzy, logiki oraz doświadczenia życiowego ustalono istotne dla sprawy fakty. Organy obu instancji prawidłowo wywiązały się

z obowiązku dokonania całościowej oceny wszystkich okoliczności sprawy.

W konsekwencji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy dokonano również trafnego zastosowania przepisów o.p. oraz u.p.t.u.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.