Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 8 lutego 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w R. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych w aptece ogólnodostępnej oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej "GIF") utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej "WIF") z [...] sierpnia 2020 r., którym rozstrzygnięto o kontynuowaniu czynności kontrolnych w aptece ogólnodostępnej o nazwie "[...]", położonej w [...], prowadzonej przez D. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w [...] (dalej "Skarżąca").

Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia wskazano art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4 i art. 37at ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2020 r. poz. 944 ze zm.), dalej "p.f." oraz art. 59 ust. 9 i ust. 16 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.), dalej "p.p.", a także art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 § 1 i 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej "k.p.a.".

Do wydania powyższych postanowień doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W czerwcu 2020 r. do WIF wpłynęły informacje o możliwości naruszenia w ww. aptece zakazu z art. 94a p.f. W konsekwencji, dnia 5 sierpnia 2020 r., upoważnieni Inspektorzy WIF rozpoczęli tam czynności kontrolne.

Od podjętych przez Inspektorów WIF czynności Skarżąca wniosła sprzeciw w trybie art. 59 ust. 1 p.p., zarzucając naruszenie art. 37at ust. 6 p.f. w zw. z art. 48 p.p. poprzez przeprowadzenie niezapowiedzianej kontroli apteki pomimo braku ku temu normatywnych przesłanek bowiem przed podjęciem kontroli nie wykazano podejrzenia nie przestrzegania ustawowych wymogów.

WIF po zapoznaniu się z treścią wniesionego sprzeciwu, wydał postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych w tej aptece. Stwierdził, że w sprawie istnieje konieczność zweryfikowania, czy faktycznie doszło do naruszenia przez zakazu art. 94a p.f., co wypełnia przesłanki z art. 37at ust. 6 p.f.

Skarżąca od powyższego postanowienia wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 37at ust. 6 p.f. w zw. z art. 48 p.p. poprzez podjęcie niezapowiedzianej kontroli apteki pomimo braku ku temu przesłanek – w sprawie nie stwierdzono nieprzestrzegania wymogów określonych w ustawie.

GIF, utrzymując w mocy postanowienie WIF, wskazał, że w sprawie istnieje podejrzenie naruszenia ustawowych wymogów (zakazu z art. 94a p.f.), co wypełnia normę art. 37at ust. 6 p.f., a przez to daje postawę do kontunuowania czynności kontrolnych w aptece.

W przedmiotowej sprawie WIF otrzymał w dniu 15 czerwca 2020 r., drogą elektroniczną, anonimowe zawiadomienie, że apteka ogólnodostępna o nazwie "[...] ", zlokalizowana [...], jest reklamowana za pośrednictwem:

1) napisów o treści: promocja "-50%" na drugie opakowanie wszystkich produktów marki [...];

2) umieszczonych bezpośrednio przy oferowanych produktach napisów: "%", "na każdą kieszeń!".

Do ww. zawiadomienia dołączona była dokumentacja zdjęciowa potwierdzająca ekspozycję omawianych materiałów reklamowych w aptece.

W ocenie GIF zrozumiałe jest zatem, że WIF był zobowiązany zweryfikować uzyskane informacje dotyczące naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 48 p.p. organ uznał, że on bezzasadny. Zgodnie z art. 48 ust. 10 p.p. uzasadnienie przyczyny braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli umieszcza się w protokole kontroli, a więc dopiero w dokumencie wieńczącym postępowanie kontrolne.

W przedmiotowej sprawie, protokół kontroli nie został jeszcze sporządzony, z uwagi na skorzystanie przez Skarżącą z prawa do wniesienia sprzeciwu. Niemniej jednak, osoba upoważniona do reprezentowania strony w toku kontroli została poinformowana przez inspektora farmaceutycznego o faktycznych podstawach kontroli doraźnej. Jednocześnie, przyczyny wszczęcia postępowania kontrolnego bez uprzedniego zawiadomienia zostały zaznaczone w treści upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Nie sposób zatem uznać, że czynności kontrolne WIF naruszyły art. 48 p.p.

Zdaniem organu przeprowadzenie kontroli doraźnej pozwala na szybkie i kompleksowe ustalenie okoliczności, które mogą być podstawą do wydania stosownej decyzji. Jednocześnie, podjęcie kontroli na podstawie art. 37at ust. 6 ww. ustawy nie przesądza ostatecznie, że do jakichkolwiek naruszeń doszło.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucono naruszenie:

1. art. 37at ust. 6 p.f. w zw. z art. 48 p.p. poprzez przyjęcie, że podjęcie niezapowiedzianej kontroli działalności gospodarczej nie wymaga wykazania istnienia przesłanek uzasadniających tego rodzaju działań, podczas gdy obowiązkiem Organu jest wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki prowadzenia niezapowiedzianej kontroli;

