Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] października 2009 r.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją znr [...] z dnia [...] lutego 2010r znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art..48 ust 1 i 4 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006r. nr 156 poz. 1118 ze zm),

- nakazał J. K. całkowitą rozbiórkę części budynku o wymiarach 5,10 x 5,95 m dobudowanej do istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ podał, że dobudowana część budynku stanowi samowolę budowlaną w związku z czym postanowieniem z dnia [...] października 2009r. zobowiązano inwestora do przedłożenia w terminie trzech miesięcy od doręczenia postanowienia :

- zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zgodności obiektu z obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź, w przypadku braku tego planu, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.

- 4 egzemplarzy projektu budowlanego sporządzonego przez osobę o wymaganych kwalifikacjach i uprawnieniach, należącą do izby samorządu zawodowego.

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Postanowienie zostało doręczone inwestorowi w dniu [...] października 2009r. Termin przedstawienia dokumentów upłynął bezskutecznie dnia [...] stycznia 2010r. w związku z czym orzeczono nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawo budowlane.

Odnosząc się do wyjaśnień inwestora zawartych w piśmie z dnia 28 września 2009r. organ wyjaśnił, że z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zwolniona jest budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m (art.29 ust.1 pkt. 1a Prawa budowlanego). Objęty postępowaniem obiekt nie spełnia tych kryteriów, tym samym na jego realizację należało uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę.

Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł J. K. Skarżący podał, że wymagane dokumenty złożył w dniu [...] lutego 2010r. , w związku z czym brak było podstaw do orzekania nakazu rozbiórki.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego

- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy przedstawił ustalenia w zakresie stanu faktycznego i wskazał, iż stosownie do art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane istnieje możliwość zalegalizowania samowolnie wniesionego obiektu. W tym celu inwestor zobowiązany jest do przedłożenia określonej dokumentacji budowlanej w wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego terminie. Niewykonanie nałożonych obowiązków we wskazanym terminie obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki. Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że w wypadku uchybienia terminu określonego przez organ inwestor traci prawo do legalizacji samowoli budowlanej.

Dodatkowo oceniając złożone przez J. K. dokumenty [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż nie są one kompletne bowiem inwestor nie złożył zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedłożone zaświadczenie Urzędu Gminy [...] informuje jedynie o braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki objętej inwestycją.

Zdaniem organu ustawodawca precyzyjnie określił jakie dokumenty wymagane są przy procedurze legalizacyjnej jest to : zaświadczenie wójta , burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a nadto cztery egzemplarze projektu budowlanego oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec nie przedłożenia w terminie kompletnych dokumentów prawidłowo orzeczono nakaz rozbiórki obiektu budowlanego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł J. K. Decyzji zarzucił:

1. rażący błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na :

- błędnym przyjęciu, iż wzniósł nowy obiekt, podczas gdy dokonał remontu kapitalnego starego obiektu, którego wykonanie, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, nie wymaga pozwolenia na budowę.

- błędnym przyjęciu, że nawet budowa takiego budynku, który związany jest z produkcją rolniczą i uzupełnia zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej jego i powierzchnia nie przekracza do 35 m2, wymagał pozwolenia na budowę.

2. obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego,

3. obrazę przepisów proceduralnych - art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa,

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę wyjaśnił, że jedynie wyremontował podupadająca częś obiektu gospodarczego związanego z produkcją rolną i uzupełniającego zabudowę zagrodową w ramach działki siedliskowej. Nawet jeżeli " doszło do budowy" , to i tak budowa ta jest zwolniona z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, stosownie do brzmienia art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymywał swoje stanowisko .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnieni skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Skarga podlega uwzględnieniu aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący nie dokonał remontu dobudowanej części budynku mieszkalnego, ale wykonał roboty budowlane, w wyniku których powstał nowy obiekt budowlany. Potwierdza to opis techniczny do projektu rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego ( dobudowa) znajdujący się w aktach sprawy. Z projektu wynika, że dobudowano od strony zachodniej, na istniejących fundamentach powierzchnię mieszkalną o kubaturze 98,56 m3 i powierzchni zabudowy 28 m2 . Na takie prace inwestor powinien uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Obiekt ten nie podlega regulacji art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego z uwagi na jego charakter. Jest to bowiem budynek mieszkalny, a nie gospodarczy. Ponieważ skarżący nie uzyskał takiego pozwolenia, uznać należy, ze powstał on w warunkach tzw. samowoli budowlanej.

Od 11 lipca 2003r. tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003r., o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80, poz. 718) umożliwiono odstąpienie od obowiązku orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki obiektu budowlanego, samowolnie wybudowanego, który nie narusza przepisów prawa. Zalegalizowanie obiektu poprzedzone jest szeregiem czynności, które pozawalają organowi nadzoru budowlanego na ocenę czy obiekt nie narusza przepisów prawa.

I tak stosownie do art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2009r. nałożył ma inwestora określone obowiązki. Zgodzić należy się z organem , że J. K. nie przedłożył wymaganych dokumentów w terminie wskazanym w postanowieniu, nie oznacza to jednak zdaniem Sądu automatycznego obowiązku orzeczenia rozbiórki.

W niniejszej sprawie skarżący wymagane dokumenty przedłożył w dniu [...] lutego 2010r., a więc jeszcze przed wniesieniem odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010r.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że obowiązkiem organu II instancji, zgodnie z art. 15 kpa, jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Oznacza to, że wniesienie odwołania uruchamia przeprowadzenie ponownie, postępowania wyjaśniającego, które nie może się ograniczyć jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji.

Konieczne jest zatem aby decyzja organu odwoławczego wydana została w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Obowiązkiem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego była zatem ocena złożonych przez J. K. dokumentów pod kątem wypełnienia obowiązków nałożonych postanowieniem, a w konsekwencji ocena możliwości legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego. Organ takiej analizy nie przeprowadził.

Uzasadniając nakaz rozbiórki [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołując się na orzecznictwo sądowoadminisracyjne argumentował, iż w wyniku uchybienia terminu do przedłożenia żądanej dokumentacji strona traci przyznane jej prawo do legalizacji samowoli budowlanej.

Sąd, w składzie orzekającym, takiego stanowiska nie podziela. Istotnie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust 3, orzeka się nakaz rozbiórki, to jednak zdaniem Sądu decyzja organu na podstawie art. 48 ust. 1 może być podjęta dopiero wówczas, gdy okaże się , że nie ma prawnych możliwości legalizacji obiektu ( por. wyrok NSA z 21 stycznia 2005r., OSK 1602/04 nie publ.).

Te prawne możliwości legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu oceniane są na podstawie przedłożonych przez inwestora dokumentów. J. K. w wykonaniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009r., przedłożył żądane dokumenty wraz z zaświadczeniem wydanym przez Urząd Gminy i Miasta [...] o braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki objętej inwestycją.

Brak planu miejscowego oznacza konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja taka wydawana jest przez właściwe organy na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na zasadzie rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 2007r. II OSK 945/06 oraz w wyroku z dnia 7 maja 2008r. II OSK 512107- Lex486437 uznając za zasadne skorzystanie z instytucji określonej w art. 97 ust. 1 pkt. 4 Kpa. tj. zawieszenia postępowania dotyczącego likwidacji samowoli budowlanej, do czasu zakończenia prejudycjalnej sprawy, której przedmiotem jest ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla spornej samowoli budowlanej.

Stanowisko to w pełni podziela skład Sądu orzekającego. Dopiero ustalenie, że samowola budowlana narusza przepisy prawa , w tym przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym może stanowić podstawę orzeczenia nakazu rozbiórki.

W tym, stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.