Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 23 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Decyzją z dnia 23 grudnia 2015 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania D. S.A. w K., na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 listopada 2015 r., którą stwierdzono u J. M. chorobę zawodową tj. przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej.

W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji przesłał do jednostki orzeczniczej I stopnia kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną w dniu 12 maja 2015 r. przez upoważnionego pracownika Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, z której wynika, że J. M. w latach 1976-1989 była zatrudniona jako pomoc techniczna, w kilku zakładach pracy (aktualnie zlikwidowanych), a od 2003r. do chwili obecnej pracuje jako monter urządzeń elektromechanicznych w D. S.A. Wykonywane przez nią czynności wymagały między innymi ruchów dłoni (ilość ruchów w zależności od linii produkcyjnej), ruchów chwytania (chwyt pęsetowy drobnych elementów), dociskania, dociskania z ruchem obrotowym i montowanie elementów. Karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona w oparciu o informacje przekazane przez strony w toku postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 1 października 2015 r. rozpoznał u J. M. chorobę zawodową – przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej. Orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza posiadającego odpowiednie uprawnienia, zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia i nie budzi zdaniem organu odwoławczego zastrzeżeń. Lekarz orzecznik ustalił, że od 2008 r. J. M. zgłaszała skargi na mrowienie i drętwienie palców III, IV, V obu rąk z towarzyszącym osłabieniem siły mięśniowej rąk i wypadaniem przedmiotów. W 2013 r. doszło do nasilenia się tych dolegliwości, dołączyły się również bóle obu łokci z drętwieniem przedramion i bólem nadkłykci bocznych obu kości ramiennych. Pacjentkę skierowano wówczas do poradni chirurgii ręki, w której w 2015 r. rozpoznano przewlekłe zapalenie nadkłykci bocznych obu kości ramiennych i zaplanowano zabieg operacyjny.

Organ wyjaśnił nadto, iż również z instrukcji stanowiskowych, przekazanych przez D. S.A. pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. wynika, że praca w większości była wykonywana oburącz.

Warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Organ inspekcji sanitarnej podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia związany jest orzeczeniem lekarskim wydanym w danej sprawie zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wniosła D. S.A. w K. domagając się jej uchylenia w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz zasądzenia od organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania tj. art. 2351 kodeksu pracy poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że na podstawie oceny sposobu wykonywania pracy przez J. M. na rzecz skarżącej można stwierdzić, że jej schorzenie zostało bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo związane jest ze sposobem wykonywania pracy.

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wnikliwy całego zebranego materiału dowodowego w sprawie, jak też poprzez nieuzasadnione pominięcie istotnych okoliczności dotyczących warunków w jakich J. M. świadczyła pracę na rzecz skarżącej, odzwierciedlonych w karcie ryzyka zawodowego dla montera urządzeń elektromechanicznych oraz instrukcjach pracy ze stanowisk, na których pracowała J. M., zaniechanie działań zmierzających do wyjaśnienia i usunięcia wątpliwości oraz istotnych sprzeczności pomiędzy wnioskami orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, oraz pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności treścią karty ryzyka zawodowego dla montera urządzeń elektromechanicznych, instrukcjami pracy ze stanowisk zajmowanych przez J. M. oraz pismem skarżącego z dnia 8 kwietnia 2015r., niewyjaśnienie, w jakich warunkach oraz w jaki sposób J. M. wykonywała pracę przed podjęciem zatrudnienia u skarżącego, ograniczając się do wskazania listy stanowisk, które zajmowała z pominięciem stwierdzenia czy praca na tychże stanowiskach nie wpłynęła na powstanie i rozwój wykrytego u niej schorzenia.

- art. 136 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania (w szczególności nieprzeprowadzenie dodatkowych dowodów m.in. ze świadków i oględzin miejsca wykonywania pracy) w celu wyjaśnienia i usunięcia pojawiających się wątpliwości oraz istotnych sprzeczności pomiędzy wnioskami orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej oraz pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym.

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w bezpodstawnym nieuwzględnieniu w ocenie stanu faktycznego wszystkich elementów zebranego materiału dowodowego, w szczególności, że zgodnie z przedstawionymi przez skarżącego dokumentami, praca świadczona przez J. M. nie ma charakteru powodującego przeciążenie mięśni prostownika i nadgarstków, a w konsekwencji nie powinna ona wpływać ani na powstanie, ani na pogłębienie wykrytego u J. M. schorzenia – przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedotrzymanie rygorów przewidzianych dla uzasadnienia faktycznego decyzji administracyjnej, w tym przede wszystkim niewskazanie przyczyn, dla których organ nie przychylił się do wniosków wynikających z dokumentów przedłożonych przez skarżącą, w tym w szczególności z karty ryzyka zawodowego dla montera urządzeń elektromechanicznych oraz pisma skarżącej z dnia 8 kwietnia 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.a") sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1502, dalej jako "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej jako "rozporządzenie"), które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z tym rozporządzeniem podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 i 3 tego przepisu.

