Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: S WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 czerwca 2021 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z odstąpieniem od usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz skarżącej J. B. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 czerwca 2021 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r. orzekającą o ustaleniu kosztów związanych z odstąpieniem od usunięcia pojazdu marki Mitsubishi o nr rej. [...] w kwocie 503 zł (pkt I) oraz zobowiązującą do zapłaty ustalonych kosztów J. B. (dalej: "skarżąca") oraz solidarnie właściciela pojazdu I (Polska) spółka z o.o. (punkt II). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 130a ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 110, dalej: "p.r.d."), uchwała nr XXXII/828/19 Rady Miasta z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w wypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dz. Urz. Województwa z 2019 r., poz. 9939, dalej: "uchwała") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 listopada 2020 r. została sporządzona notatka urzędowa funkcjonariusza Straży Miejskiej z interwencji przy ulicy S w K. Z treści notatki wynika, że w odniesieniu do pojazdu marki Mitsubishi, nr rejestracyjny [...] z powodu art. 90 Kodeksu wykroczeń została wydana dyspozycja usunięcia pojazdu. Od usunięcia pojazdu odstąpiono ponieważ właściciel pojazdu pojawił się na miejscu. Z notatki urzędowej wynika, że pojazd znajdował się na lawecie. Notatka została podpisana przez skarżącą.

W dniu 22 grudnia 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości kosztów powstałych z tytułu odstąpienia od usunięcia pojazdu marki Mitsubishi, nr rej. [...]. Zawiadomienie zostało wysłane na adres skarżącej oraz M. Ł. Z pisma z 8 stycznia 2021 r. wynika, że postępowanie względem M. Ł. zostało zakończone w związku z błędnym odczytaniem numeru rejestracyjnego pojazdu. Z notatki urzędowej z dnia 7 stycznia 2021 r. wynika, że prawidłowy numer rejestracyjny pojazdu, od którego holowania odstąpiono to [...].

Z notatki urzędowej z dnia 20 stycznia 2020 r. wynika, że w dniu 14 listopada 2021 r. mł. str. D. A. podjął interwencję dyżurnego na ulicy S dotyczącą zaparkowania dwóch pojazdów na chodniku w sposób tamujący przejście. W notatce wskazano, że ulica S jest drogą wewnętrzną oznaczoną prawidłowo znakami drogowymi przy wjeździe "strefa ruchu" oraz przy wyjeździe "koniec strefy ruchu". Po przybyciu na miejsce zastano dwa pojazdy zaparkowane na całej szerokości chodnika w sposób powodujący tamowanie ruchu pieszych: Hondę [...] oraz Mitsubishi [...]. W związku z niepozostawieniem 1.5 metra przejścia dla pieszych podjęto czynności prowadzące do odholowania pojazdów.

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Prezydent Miasta ustalił wysokość kosztów związanych z odstąpieniem od usunięcia pojazdu marki Mitsubishi o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie 503 złote (punkt 1) oraz zobowiązał do zapłaty kosztów ustalonych w punkcie 1 sentencji skarżącą oraz solidarnie właściciela pojazdu I (POLSKA) spółka z o.o. w terminie 30 dni, od dnia w którym decyzja stała się ostateczna (punkt 2). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 14 listopada 2020 r. funkcjonariusz Straży Miejskiej Miasta wydał dyspozycję usunięcia pojazdu marki Mitsubishi nr rejestracyjny [...] przy ulicy S w K z powodu art. 130a ust. 1 pkt p.r.d, art. 90 i 97 Kodeksu wykroczeń – tamowanie ruchu pieszych poprzez postój na chodniku bez pozostawienia 1,5 m przejścia dla pieszych. Po załadowaniu pojazdu na lawetę na miejscu pojawiła się skarżąca będąca właścicielem pojazdu, odstąpiono zatem od holowania pojazdu. Obecny na miejscu zdarzenia holownik nie został wykorzystany do usunięcia innego pojazdu, a w skutek interwencji powstały koszty obejmujące koszty przyjazdu na miejsce zdarzenia. Organ wskazał, że opłata jaką powinien ponieść właściciel pojazdu została określona w § 2 pkt 2 uchwały Rady Miasta XXXII/828/19 z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od holowania pojazdu. Zgodnie z § 1 pkt 3 lit. a uchwały opłata za usunięcie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony wynosi 503 zł. Organ podniósł, że użytkownik pojazdu podpisał notatkę urzędową sporządzoną przez funkcjonariusza Straży Miejskiej Miasta z dnia 14 listopada 2020 r., z której wynika, że holownik dojechał na miejsce zdarzenia. Podstawę ustaleń faktycznych organu I instancji stanowiła notatka urzędowa oraz dokumentacja zdjęciowa.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła, że decyzja została wydana w oparciu o bezprawną decyzję Straży Miejskiej, a bezprawność działań polegała na interwencji na posesji prywatnej, na której nie obowiązują przepisy ruchu drogowego.

