Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. J. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 485/19 w zakresie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi Z. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie zwrotu podatku na rachunek bankowy postanawia: oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym zarządzeniem z 23 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 485/19 Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, działając na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wezwał Z.J. (dalej: "strona" lub "skarżący) do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 złotych za odpis wyroku z uzasadnieniem wydanego 4 grudnia 2019 r. w sprawie I SA/Gl 485/19, ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 15 stycznia 2019 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie zwrotu podatku na rachunek bankowy.

2. Nie godząc się z treścią zarządzenia skarżący wywiódł od niego zażalenie, podnosząc w uzasadnieniu, że nie jest w stanie ponieść wymaganej opłaty z uwagi na ciężką sytuację finansową. W ocenie skarżącego wydane zarządzenie narusza art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: "ECHR"). W tych okolicznościach skarżący złożył wniosek o zwolnienie od wpisu od niniejszego postępowania zażaleniowego oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy będący przedmiotem odrębnego postępowania.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw dlatego podlegało oddaleniu.

3.2. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 227 § 1 i 2 p.p.s.a. od zażaleń na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy, nie pobiera się opłat sądowych. Zgodnie natomiast z art. 212 § 2 p.p.s.a. opłatami sądowymi są wpis oraz opłata kancelaryjna. Z powyższego wynika, że wniesiony przez stronę środek odwoławczy jest wolny od opłat sądowych, z tego też względu wniosek o zwolnienie skarżącego od wpisu w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony.

3.3. Powołana regulacja jest wyrazem zasady, która ma swoje odzwierciedlenie także w innych przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. art. 261, art. 243 § 1, czy art, 220 § 4), zgodnie z którą uruchamianie i zaskarżanie wyników postępowań wpadkowych dotyczących kosztów sądowych i ustanawiania pełnomocnika są bezpłatne. Zasada ta stanowi jedną z gwarancji prawa do sądu osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji finansowej, która to sytuacja te konstytucyjne prawo jednostki mogłaby unicestwić w sposób procesowy. Likwidacja wszelkich barier, które mogą doprowadzić do takiego stanu rzeczy wynika z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jak również art. 6 ECHR.

3.4. Z tych samych jednak przyczyn zarzut skarżącego o naruszeniu

art. 6 ECHR nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Artykuł 234 § 2 p.p.s.a., który stanowi normatywną podstawę zakwestionowanego zarządzenia, statuuje bowiem w zd. 1, że opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli natomiast opłata nie została uiszczona (zd. 2) - przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu do jej uiszczenia. Do wezwania w tym trybie nie stosuje się art. 220 p.p.s.a. (zd. 3).

Zgodnie natomiast z § 1 art. 220 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.

Ponieważ brak uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem - z uwagi na dyspozycję art. 234 § 2 zd. 3 p.p.s.a. ww. skutku nie wywołuje (dając jedynie podstawę prawną do ściągnięcia rzeczonej opłaty w postępowaniu odrębnym), to wydane zarządzenie nie ma negatywnego wpływu na postępowanie główne w postaci ograniczenia prawa do sądu, do czego poprzez swoje zarzuty zmierzał w istocie skarżący.

3.5. Z tych przyczyn należało uznać, że zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 234 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.