Wobec zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, przedmiotem badania organów sanitarnych powinny być okoliczności stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a mianowicie ustalenie, czy w przypadku J. M. sposób wykonywania przez nią pracy mógł bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodować schorzenie w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

Stosownie do § 8 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. W związku z tym winno ono być uzasadnione w sposób zrozumiały, pełny, logiczny nie pozostawiający wątpliwości. Należy przy tym podkreślić, że orzeczenie lekarskie jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych nie jest aktem administracyjnym, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., w związku z czym nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Badając legalność decyzji w przedmiocie choroby zawodowej sąd administracyjny może zakwestionować orzeczenie lekarskie jedynie jednak z uwagi na jego niepełne lub niejasne uzasadnienie.

Należy podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Jednocześnie określony przez ustawodawcę tryb postępowania w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje możliwości powoływania biegłych.

W świetle powyższych przepisów samo rozpoznanie choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych nie oznacza uznania tej choroby za chorobę zawodową; musi ponadto istnieć związek tej choroby z narażeniem zawodowym, a udokumentowane objawy niektórych wymienionych w załączniku chorób muszą wystąpić w określonym czasie po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym.

W toku postępowania administracyjnego organy inspekcji sanitarnej ustaliły, że J. M. rozpoczęła pracę zawodową w 1976 r. i do 1977 r. była zatrudniona w Przedsiębiorstwie "T.". Następnie od 1977 r. do 1980r. pracowała w Biurze Projektów [...], a w okresie od 1980 r. do 1989 r. była zatrudniona w Zakładzie Projektowania i "I." w S. na stanowisku pomoc techniczna. Od 2003 r. jest pracownikiem firmy D. S.A. na stanowisku montera urządzeń elektromechanicznych. Do czynności zawodowych J. M. na stanowisku montera urządzeń należało i należy: składanie elementów (montaż przełączników), obsługa pras (dźwignia, przycisk lub pedał nożny) porządkowanie stanowiska pracy, kontrola produkowanych elementów, układanie elementów w skrzynkach, dorywcze przemieszczanie skrzynek oraz układanie na regałach. Wykonywane czynności wymagały ruchów dłonią, pobieranie elementów – chwytanie (również drobnych elementów ręcznie oraz za pomocą pęsety), dociskanie, wykonywanie jednocześnie dociskanie z ruchem obrotowym, montowanie elementów, smarowanie elementów smarem, naciąganie, zatrzaskiwanie, kontrolę obrotów śruby za pomocą śrubokręta, lutowanie – odpowiednie czynności na danej linii produkcyjnej są powtarzane cyklicznie.

Z karty oceny narażenia zawodowego z dnia 12 maja 2015 r. wynika, że J. M. pracując od 2003 r. jako monter urządzeń elektromechanicznych w firmie D. S.A. wykonywała i wykonuje nadal czynności obciążające nadmiernie kończyny górne.

J. M. została poddana badaniom w uprawnionej jednostce orzeczniczej tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, który wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 1 października 2015 r. Stwierdza ono, że rozpoznano u J. M. chorobę zawodową tj. przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, wymienioną pod pozycją 19 pkt 5 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6, § 11 k.p.. Stwierdzono też, że z wysokim prawdopodobieństwem należy przyjąć zawodową etiologię choroby. Nadto wskazano, iż wykonywane przez J. M. czynności na stanowisku montera urządzeń elektromechanicznych związane były z odwracaniem i nawracaniem nadgarstków i obu przedramion często z użyciem siły rąk oraz obrotowego ruchu ręki.

Podstawę orzeczenia lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stanowiły informacje uzyskane z firmy D. S.A w G., dokumentacja udostępniona przez J. M., dokumentacja lekarska, konsultacja poradni chirurgii ręki, charakterystyka stanowiska pracy, wywiad zawodowy oraz karta oceny narażenia zawodowego sporządzona przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

W orzecznictwie administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny dopuszczalny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej.

Organy administracji są zatem związane ustaleniami orzeczeń sporządzonych przez właściwą jednostkę orzeczniczą nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie przepisów, a także okoliczności wynikające z akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.. Brak w sprawie dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniu lekarskim i opartych na nim ustaleń organów obu instancji. Uzasadnienie decyzji zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne. Ponadto treść decyzji organu drugiej instancji świadczy przy tym zarówno o wykonaniu obowiązków kontrolnych, jak i związanych z ponownym merytorycznym rozpatrzeniem sprawy. Stąd też zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. okazał się w tej sytuacji niezasadny.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. oraz zarzut zaniechania przez organy uzyskania ponownego orzeczenia lekarskiego. Rozporządzenie przewiduje udział jednostki orzeczniczej II stopnia wówczas, gdy treść orzeczenia lekarskiego kwestionuje pracownik, bądź z inicjatywy organu I instancji, gdy uzna, że materiał dowodowy o którym mowa w § 8 ust. 1 jest niewystarczający.

W kontrolowanej sprawie organy administracji dysponowały jednoznacznym orzeczeniem lekarskim nr [...] zawierającym pełne i przekonujące uzasadnienie.

Reasumując poczynione rozważania należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego trafnie organ stwierdził u J. M. wystąpienie choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy, zdefiniowanej w art. 2351 k.p. tj. przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.