Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2026 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 155/25 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 lutego 2024 r. nr 1401-IOD-5.4102.2.2024.WB w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 17 kwietnia 2026 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 155/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek P. B. (dalej: "skarżący") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2025 r. utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lipca 2025 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 155/25 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 2 lutego 2024 nr 1401-IOD-5.4102.2.2024.WB w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postanowieniem z 10 września 2025 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 155/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lipca 2025 r. orzekające o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, z wniosku skarżącego.

Pismem z 5 stycznia 2026 r. (doprecyzowanym pismem z 2 lutego 2026 r.), skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z "wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy i naruszenia prawa do obrony".

Sąd pierwszej instancji uznał, że postanowienie sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest prawomocne i nie przysługuje od żaden środek zaskarżenia, a zatem termin do dokonania czynności wniesienia środka odwoławczego nie został zakreślony. Zdaniem Sądu niedopuszczalne jest żądanie przywrócenia terminu w sytuacji, gdy terminowi nie uchybiono. W konsekwencji Sąd odrzucił wniosek skarżącego na postawie art. 88 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a.")

Skarżący pismem z 25 maja 2026 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

W myśl art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym.

Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności powinien zostać zatem złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, a także do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Jednakże wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny między innymi, gdy w ogóle nie doszło do uchybienia terminu.

Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lipca 2025 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 155/25 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, nie przysługuje bowiem środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej czy zażalenia.

Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że wniosek skarżącego był niedopuszczalny, gdyż w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem nie nastąpiło uchybienie terminu do jej wniesienia.

Ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze.

Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2025 r., uznając go za niedopuszczalny w świetle art. 88 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.