I OSK 1314/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-28	
Data wpływu	2023-05-31	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Monika Nowicka	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	III SA/Kr 840/22	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 188; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Dnia 28 czerwca 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 840/22 w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza D. z dnia [...] marca 2022 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz M.D. kwotę 1.000,00 (tysiąc) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 840/22 oddalił skargę M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Burmistrz D. decyzją z dnia [...] marca 2022 r. znak [...] odmówił przyznania M. D.świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem, że niepełnosprawność powstała w dniu 1 lipca 2015 r. W uzasadnieniu organ pomocowy wskazał, że wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2022.615 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", ponieważ nie wynika z niego aby niepełnosprawność powstała w okresach wskazanych w tym przepisie. Organ pomocowy nie zakwestionował opieki sprawowanej przez skarżącego nad ojcem, choć wskazał, że skarżący nie jest jedyną osobą zobowiązaną względem ojca do alimentacji bowiem ma on jeszcze dwóch synów, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem ojca. Organ podkreślił także, że skarżący po powstaniu niepełnosprawności ojca prowadził gospodarstwo rolne, godząc pracę z opieką, a dopiero w dniu 1 stycznia 2022 r. zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. D. zarzucił naruszenie: art. 17 ust. 1b u.ś.r. przez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który ów przepis uznał za częściowo niekonstytucyjny oraz art. 17 ust 1 u.ś.r., a także przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 i art. 80, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przy czym wskazało, wbrew stanowisku organu I instancji, że powstanie niepełnosprawności poza okresami wskazanym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi przeszkody w przyznaniu wnioskowanego świadczenia, a to z uwagi na częściową niekonstytucyjność tegoż przepisu, o ile zostałyby spełnione pozostałe ustawowe przesłanki wynikające z art. 17 u.ś.r. Organ odwoławczy uznał, że pomimo powyższej wady zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zaś odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy deklarowanym przez skarżącego zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie M. D. zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., a także przepisów postępowania administracyjnego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r. stwierdził, że skoro Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b u.ś.r narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała odpowiednio po ukończeniu 18. oraz 25. roku życia, to nie sposób uznać, iż orzeczenie to nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną skarżącego. W konsekwencji data ustalenia niepełnosprawności ojca skarżącego nie mogła być negatywną przesłanką przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji rozstrzygając o przedmiotowym wniosku skarżącego miał zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem niekonstytucyjnej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium w motywach zaskarżonej decyzji. Sądu I instancji dalej wskazał, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Mając na uwadze art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd I instancji stwierdził, że podstawowym wymogiem do uzyskania wnioskowanego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Dalej Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż ojciec skarżącego jest osobą schorowaną i wymagającą opieki drugiej osoby. Pomimo tego oraz niebudzącej wątpliwości opieki jaką świadczy skarżący swojemu ojca, Sąd uznał, że w sprawie nie został wykazany związek pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z pracy w gospodarstwie rolnym, a opieką nad ojcem. Sąd I instancji zwrócił uwagę na znajdujące się w aktach sprawy sprzeczne ze sobą oświadczenia skarżącego oraz jego pełnomocnika. Podkreślił, że pomimo podnoszonych zarzutów, pełnomocnik skarżącego nie przedłożył żadnych dokumentów, wskazujących jaki rodzaj pracy w gospodarstwie rolnym był przez niego wykonywany i z czego tak właściwe (z jakiego rodzaju produkcji/hodowli) faktycznie skarżący zrezygnował aby móc pełnić opiekę nad ojcem. Kolegium wskazało na specyfikę pracy polegającą na prowadzeniu gospodarstwa rolnego i pomimo że skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazał on z jakich względów nie jest możliwe dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego i jednoczesne wykonywanie opieki nad ojcem, tym bardziej, że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności ojciec skarżącego jest sprawny umysłowo, a zatem potrafi zrozumieć chwilowe pozostawienie go w domu przez skarżącego w celu wykonywania przez niego pracy. Ponadto zwrócono uwagę, że skarżący nie wskazał, co stało się -wobec rezygnacji oraz niepodejmowania pracy w gospodarstwem rolnym – z ziemią, sprzętem, posiadanym inwentarzem. Sąd I instancji argumentował także, że skarżący posiada jeszcze dwóch braci, a zatem rodzeństwo może wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny opiekując się niepełnosprawnym ojcem, co podważa stanowisko o braku możliwości podjęcia przez skarżącego działalności zarobkowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. D., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego, tj. art 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest tylko rezygnacja z zatrudnienia, w sytuacji gdy przepis stanowi także o niepodejmowaniu zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, co nie zostało w ogóle rozważone:

