Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy

F. O. wniósł skargę na decyzję wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 14–15 akt sądowych), z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a źródłem ich utrzymania są należne im emerytury w łącznej kwocie 2.451 zł, z czego emerytura skarżącego wynosi 1.611 zł. W toku postępowania referendarz sądowy ustalił, że skarżący mieszka w domu będącym własnością wnuczki, która dokonuje wszystkich płatności. Skarżący tylko partycypuje w kosztach i z tego tytułu opłaca co miesiąc świadczenie za mieszkanie (100 zł), energię elektryczną (150 zł), wodę i ścieki (30 zł), gaz (50 zł), telefon (30 zł) oraz węgiel na zimę (3.000 zł). Skarżący nie posiada kont ani lokat bankowych. Razem z wnuczką są współwłaścicielami samochodu Opel Corsa z 2005 r.

Postanowieniem z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 772/11, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie kosztów sadowych, które na obecnym etapie ograniczają się do wpisu sądowego w kwocie 100 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Referendarz podkreślił, że wnioskodawca uzyskuje wraz z żoną stały dochód w kwocie 2.451 zł. Z powyższej kwoty skarżący opłaca stałe wydatki z uwzględnieniem kosztów zakupu węgla w kwocie ok. 610 zł; pozostała kwota przy uwzględnieniu wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem dwuosobowej rodziny pozwala na zgromadzenie środków na opłacenie kosztów sądowych, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Od opisanego postanowienia wnioskodawca wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. Uzasadniając napisał, że nie prowadził i nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z żoną, jest na własnym wyżywieniu, a swoje rachunki opłaca samodzielnie. Dochody żony nie są jego dochodami. Samochód był zakupiony po kolizji drogowej i posiada bardzo niską wartość. Wyszczególniony miesięczny koszt utrzymania wynosi łącznie 1.390 zł i przekracza o 10 zł otrzymywaną emeryturę. Z tego powodu wnioskodawca wystąpił o zasiłek. Odmowa przyznania prawa pomocy postawi wnioskodawcę w trudnej sytuacji, zwłaszcza w obliczu rosnących ostatnio cen żywności, opłat i usług.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób dotkniętych ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Wskazać należy, że wnioskodawca, w całokształcie zaprezentowanych okoliczności, posiada stały miesięczny dochód w wysokości 1.611 złotych brutto i opłaca świadczenia, których zadeklarowana wysokość ma nieznacznie przewyższać dochód. W ocenie Sądu nie sposób uznać zatem wnioskodawcę za osobę dotkniętą ubóstwem. Należy przy tym pamiętać, że koszty sądowe, o zwolnienie z ponoszenia których ubiega się skarżący, wynoszą na tym etapie postępowania 100 zł. Sąd podkreśla, że każdy, kto zamierza wytoczyć sprawę sądową, musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i winien poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych.

Wobec powyższego Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Na marginesie Sąd wskazuje, że referendarz sądowy, wbrew argumentom zawartym w sprzeciwie, prawidłowo odczytał z nadesłanego formularza PPF, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Taką informację zawarł bowiem skarżący w rubryce 10 formularza, wskazując żonę jako osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, podając miesięczny dochód żony, tytuł dochodu, oraz sumując emeryturę żony wraz ze swoją emeryturą. Zatem to skarżący co najwyżej błędnie wypełnił formularz.

Powyższe nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż, jak wskazano wyżej, skutkiem wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd. W ocenie zaś Sądu, nawet gdyby dać wiarę twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, iż skarżący jest "na własnej jednoosobowej kuchni i jednoosobowym rozrachunku", to i tak sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o prawo pomocy, z powodów wyżej przytoczonych.