Decyzją z dnia 7 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta. Organ wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że ulica S jest drogą wewnętrzną oznaczoną prawidłowo odpowiednimi znakami drogowymi. W obszarze tym obowiązują takie same zasady jak na drodze publicznej. Co oznacza, że w strefie oznaczonej znakami D-52 i D-53 można karać za nieprzepisowe parkowanie. Pojazd marki Mitsubishi o numerze rejestracyjnym [...], został zaparkowany na całej szerokości chodnika w sposób powodujący tamowanie ruchu pieszych, nie pozostawiono 1.5 m przejścia, co stanowi naruszenie art. 47 p.r.d. W rezultacie, w ocenie Kolegium prawidło wydano dyspozycję usunięcia pojazdu, gdyż zaistniała przesłanka określona w art. 130a ust. 1 p.r.d., a nie jak wskazał organ I instancji art. 130a ust. 1 pkt 2 p.r.d. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo, w oparciu o przepis uchwały Rady Miasta, określił wysokość opłaty za odstąpienie od holowania pojazdu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że interwencja Straży Miejskiej miała miejsce w "strefie ruchu" na drodze publicznej, w sytuacji gdy faktycznie interwencja Straży Miejskiej miała miejsce na działce należącej do prywatnego właściciela, poza obowiązywaniem strefy ruchu. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dołączonej do skargi dokumentacji oraz przesłuchanie świadka - kierowcy samochodu Mitsubishi [...] nr rej. [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie niesporne było, że samochód skarżącej został zaparkowany na chodniku przy ulicy S na wysokości numeru [...], w taki sposób, że nie pozostawiono co najmniej 1,5 m szerokości chodnika dla pieszych oraz w sposób utrudniający ruch pieszych. Niesporne jest również, że w wyniku wezwania Straży Miejskiej na miejsce zdarzenia przyjechał samochód, który miał zostać wykorzystany do usunięcia pojazdu, jednakże od usunięcia odstąpiono ze względu na fakt, że na miejscu zjawiła się skarżąca (właściciel pojazdu). Sporną okolicznością jest czy postój pojazdu miał miejsce w strefie ruchu, czy strefie zamieszkania, do której stosują się przepisy ustawy o ruchu drogowym, w szczególności art. 47 oraz 130 a p.r.d., czy też na terenie prywatnym.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.r.d. ustawa określa m. in. zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu. Art. 2 pkt 16a p.r.d. stanowi, że strefa ruchu to obszar obejmujący co najmniej jedną drogę wewnętrzną, na którą wjazdy i wyjazdy oznaczone są odpowiednimi znakami. Strefa zamieszkania to natomiast obszar obejmujący drogi publiczne lub inne drogi, na których obowiązują szczególne zasady ruchu drogowego, a wjazdy i wyjazdy są oznaczone odpowiednimi znakami (pkt 16). Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych drogi, drogi rowerowe, parkingi i place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym dróg są drogami wewnętrznymi. W rezultacie, zastosowanie przepisów p.r.d., w szczególności art. 47 oraz art. 130 a p.r.d. wymaga ustalenia, że dany obszar jest objęty zastosowaniem ustawy zgodnie z art. 1 p.r.d.