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art 151 p.p.s.a. w zw. z art 78 § 1 i art 10 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi na skutek zaakceptowania braku przeprowadzenia i zarazem odniesienia się do złożonego w odwołaniu wniosku dowodowego dotyczącego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka M. D. na okoliczność sytuacji domowej po śmierci żony W. D., braku faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez stronę, zakresu opieki uniemożliwiającej pracę i jej wymiaru, a jednocześnie zarzucenie stronie, że nie podjęła trudu inicjatywy dowodowej w sprawie;

- art 151 p.p.s.a. w zw. z art 75 § 1 i art 80 k.p.a. przez oddalenie skargi na skutek zaakceptowania dokonania dowolnych ustaleń faktycznych z pominięciem dowodów z zeznań świadka – żony strony M. D.;

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 80 k.p.a. przez zaakceptowanie niepoddania ocenie motywów rezygnacji i niepodejmowania przez M. D. z pracy zarobkowej, a jednocześnie wyciągnięcie dla strony negatywnych wniosków, skutkujących odmową przyznania wnioskowanego świadczenia, w sytuacji gdy strona rolnikiem była jedynie formalnie, a nadto brak jest sprzeczności pomiędzy twierdzeniami strony i pełnomocnika, co sugeruje Sąd I instancji;

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez oddalenie skargi na skutek zaakceptowania pominięcia w ocenie wyjaśnień strony, opinii pracownika socjalnego, wywiadu środowiskowego, dokumentacji medycznej i brak wskazania przyczyn, z powodu których tym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż zakres opieki nad niepełnosprawnym ojcem, pozwalał i pozwala stronie na faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego przez okres roku i dalej, mimo że strona wyraźnie wskazała, że po śmierci matki nie miała i nie ma możliwości, by je prowadzić w dalszym ciągu;

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez zaakceptowanie utrzymania zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, przy jednoczesnym braku odniesienia się do argumentów odwołania, w sytuacji gdy decyzję należało uchylić i orzec co do istoty sprawy przyznając wnioskowane świadczenie;

Mając na względzie powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

W skardze kasacyjnej został podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia, w sytuacji gdy przepis stanowi także o niepodejmowaniu zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, można więc uznać, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawnym ojcem a niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. – w brzmieniu tego przepisu aktualnym w dacie orzekania przez organy administracji publicznej – świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wprawdzie rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale jej spełnienie nie może być sprowadzane wyłącznie do współwystępowania rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem opieki nad niepełnosprawną osobą, w stosunku do której na wnioskodawcy ciążą obowiązki alimentacyjne. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (vide: wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22; wyrok NSA z dnia 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2023 r., I OSK 1899/22; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2023 r., I OSK 1948/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Należy przy tym podkreślić, że wymóg rezygnacji z możliwości zarobkowania - rzeczywistej bądź potencjalnej – w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został przez ustawodawcę powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym – jak również jest niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy. Z tego też powodu organ pomocowy nie może ustalać wcześniejszych przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Okoliczności niepodejmowania zatrudnienia obraz brak jego podjęcia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną należy więc oceniać na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie pomocy w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Irrelewantne jest zatem, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej lub jej nie podejmował wcześniej z innych przyczyn, o ile w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała rzeczywista konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca stronie podjęcie/wykonywanie zatrudnienia.

