II GSK 866/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-10-25	
Data wpływu	2015-04-17	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Andrzej Kisielewicz /sprawozdawca/
Jan Bała /przewodniczący/
Małgorzata Rysz	
Symbol z opisem	652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych	
Hasła tematyczne	Ochrona zdrowia	
Sygn. powiązane	VI SA/Wa 1733/14	
Skarżony organ	Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 1997 nr 78 poz 483;  art. 18, art. 32, art. 47;  Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2015 nr 0 poz 581;  art. 5 pkt 3; Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dz.U. 2015 nr 0 poz 583;  art. 1 par. 1 i 2; Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dz.U. 1993 nr 61 poz 284;  art. 8, art. 14; Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Małgorzata Rysz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej X. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1733/14 w sprawie ze skargi X. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od X. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1733/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę X. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osoby posiadającej status członka rodziny.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że X. w dniu [...] września 2012 r. złożyła wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego Y. jako partnerki cywilnego związku partnerskiego.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] marca 2013 r. stwierdził, że Y. nie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoba posiadająca status członka rodziny X. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym podniosła, że z uwagi na długotrwały związek (10 lat), w jakim pozostaje z Y., sformalizowany zawarciem partnerstwa cywilnego w urzędzie stanu cywilnego w E., uznała, że jako osoba ubezpieczona może wystąpić o zgłoszenie Y. do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości z powodów proceduralnych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi [...] OW NFZ.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor [...] OW NFZ wydał decyzję z dnia [...] października 2013 r. nr [...], w której stwierdził, że Y. nie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym jako członek rodziny X. W uzasadnieniu organ podniósł, że z akt sprawy wynika, iż Y. i X. (poprzednio [...]), posiadające obywatelstwo polskie, zarejestrowały w Szkocji w dniu [...] sierpnia 2010 r. cywilny związek partnerski. Organ powołał się następnie na treść art. 48 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe, w myśl którego o możności zawarcia małżeństwa rozstrzyga w stosunku do każdej ze stron jej prawo ojczyste z chwili zawarcia małżeństwa. W niniejszej sprawie będzie to prawo polskie. Zgodnie z art. 18 Konstytucji RP małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny, jednocześnie polski porządek prawny nie przewiduje instytucji związku partnerskiego, rodzącego skutki takie jak zawarcie małżeństwa. Oznacza to, że zawarty przez strony związek partnerski nie jest małżeństwem w świetle prawa polskiego ani też nie rodzi skutków takich jak zawarcie małżeństwa.

Po rozpatrzeniu odwołania X. od powyższej decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał ją w mocy, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.

X. wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 5 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), poprzez błędną wykładnię pojęcia "członek rodziny", polegającą na przyjęciu, że Y. - jako partnerka życiowa w ramach partnerstwa cywilnego - nie jest członkiem jej rodziny; art. 47 w zw. z art. 32 Konstytucji RP, art. 8 w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich niezastosowaniu i przyjęciu, że skarżąca i Y. nie tworzą "rodziny", co prowadziło do naruszenia prawa do ochrony życia rodzinnego skarżącej i jej żony, a tym samym także pozbawienia korzyści płynących z objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym; art. 67 ust. 3 w zw. z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, poprzez niewyjaśnienie w zaskarżonej decyzji, czy skarżąca - jako ubezpieczona, miała w ogóle obowiązek zgłoszenia swojej partnerki Y. do ubezpieczenia zdrowotnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 r., wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że w myśl przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej krąg osób najbliższych, które mogą być uznane za członków rodziny, ma charakter katalogu zamkniętego. Z art. 5 pkt 3 lit. b) ustawy wynika, że za członka rodziny uznaje się małżonka. Ustawa nie wymienia wśród osób podlegających ubezpieczeniu partnera związku cywilnego.

Sąd I instancji zauważył, że zarówno małżeństwo, jak i związek partnerski są instytucjami krajowego prawa cywilnego - rodzinnego i z uwagi na brak kompetencji harmonizacyjnych w tej dziedzinie oraz zasadę poszanowania tożsamości narodowej państw członkowskich UE interpretowane są przez pryzmat krajowego porządku prawnego. W polskim systemie prawnym brak jest regulacji formalizujących związki partnerskie.

