Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 1060/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2024 r. znak: SKO Gd/3612/24 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

J.R. pismem z 2 października 2024 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2024 r. znak: SKO Gd/3612/24 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. W skardze tej wskazała, że jej pełnomocnikiem do doręczeń w Polsce jest: "M.M., ul. R. [...], [...] Gdańsk" (k. 2).

Pismem z 25 kwietnia 2025 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 24 kwietnia 2025 r., wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 15 października 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (k. 18). Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została zaadresowana w następujący sposób: "J.R. adres do doręczeń: M.M., ul. R. [...], [...] Gdańsk". Po dwukrotnej awizacji przesyłka ta wróciła do Sądu I instancji i zarządzeniem z 19 maja 2025 r. została uznana za doręczoną z dniem 12 maja 2025 r. (k. 19).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 4 czerwca 2025 r. odrzucił skargę J.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2024 r. (k. 22). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca pomimo wezwania nie uiściła wpisu sądowego od skargi i dlatego na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), skargę odrzucił.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca J.R., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżąca wskazała, że zarządzenie z 24 kwietnia 2025 r. nie zostało jej doręczone, gdyż Sąd I instancji nieprawidłowo zaadresował kopertę zawierającą ww. wezwanie. Jako adresata wskazano bowiem skarżącą, a następnie pełnomocnika do doręczeń. Skutkiem tego – zdaniem skarżącej, była odmowa wydania listu do rąk pełnomocnika w placówce pocztowej (k. 32).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2024 r. znak: SKO Gd/3612/24 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości wniosła osobiście skarżąca J.R.. Z akt sprawy wynika, że skarżąca ma miejsce zamieszkania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. na terenie Republiki Federalnej Niemiec – co wynika chociażby z danych zamieszczonych na kopercie, w której wniesiono skargę (k. 3), ale również z okoliczności sprawy. Co ważne – skarżąca w skardze wskazała bezpośrednio, że jej pełnomocnikiem do doręczeń w Polsce jest: "M.M., ul. R. [...], [...] Gdańsk".

Zgodnie z art. 67 § 1 p.p.s.a. jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej – jej przedstawicielowi ustawowemu. W myśl natomiast art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Powyższe przepisy określają sposoby dokonywania doręczeń przesyłek sądowych osobom fizycznym, które są stronami postępowania sądowoadministracyjnego. Podstawowym zatem sposobem jest osobiste doręczenie stronie – osobie fizycznej – na adres, który osoba ta wskaże. Trzeba jednak mieć na względzie, że strona może ustanowić w ramach konkretnego postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnika do doręczeń. Może nim być każda osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Upoważnienie do odbioru pism sądowych, czyli wskazanie pełnomocnika do doręczeń, jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenia takiego upoważnienia można wywieść chociażby z wyraźnego wskazania w skardze imienia i nazwiska pełnomocnika do doręczeń. Ustanowienie osoby upoważnionej do odbioru pism sądowych czyni taką osobę adresatem pism przeznaczonych dla strony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt: III CZ 55/05, LEX nr 603863). Inaczej mówiąc, sąd w takiej sytuacji wskazuje w przesyłkach jako adresata wyłącznie pełnomocnika do doręczeń – z pominięciem strony.

Wobec powyższego ustanowienie przez stronę pełnomocnika do doręczeń oznacza, że sąd zobligowany jest doręczać wszelką korespondencję skierowaną do strony, bezpośrednio ustanowionemu pełnomocnikowi do doręczeń. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca J.R. z chwilą wniesienia skargi skutecznie ustanowiła pełnomocnika do doręczeń w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd I instancji powinien zatem korespondencję dla skarżącej kierować na adres ustanowionego pełnomocnika do doręczeń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązek ten Sąd I instancji wykonał nieprawidłowo. Z koperty znajdującej się w aktach sprawy, w której przesłano pismo z dnia 25 kwietnia 2025 r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, wynika, że adresatem przesyłki jest: "J.R. adres do doręczeń: M.M. ul. R. [...] [...] Gdańsk". Takie zaadresowanie przesyłki jest wadliwe, co mogło skutkować jej niedoręczeniem pełnomocnikowi. Zauważyć należy, co już wskazano, że ustanowienie pełnomocnika do doręczeń jest równoznaczne z tym, że to ten pełnomocnik ma być adresatem wszelkiej korespondencji sądowej do strony. W praktyce oznacza to tyle, że na kopercie zawierającej korespondencję dla strony jako nadawca powinien zostać wskazany wyłącznie pełnomocnik oraz jego adres. Nieprawidłowym działaniem jest natomiast wskazywanie jednocześnie danych osobowych strony oraz pełnomocnika, gdyż może to wprowadzać w błąd operatora pocztowego, a przede wszystkim wypacza sens instytucji pełnomocnika do doręczeń.

W rezultacie uznać należy, że z uwagi na błędne zaadresowanie przesyłki, nie doszło do skutecznego doręczenia, w trybie zastępczym – tj. po podwójnej awizacji, pisma z 25 kwietnia 2025 r. wzywającego skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Z tego też powodu nie doszło w gruncie rzeczy do upływu ponownego terminu do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż termin ten jeszcze nie rozpoczął biegu. Sąd I instancji odrzucił zatem skargę J.R. przedwcześnie.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jednakże zgodnie z art. 220 § 2 p.p.s.a. jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznaczy termin do uiszczenia opłaty nie krótszy niż dwa miesiące. Wskazane przepisy różnicują zatem termin do uiszczenia wpisu sądowego dla strony mającej miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i poza jej granicami. Tak więc regułą jest wyznaczenie skarżącemu terminu siedmiu dni do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, natomiast jeżeli skarżący mieszka za granicą termin ten nie może być krótszy niż dwa miesiące. Na powyższe nie ma wpływu ustanowienie pełnomocnika procesowego czy pełnomocnika do doręczeń, gdyż ustanowienie pełnomocnika do doręczeń nie jest równoznaczne z posiadaniem przedstawiciela, o jakim mowa w art. 220 § 2 p.p.s.a. Zakres umocowania pełnomocnika do doręczeń jest określony jednoznacznie i wąsko – tylko do czynności, które są związane z odbiorem korespondencji – nie obejmuje zatem innych obowiązków, jak np. obowiązku opłacenia pism (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt: II FZ 151/13, postanowienie NSA z 4 września 2015 r., II Gz 438/15 – dostępne w CBOSA).

Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględni powyższe stanowisko, co do terminu na uiszczenie wpisu sądowego (ewentualnie wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego) dla skarżącej, a następnie będzie dokonywał doręczeń przesyłek sądowych w sposób zgodny z przepisami p.p.s.a., tj. obecnie na adres pełnomocnika do doręczeń – "M.M., ul. R. [...], [...] Gdańsk".

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.