Mając na uwadze powyższe uwagi należy uznać, że akceptując stanowisko organu odwoławczego o braku związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, Sąd I instancji naruszył art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. skoro za prawnie relewantną uznał okoliczność śmierci matki skarżącego w styczniu 2021 r. i przejęcia od tego czasu przez skarżącego opieki nad ojcem, którą przez rok (do stycznia 2022 r.) godził z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Jak słusznie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2022 r., I OSK 85/22, organy stosujące przepisy u.ś.r. nie są uprawnione w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uzależniać przyznania albo odmowy przyznania tego świadczenia od przesłanek (warunków, wymogów), które nie zostały ustanowione w prawie materialnym. Obowiązkiem organów pozostaje zbadanie, zgodnie z wymogami k.p.a., zarówno pozytywnych jak i negatywnych warunków w zakresie załatwianej sprawy, ale wyłącznie ustanowionych w treści ustawy. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że dla przyznania świadczenia wystarczające jest by osoba ubiegająca się o świadczenie nie podejmowała zatrudnienia z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną. Wprawdzie Sąd I instancji wskazał prawidłowo, że musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, to jednak wywiódł z tego stwierdzenia nieprawidłowe wnioski. Skoro wnoszący skargę kasacyjną jest osobą zdolną do pracy, a ponadto opiekuje się ojcem w sposób stały, co wynika jednoznacznie z niekwestionowanych okoliczności sprawy, to niewątpliwie istnieje po jego stronie obiektywny brak możliwości podjęcia zatrudnienia.

Zauważyć należy, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Wedle natomiast art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie z art. 80 k.p.a., organ dokonuje oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) organ jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl natomiast art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając na względzie powyższe uwagi, za trafne uznać należało zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że skarżący sprawuje opiekę nad ojcem. Okoliczność ta nie została zakwestionowana w toku postępowania administracyjnego. Co więcej, organ odwoławczy przytoczył za wywiadem środowiskowym czynności wykonywane przez skarżącego w związku z opieką sprawowaną nad ojcem i podał, że skarżący sprawuje całodobową opiekę nad ojcem. Należy także wskazać, że jak wynika z przeprowadzonego 4 marca 2022 r. wywiadu środowiskowego skarżący wykonuje stałą, całodobową opiekę nad ojcem. Wykonuje takie czynności jak: podawanie posiłków i pomoc w ich spożywaniu, dbanie o higienie osobistą tj. kąpanie, golenie, zmienianie pampersów, pomaganie w ubieraniu i zawożenie na wizyty lekarskie. Ojciec skarżącego porusza się na wózku inwalidzkim po przebytym udarze, nie jest w stanie samodzielnie wstać z łóżka.

Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że organy prowadzące postępowanie tym standardom nie sprostały, a Sąd Wojewódzki stan ten niesłusznie zaakceptował. Stanowisko organów przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wskazujące na brak związku przyczynowego pomiędzy sprawowana opieką a brakiem możliwości podjęcia działalności zarobkowej, nie znajduje oparcia w dokumentacji akt sprawy. Nie można także przyjąć, aby orzekające w sprawie organy wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) skoro zaniechały przeprowadzenia oferowanych przez stronę dowodów z zeznań świadka, zaś wysnute wnioski nie odpowiadają treści tych dowodów, które w sprawie zostały przeprowadzone. Nie można zatem uznać, że okoliczności sprawy stanowiące podstawę faktyczną jej rozstrzygnięcia zostały udowodnione na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy (art. 80 k.p.a.).

Mając na uwadze, to zostało powyżej powiedziane, za trafne uznać wypada zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, iż powyższe przepisy mają charakter wynikowy, bowiem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego i administracyjnego reglamentują możliwe sposoby wyrokowania sądu I instancji oraz organu odwoławczego. Mając na względzie powyższe wady dotychczasowego postępowania, brak było podstaw tak do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, jak i oddalenia skargi.

Niejako na marginesie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji dotyczącego wspólnego realizowania obowiązku alimentacyjnego przez skarżącego z jego braćmi. Bezspornie zarówno skarżący, jak i jego rodzeństwo, należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem ojca i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko, iż przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy wnioskodawca, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci niepełnosprawnego rodzica zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to brak jest podstaw do pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki, które mogłyby taka opiekę także sprawować. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej (vide: wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r., I OSK 1596/23; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2022 r., I OSK 925/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 i art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.