Sąd I instancji powołał się również na treść art. 18 Konstytucji RP, który stanowi, że "małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej". Rodzina w ujęciu konstytucyjnym jest ściśle powiązana z małżeństwem i jej założenie dotyczy wyłącznie par, które zawarły związek małżeński jako związek kobiety i mężczyzny. Również, zgodnie z art. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w Polsce małżeństwo może zawrzeć jedynie kobieta i mężczyzna. W ustawodawstwie polskim nie istnieje pojęcie "członka rodziny rozszerzonej", zatem nie można przyjąć argumentacji strony, że jest członkiem "rodziny rozszerzonej" obywatela Unii Europejskiej.

Sąd I instancji podkreślił, że organ nie odnosił się do okoliczności, iż X. tworzy trwałą, stabilną rodzinę z Y., lecz zasadnie uznał jedynie, iż z prawnego punktu widzenia na podstawie art. 5 pkt 3 lit. b ustawy o świadczeniach w związku z art. 18 Konstytucji RP, Y. nie może zostać uznana za członka rodziny i z tego tytułu zgłoszona do ubezpieczenia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy art. 32 Konstytucji RP, Sąd I instancji stwierdził, że zasada równości nie ma oznaczać identyczności. Dyskryminacja rozumiana jest zaś jako zróżnicowane traktowanie podmiotów znajdujących się obiektywnie w takiej samej sytuacji, które to odmienne traktowanie nie ma swojej racjonalnej (obiektywnie usprawiedliwionej) podstawy. Nierówne traktowanie podmiotów nie musi więc oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania skutkującego oceną o naruszeniu standardu określonego w art. 32 Konstytucji RP. Tak więc zasada niedyskryminacji i równości nie oznacza nakazu jednakowego traktowania sytuacji wszystkich podmiotów, gdyż ich sytuacja faktyczna i prawna może być różna.

Sąd I instancji powołał się również na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 maja 2011 r. (C-147/08), w którym Trybunał stwierdził, że osoby znajdujące się w związku partnerskim mogą domagać się traktowania tożsamego z małżonkami, tylko jednak gdy taka forma prawnej legalizacji związku jest przewidziana przez prawo krajowe dla osób tej samej płci, paralelnie do związku małżeńskiego dopuszczalnego jedynie dla par heteroseksualnych, a co więcej kiedy prawo krajowe w ten sposób kształtuje sytuację prawną osób w związku partnerskim, że jest ona porównywalna z sytuacją małżonków. Tylko wystąpienie takiej porównywalności może przemawiać za przyjęciem tzw. dyskryminacji bezpośredniej, w tym wypadku ze względu na orientację seksualną.

X. zaskarżyła wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada

2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1733/14 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

1. art. 18 Konstytucji RP w zw. z art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej poprzez:

- błędną wykładnię pojęcia "rodzina", poprzez przyjęcie, iż ta podstawowa komórka społeczna, może istnieć (a tym samym cieszyć się konstytucyjną "ochroną") jedynie w oparciu o związek małżeński zawarty przez kobietę i mężczyznę, czego konsekwencją było przyjęcie, iż skarżąca oraz jej małżonka nie tworzą "rodziny"; podczas gdy pojęcie "rodziny" na gruncie konstytucyjnym nie może być utożsamiane wyłącznie z małżeństwami kobiet i mężczyzn, gdyż wykluczałoby to z jej zakresu rodziny funkcjonujące w oparciu o związki małżeńskie osób tej samej płci;

- błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że brzmienie przepisu konstytucyjnego (determinującego następnie wykładnię przepisu ustawowego) wyklucza objęcie w systemie polskiego prawa ochroną prawną w postaci ubezpieczenia zdrowotnego małżonków małżeństw innych niż te zawarte przez kobietę i mężczyznę;

2. art. 47 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 8 w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że fakt zawarcia przez skarżącą i jej małżonkę związku partnerskiego, następnie przekształconego w małżeństwo, nie doprowadził do stworzenia sfery "życia rodzinnego" między nimi, w związku z czym nieobjęcie ubezpieczeniem zdrowotnym małżonki skarżącej, nie było przejawem nierównego traktowania z uwagi na orientację seksualną.

Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

1. art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji dokonania własnej, wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i zastąpienie jej blankietowym zaaprobowaniem poglądów przedstawionych w orzecznictwie na tle spraw dotyczących zagadnień innych niż objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego; tudzież prostym, pozbawionym waloru dogłębności zaaprobowaniem stanowiska organów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie; a także nieodniesienie się do zarzutu skarżącej naruszenia przez organ art. 67 ust. 3 w zw. z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, polegającego na niewyjaśnieniu, czy skarżąca jako ubezpieczona, miała w ogóle obowiązek zgłoszenia Y. do ubezpieczenia zdrowotnego;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstaw tak faktycznych, jak i prawnych rozstrzygnięcia, przez co uzasadnienie nie spełnia wymogów w tym przepisie przewidzianych, albowiem jest wewnętrznie sprzeczne, stroni od oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, jak i poczynione przez Sąd I instancji ustalenia nie znajdują jakiegokolwiek odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy z zarzutów skargi i materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób jednoznaczny wynikało, że skarga była uzasadniona.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że konstytucyjne ustanowienie ochrony małżeństwa nie wyklucza, by inne związki mogły korzystać z podobnego lub nawet równego statusu co konstytucyjnie chronione małżeństwa.

W ocenie skarżącej, z treści art. 18 Konstytucji RP nie wynika, że założenie rodziny należy utożsamiać z zawarciem związku małżeńskiego. Życie rodzinne, o którym mowa w art. 47 Konstytucji RP, bywa natomiast interpretowane jako dotyczące szerszej sfery przeżyć i zdarzeń związanych z rodziną pojętą nie tylko jako zespół osób prowadzących z danym człowiekiem wspólne gospodarstwo domowe. Skoro w art. 71 Konstytucji RP mowa jest o rodzinach niepełnych, które mają prawo do szczególnej ochrony ze strony władz publicznych, to nie można twierdzić, że rodzina funkcjonuje wyłącznie, w oparciu o instytucję małżeństwa.

Skarżąca powołała się na wyrok TSUE z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie C-267/12, w którym Trybunał przyjął, że dyskryminacją bezpośrednią jest różnica w traktowaniu w zakresie korzyści pracowniczych nie wyraźnie ze względu na orientację seksualną, a ze względu na stan małżeński, z uwagi na zastrzeżenie małżeństwa dla osób różnej płci.

Skarżąca przywołała również orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zgodnie z którym osoby pozostające w nieformalnym związku jednopłciowym powinny być traktowane jak osoby pozostające w nieformalnym związku różnopłciowym. Stąd zdaniem skarżącej, wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach zdrowotnych wykluczająca małżonkę skarżącej z kręgu "członków rodziny" nie daje się pogodzić z art. 18 Konstytucji RP, art. 47 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 8 w związku z art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, skarżąca stwierdziła m.in., że Sąd niezasadnie stwierdził, że w niniejszym postępowaniu domaga się ona uznania jej za "członka rodziny rozszerzonej", podczas gdy domagała się jedynie należytej wykładni pojęcia "rodzina".

Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie wnosząca skargę kasacyjną domaga się objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce jej życiowej partnerki, z którą pozostaje w cywilnym związku partnerskim sformalizowanym (zarejestrowanym) w Wielkiej Brytanii (E.). Odmowa tego ubezpieczenia stanowi według niej naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawnych, w tym przepisów Konstytucji RP, ponieważ nie uwzględnia, że osoba pozostająca w cywilnym związku partnerskim z ubezpieczonym jest członkiem rodziny ubezpieczonego w rozumieniu tych przepisów, a więc korzysta z ochrony prawnej, w nich przewidzianej.

