Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 25 kwietnia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska - Cybulska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 563/21 w sprawie ze skargi A.G. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 27 maja 2021 r. nr GN-V.7534.2.39.2021.KH w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 563/21 oddalił skargę A.G. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 27 maja 2021 r. nr GN-V.7534.2.39.2021.KH w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: obrazę przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, 11, 77 i 80 k.p.a. - poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ zawartych w tych przepisach dyrektyw dowodowych, polegających na niewłaściwym zastosowaniu i błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego w sprawie, brak rozpoznania istoty sprawy i analizy merytorycznej sprawy, a także oddalenie skargi mimo zauważenia przez Sąd uchybień w postanowieniu organu, jak błędne liczenie terminu, czy wskazanie w sentencji postanowienia daty na 4 stycznia 2020 r.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo błędnego zastosowania przez organ przepisu mimo braku ku temu podstaw;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez nieprawidłowe zastosowanie i niepełne uzasadnienie nie pozwalające na pełną kontrolę instancyjną - nieodniesienie się do części zarzutów podnoszonych przez skarżącego, a także lakoniczne uzasadnienie w zakresie prawidłowości oceny dowodów i prawidłowości uzasadnienia decyzji organu oraz w zakresie podjęcia przez organ I instancji czynności prowadzących do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, całkowity brak odniesienia się do zarzutu błędnej podstawy prawnej postanowienia.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd Pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, nie są trafne, a zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, mimo nieistotnych uchybień, odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności należy uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 11, 77 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."), podnoszący, że skarga została oddalona mimo naruszenia przez organy administracji wskazanych norm procesowych. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie trafnie ocenił, że organy administracji obu instancji przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 77 k.p.a. (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego) oraz art. 80 k.p.a. (swobodna ocena dowodów). Sąd pierwszej instancji, dokonując szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy oraz związanych z nim przepisów prawa materialnego i proceduralnego, wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia kwestii formalnej, tj. zachowania przez skarżącego ustawowego terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, wynikającego z art. 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344, dalej: "u.g.n.") w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2019 r., poz. 801). Sąd pierwszej instancji wyjaśnił precyzyjnie, że z uwagi na przepisy specustawy COVID-19 (ustawy z dnia 2 marca 2020 r., Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), termin do złożenia przedmiotowego wniosku uległ zawieszeniu w okresie od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r., a bieg jego został wznowiony 24 maja 2020 r. Po szczegółowej analizie Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ustalił, że złożenie wniosku przez skarżącego dnia 27 sierpnia 2020 r. nastąpiło z uchybieniem terminu. Wobec tego, zarzut braku rozpoznania istoty sprawy oraz błędnej oceny dowodów nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy.

Nietrafny jest również zarzut, że dostrzeżone przez Sąd pierwszej instancji błędy organu, jak np. nieprawidłowe wskazanie daty postanowienia organu pierwszej instancji (4 stycznia 2020 r. zamiast 4 stycznia 2021 r.) czy błędne liczenie terminu, winny skutkować uchyleniem decyzji administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie wskazał, że tego typu omyłki pisarskie nie miały żadnego istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż istota rozstrzygnięcia – uchybienie terminu do złożenia wniosku – pozostała niezmieniona. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania winna być rozpatrywana pod kątem jego wpływu na wynik sprawy, co w niniejszym przypadku nie nastąpiło.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie tego przepisu przez organ administracji, wskazać należy, iż zarzut ten także jest chybiony. Sąd I instancji trafnie wyjaśnił, że art. 61a § 1 k.p.a. pozwala na odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji "innych uzasadnionych przyczyn", do których niewątpliwie zalicza się także upływ terminu prawa materialnego, po którym następuje wygaśnięcie prawa strony do złożenia wniosku. W sprawie niniejszej organ prawidłowo ustalił, iż skarżący utracił uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości w wyniku upływu terminu zawitego określonego w art. 136 ust. 7 u.g.n., w związku z czym brak było podstaw do wszczęcia postępowania. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co do prawidłowego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. pozostaje zatem zgodne zarówno z literalnym, jak i funkcjonalnym znaczeniem tej regulacji.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyczerpujące uzasadnienie wyroku, wskazać należy, iż zarzut ten nie jest zasadny, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi tego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób pełny i szczegółowy przedstawił stan faktyczny sprawy, przytoczył podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowo odniósł się do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w tym do zarzutów dotyczących błędnego wskazania daty czy podstawy prawnej postanowienia organu odwoławczego. Fakt, że niektóre zarzuty zostały ocenione jako nie mające znaczenia dla wyniku sprawy (np. zarzut dotyczący błędnego wskazania daty postanowienia organu pierwszej instancji) i tym samym podsumowane krótkim komentarzem o braku istotności prawnej dla rozstrzygnięcia, nie oznacza, że Sąd pierwszej instancji naruszył wymogi uzasadnienia wyroku. Zgodnie z orzecznictwem NSA (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2019 r., II OSK 2974/19), sąd nie jest zobligowany do szczegółowego analizowania zarzutów niemających realnego wpływu na wynik sprawy. Uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pozwala na pełną kontrolę instancyjną, w szczególności odnośnie kluczowego elementu sprawy, jakim jest prawidłowość określenia terminu do złożenia wniosku.

W świetle powyższego, wszystkie zarzuty przedstawione w skardze kasacyjnej uznać należy za niezasadne. Z tych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.