2. art. 94a w zw. z art. 37at p.f. i art. 48 p.p. poprzez zasugerowanie, że każda informacja inna niż godziny i dni otwarcia stanowią zakazaną reklamę apteki, co wymaga wszczęcia kontroli bez zawiadomienia przedsiębiorcy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia i odstąpienie od czynności kontrolnych.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że dla podjęcia niezapowiedzianej kontroli - wbrew zasadzie, że przedsiębiorca ma zostać o niej uprzednio zawiadomiony, organ ma obowiązek uprawdopodobnić nieprzestrzeganie ustawowych wymogów, co w jej ocenie w tej sprawie nie miało miejsca. Stwierdziła, że donos, na jaki powołano się w sprawie, nie uzasadniał wszczęcia czynności kontrolnych w aptece w oparciu o art. 37at ust. 6 p.f. Podniosła, że obowiązek wykazania wysokiego prawdopodobieństwa naruszenia prawa istnieje przed wszczęciem kontroli, a nie w jej trakcie. Niedopełnienie tego obowiązku sprawia, że kontrola jest przeprowadzana z naruszeniem przepisów prawa, a dowody uzyskane w jej trakcie nie mogą zostać wykorzystane w późniejszym postępowaniu.

Skarżąca przedstawiła także stanowisko odnośnie rozumienia pojęcia reklamy aptek, niezgadzając się z tą przyjętą przez organy, jakoby każda informacja, mająca jakikolwiek związek z działalnością apteki lub podmiotu prowadzącego aptekę, a niebędąca informacją o lokalizacji lub godzinach otwarcia apteki, stanowiła niedozwoloną reklamę na podstawie art. 94a p.f.

GIF w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. Zatem, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przepis art. 122b p.f., w ust. 1 i 2, wskazuje organy uprawnione do kontroli. Kontrolę przeprowadza inspektor farmaceutyczny, po okazaniu legitymacji służbowej oraz doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, udzielonego przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Organ zezwalający jest uprawniony również do przeprowadzenia niezapowiedzianej inspekcji lub kontroli działalności gospodarczej, na którą zostało wydane zezwolenie, jeżeli stwierdzi, że istnieje podejrzenie nieprzestrzegania wymogów określonych w ustawie (art. 37at ust. 6 p.f.). Zatem umocowanie ustawowe dla przeprowadzania niezapowiedzianych inspekcji/kontroli jest bardzo szerokie. Przesłanka podejrzenia nieprzestrzegania wymogów określonych w ustawie jest bowiem niedookreślona i zostawia szeroką swobodę interpretacyjną dla organów. Podkreślić także wypada, że ustawodawca nie ograniczył kompetencji organów do np. uzasadnionego podejrzenia, albo do podejrzenia rażącego nieprzestrzegania wymogów ustawowych. Komentowany przepis ustawy - Prawo farmaceutyczne nie zawiera takich ograniczeń jak, chociażby art. 48 ust. 11 pkt 4 p.p., zgodnie z którym zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego.

Zdaniem Sądu, na gruncie przedmiotowej sprawy, zastosowanie przez WIF przepisu art. 37at ust. 6 p.f. było jak najbardziej zasadne, a to w świetle pozyskanych przez niego informacji wskazujących na możliwość – podejrzenie, nieprzestrzegania w kontrolowanej aptece kategorycznego, ustawowego zakazu reklamy aptek i ich działalności (art. 94a p.f.). W konsekwencji Sąd uznał, że podjęcie decyzji o przeprowadzeniu i kontynuowaniu w aptece kontroli, bez uprzedniego powiadomienia o tym Skarżącej, znajdowało uzasadnienie zarówno w ww. przepisach prawa, jak i ustalonym w sprawie stanie faktycznym – podejrzeniu naruszenia zakazu z art. 94a p.f., powziętym w oparciu o otrzymane przez WIF informacje/donosy i to bez względu na to od kogo one pochodziły oraz z jakich pobudek zostały złożone.

Jak już wyżej wskazano, do podjęcia przez WIF kontroli doraźnej wystarczające było wyłącznie podejrzenie, uprawdopodobnione (nie zaś udowodnione) naruszenia przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne z zakresu prowadzenia działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ewidentnie w dyspozycji art. 37at ust. 6 p.f. mieści się otrzymanie przez WIF samej informacji o niezgodności prowadzenia działalności apteki z ustawowymi wymogami, bez konieczności dowiedzenia – przed podjęciem kontroli, czy informacja ta jest rzetelne, czy też nie.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 94a p.f., gdyż w niniejszej sprawie nie stanowił on materialnoprawnej podstawy zaskarżonych rozstrzygnięć, a zatem organy nie mogły dopuścić się jego naruszenia. Okoliczność, że Skarżąca inaczej, niż organy inspekcji farmaceutycznej, a także orzecznictwo sądów administracyjnych, postrzega pojęcie reklamy aptek i ich działalności, na tym etapie postępowania nie ma żadnego znaczenia dla kontroli zaskarżonych postanowień. Dopiero ustalenie czy zawarte w donosach informacje, w zestawieniu ze stanem faktycznym zastanym w aptece, istotnie dowodzą naruszenia art. 94a p.f., czy też nie, będzie implikowało podjęcie działań adekwatnych do poczynionych ustaleń, tj. zastosowania m.in. art. 94a ust. 3 p.f.

Tym samym, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz nie stwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać pod rozwagę z urzędu, skargę należało oddalić.

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.