Odnosząc się do tych zarzutów, należy przede wszystkim podkreślić, że zarówno art. 18, jak i art. 47 Konstytucji RP nie dają podstaw do zbudowania prawnej definicji rodziny. Z art. 18 Konstytucji można jedynie wyprowadzić wniosek, że na ochronę zasługują w szczególności związki rodzinne oparte na małżeństwie kobiety i mężczyzny oraz macierzyństwie i rodzicielstwie. Oczywiście przepis ten nie daje podstaw do zredukowania pojęcia rodziny do związków zakotwiczonych w małżeństwie w rozumieniu w nim określonym.

Nie budzi też wątpliwości teza, znajdująca m.in. potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, że przepis art. 18 i powiązany z nim art. 47 Konstytucji RP zawierają przede wszystkim normy programowe, wyznaczające cele i zadania władzy publicznej w tym zakresie. Nie określają one praw lub wolności przysługujących bezpośrednio obywatelom, a więc nie mogą być źródłem ich indywidualnych roszczeń (np. wyrok TK z 11 maja 2011 r., SK 11/09 i podane tam inne orzeczenia).

Ustalenie kręgu osób należących do rodziny w prawnym tego słowa znaczeniu należy do ustawodawcy zwykłego, który czyni to w różny sposób, na użytek określonych celów, objętych daną regulacją ustawową. Tak np. w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za członków rodziny uznaje się m.in. rodzeństwo, a w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych rodzeństwo nie należy do rodziny. W polskim prawie nie ma więc ogólnej, uniwersalnej definicji rodziny czy członka rodziny. Nie podano jej w ustawie z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Takiej definicji nie zawiera również ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Przepisy art. 18 i 47 Konstytucji RP nie mogą być wobec tego źródłem żądań o uznanie określonej osoby za członka rodziny dla potrzeb określonych świadczeń, jeżeli określony przepis prawny dotyczący tych świadczeń za takiego jej nie uznaje. Nie wystarczą same powiązania z drugą osobą (osobami) więziami osobistymi, opiekuńczymi czy majątkowymi, charakterystycznymi dla więzi rodzinnych, pozostawanie więc w rodzinie w znaczeniu faktycznym, społecznym. A zatem przytoczone przepisy Konstytucji nie dają podstaw do stwierdzenia, że członkiem rodziny jest każdy, kto faktycznie pozostaje w związkach typu rodzinnego. O prawnym statusie członka rodziny decydują przepisy prawa ustawowego, a nie sytuacja faktyczna.

Zapewne dlatego skarga kasacyjna zawiera zarzut naruszenia art. 18 Konstytucji RP w związku z art. 5 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Pkt 3 art. 5 wymienia w trzech podpunktach (a, b i c) osoby uznane za członków rodziny dla celów tej ustawy. Niewskazanie w skardze kasacyjnej żadnego z tych podpunktów stanowi uchybienie wymaganiom dotyczącym formułowania zarzutów tej skargi. Nie zostało też potraktowane przez NSA jako zarzut naruszenia wszystkich tych podpunktów przez niezaliczenie partnerki wnoszącej skargę kasacyjną do żadnego z przypadków tam określonych (dziecko, małżonek i wstępny). Zarówno z akt sprawy (skargi do Sądu I instancji), jak z wyjaśnień pełnomocnika złożonych na rozprawie przed NSA wynika, że chodzi o naruszenie art. 5 pkt 3 lit. b ustawy, a więc o nieuznanie przez organy i przez Sąd I instancji partnerki wnoszącej skargę kasacyjną za małżonka w rozumieniu tego przepisu.

Zarzut ten nie jest uzasadniony. Ustawa o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych nie wyjaśnia, co prawda, kto jest małżonkiem. Pojęcie to zostało jednak dostatecznie i jasno określone we wspomnianym art. 18 Konstytucji RP, w którym jest mowa o małżeństwie jako o związku kobiety i mężczyzny. W piśmiennictwie podkreśla się, że art. 18 Konstytucji ustala zasadę heteroseksualności małżeństwa, będącą nie tyle zasadą ustroju, co normą prawną, która zakazuje ustawodawcy zwykłemu nadawania charakteru małżeństwa związkom pomiędzy osobami jednej płci (vide: L. Garlicki Komentarz do art. 18 Konstytucji, s. 2-3 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2003).

Jest wobec tego oczywiste, że małżeństwem w świetle Konstytucji i co za tym idzie – w świetle polskiego prawa, może być i jest wyłącznie związek heteroseksualny, a więc w związku małżeńskim małżonkami nie mogą być osoby tej samej płci.

Kwestię tę reguluje szczegółowo Kodeks rodzinny i opiekuńczy, który za małżeństwo uznaje mężczyznę i kobietę, jeżeli zawarli ze sobą związek małżeński w sposób określony w art. 1 § 1 i 2 tej ustawy.

Była już o tym mowa, że wnosząca skargę kasacyjną pozostaje w jednopłciowym cywilnym związku partnerskim, zawartym w Wielkiej Brytanii. Wprawdzie ten związek daje szereg praw i obowiązków, jednakże na gruncie prawa brytyjskiego jest to instytucja odrębna od małżeństwa. A zatem skarżąca i jej partnerka nie są również małżeństwem w rozumieniu prawa brytyjskiego (vide: Civil Partnership Act 2004, dostępny na stronie internetowej: http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2004/33/contents). Zbędne jest zatem rozważanie, czy status małżonka w rozumieniu prawa brytyjskiego mógłby być respektowany na gruncie prawa polskiego.

Prawo polskie nie zna i nie przewiduje zawierania cywilnych związków partnerskich i dlatego ten związek zawarty w Wielkiej Brytanii nie mógł być w Polsce sformalizowany i w Polsce nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W świetle przytoczonych przepisów prawa polskiego tylko osoba pozostająca w związku małżeńskim w rozumieniu tego prawa może być uznana za małżonka osoby ubezpieczonej i z tego tytułu może być objęta ubezpieczeniem na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Organy i Sąd prawidłowo zatem przyjęły, że Y. nie może zostać uznana za małżonkę skarżącej i w związku z tym nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek jej rodziny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie są również uzasadnione, z powodów wyżej przedstawionych, zarzuty naruszenia art. 32 Konstytucji RP oraz art. 8 w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności przez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, że odmowa objęcia partnerki skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym stanowi naruszenie zasady równego traktowania (dyskryminację) ze względu na orientację seksualną. Przepis art. 5 pkt 3 lit. b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie pozwala na uznanie za małżonka ubezpieczonego osoby, która nie pozostaje z ubezpieczonym w związku małżeńskim w rozumieniu prawa polskiego (art. 18 Konstytucji w związku z art. 1 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Podstawą zróznicowania sytuacji prawnej osób pozostających w związkach partnerskich nie jest zatem ich płeć lecz status formalny – niepozostawanie w związku małżenskim. Z punktu widzenia prawa do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym małżonka ubezpieczonego w jednakowy sposób są traktowane osoby pozostające w związku partnerskim heteroseksualnym i homoseksualnym. Nawet jeżeli za niemożnością uzyskania statusu małżonka przez osobę pozostającą w związku homoseksualnym kryje się wynikający z art. 18 Konstytucji zakaz zawierania małżeństw przez osoby tej samej płci, to nie można byłoby dopatrywać się w tym dyskryminiacji pośredniej. Wymagałoby to bowiem wykazania, że dyskryminujący charakter ma art. 18 Konstytucji. W skardze kasacyjnej tej tezy jednakże nie udowodniono, a nawet jej nie postawiono.

Trzeba wreszcie stwierdzić, że nie są uzasadnione zarzuty naruszenia określonych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy procesowej: art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., w sposób określony w skardze kasacyjnej. Z uzasadnienia tych zarzutów wynika, że tą drogą wnosząca skargę kasacyjną podejmuje polemikę z ustaleniami i ocenami Sądu I instancji. Nie kwestionuje natomiast, że Sąd nie wykonał zadań z tych przepisów wynikających: nie orzekał na podstawie akt sprawy, czy też uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów określonych w art. 141 § 1 p.p.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).