Jak wynika z art. 47 ust. 1 p.r.d. dopuszcza się zatrzymanie lub postój na chodniku kołami jednego boku lub przedniej osi pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej jednej 2,5 tony pod warunkiem, że na danym odcinku jezdni nie obowiązuje zakaz zatrzymywania lub postoju, szerokość chodnika pozostawionego dla pieszych nie utrudni im ruchu, nie jest mniejsza niż 1,5 m; pojazd umieszczony przednią osią na chodniku nie tamuje ruchu pojazdów na jezdni. Dopuszcza się przy zachowaniu tych warunków zatrzymanie lub postój na chodniku przy krawędzi jezdni całego samochodu osobowego, motocykla, motoroweru, roweru lub wózka rowerowego (ust. .

Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Jak stanowi art. 130 a ust. 2a p.r.d. od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi może wydać m. in. strażnik gminny (miejski) - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5.

Podnieść należy, że sposób oznaczenia stref ruchu, stref zamieszkania reguluje rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2310 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 58 rozporządzenia znak D-40 "strefa zamieszkania" oznacza wjazd do strefy zamieszkania, znak D-41 "koniec strefy zamieszkania" oznacza wyjazd ze strefy zamieszkania. Znak D-46 "droga wewnętrzna" oznacza początek ogólnodostępnej drogi niepublicznej, napis umieszczony na znaku wskazuje zarządcę tej drogi, znak D-47 "koniec drogi wewnętrznej" oznacza wyjazd z takiej drogi. Znak D-52 "strefa ruchu" oznacza wjazd na drogę wewnętrzną położoną w strefie ruchu, znak D-53 "koniec strefy ruchu" oznacza wyjazd ze strefy ruchu.

W ocenie Sądu organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że samochód skarżącej został zaparkowany na chodniku znajdującym się na obszarze strefy ruchu, do której zastosowanie znajdują przepisy p.r.d. Okoliczność ta nie wynika również ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z treści notatek służbowych, ani dokumentacji zdjęciowej. W treści notatki wskazano, że interwencja miała miejsce w strefie ruchu, wskazano też miejsce interwencji. Na dokumentacji zdjęciowej ujawniono tylko znaki początek strefy ruchu i koniec strefy ruchu, ale nie odniesiono ich do miejsca zaparkowania pojazdu.

Co więcej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie skarżącej, w którym skarżąca zarzuciła, że brak było podstaw do zastosowania przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym ze względu na okoliczność, że samochód stanowiący własność skarżącej został zaparkowany na terenie prywatnym, na którym nie ma zastosowania m. in. przepis art. 130a p.r.d., nie zweryfikowało tego zarzutu.

Podkreślić należy, że rolą organu II instancji jest ocena zasadności odwołania złożonego przez stronę, a w konsekwencji ustosunkowanie się do podniesionych zarzutów, ale również ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Skoro skarżąca zakwestionowała ustalenia organu I instancji, że samochód został zaparkowany w strefie ruchu, za niewystarczające należy uznać stwierdzenie organu II instancji, że "z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że ulica S jest drogą wewnętrzną oznaczoną prawidłowo znakami drogowymi przy wjeździe strefa ruchu oraz przy wyjeździe odwołanie strefy ruchu". W ocenie Sądu stwierdzenie to nie realizuje obowiązku odniesienia się do zarzutów odwołania, ani dokonania ponownej konkretyzacji normy prawa materialnego. Przesłanką warunkującą zastosowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym jest ustalenie, że samochód został zaparkowany w strefie ruchu bądź w strefie zamieszkania, a zatem zastosowanie art. 130a p.r.d. wymagało ustalenia tej okoliczności.

Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r., II GSK 1892/21, CBOSA), jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, a zarzut ich dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Wyrażona art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81). Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że niezbędne dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy jest uzupełnienie postępowania dowodowego w celu ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, że ulica S na wysokości numeru [...] znajduje się w strefie ruchu oznaczonej znakami D-52 i D53, co umożliwi odniesienie się przez organ do zarzutów skarżącej wskazanych w odwołaniu decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpozna zarzut podniesiony w odwołaniu i ustali, czy rzeczywiście samochód skarżącej był zaparkowany w strefie ruchu.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Sąd nie przeprowadził dowodu z dołączonych do skargi dokumentów ponieważ nie było to niezbędne do oceny legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z treścią art. 106 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia.