Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Dominik Więckowski po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 743/21 w sprawie ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 9 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 743/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego oddalił skargę (pkt 1) oraz przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego kwotę 240 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu (pkt 2).

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła L.W., zastępowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, zaskarżając wyrok w całości.

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie:

I. prawa materialnego poprzez:

a) niezastosowanie art. 193 Konstytucji RP, obligującego Sąd do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, w szczególności z art. 18, 71 i 72 Konstytucji RP;

b) błędną wykładnię art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na uznaniu tych przepisów za zgodne z art. 2, art. 18 oraz art. 71 Konstytucji RP oraz nieuwzględnieniu stosowania przy wykładni przepisów prawa administracyjnego metod wykładni prokonstytucyjnej, to jest wykładni w duchu przepisów konstytucyjnych;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy skarga zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających go decyzji i rozpoznanie skargi na decyzję Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2021 r. odmawiającą stronie przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko A.K., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z [...] czerwca 2021 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz nakazanie wypłacenia zaległego świadczenia wraz z odsetkami za opóźnienie w wypłacie świadczenia.

Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, które to koszty nie zostały przez skarżącą uiszczone w całości lub w części.

Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie rozprawy.

Ponadto wniesiono o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP co do zgodności art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w zakresie, w jakim przepisy te ustalają termin materialnoprawny na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego bez możliwości przywrócenia) z Konstytucją, w szczególności art. 18, 71 i 72 Konstytucji RP.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone.

W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli.

Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (por. postanowienia NSA z: 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; 1 września 200 4r., sygn. akt FSK 161/04; 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04).

Skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Naruszenie prawa może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie, to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji).

Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie.

Ponadto dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17).

Należy podkreślić, że trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18).

Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174 - art. 176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3133/16, "w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego".

Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Poczynienie powyższych uwag na temat wymogów, jakie musi spełniać skarga kasacyjna, było konieczne wobec stwierdzenia, że oceniana skarga kasacyjna nie spełnia ich w całości.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. należy wyjaśnić, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej, niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Podstawą skargi kasacyjnej, wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy sąd nadał rozstrzygnięciu inną formułę, niż przewidziana w przepisie. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. nie mógł być zatem uwzględniony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na uznaniu tych przepisów za zgodne z art. 2, art. 18 oraz art. 71 Konstytucji RP, należy przypomnieć, że w art. 17c ust. 3 zostały określone okresy, przez które przysługuje świadczenie rodzicielskie, zaś w art. 17c ust. 4 określono datę, od której to świadczenie przysługuje. Przepis art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi natomiast, że prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 17c ust. 3, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że ustawowy termin na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego zawarty w art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z Konstytucją RP, gdyż narusza wartości konstytucyjne, w tym:

- prawo do ochrony i opieki nad rodziną ze strony państwa;

- prawo do ochrony osób słabszych ekonomicznie (w szczególności dzieci);

- prawo do zabezpieczenia małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa przed zagrożeniami dla ich normalnego funkcjonowania;

- prawo rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, do szczególnej pomocy ze strony władzy publicznej;

- zasadę demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości wobec prawa, wywodzone z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 oraz z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać, że w ocenianej skardze nie przedstawiono argumentacji dla uzasadnienia poglądu, że przywołane w niej przepisy Konstytucji wyłączają obowiązek dochowania przez zainteresowaną jednostkę określonych wymagań wynikających z przepisów ustawowych, w tym dochowania terminu złożenia wniosku, o którym mowa w art. 17c ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro w skardze kasacyjnej nie uzasadniono tego zarzutu, to jest nie wskazano, w jaki sposób i w jakim zakresie ustawowy termin na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego zawarty w art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 oraz z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do tego zarzutu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 193 Konstytucji RP, obligującego Sąd do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, w szczególności z art. 18, 71 i 72 Konstytucji RP, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Z przepisu tego wynika, że podjęcie postanowienia o wystąpieniu z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego pozostaje w gestii sądu. Z przepisu tego nie wynika więc jakiekolwiek uprawnienie strony (uczestnika postępowania) do skutecznego domagania się, aby sąd orzekający w sprawie skorzystał z tej kompetencji (wyroki NSA: z 12 października 2017 r., I OSK 3262/15; z 21 października 2022 r. I OSK 1325/19). Zarzut naruszenia art. 193 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie należy zatem uznać za niezasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny nie wystąpił z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 18, 71 i 72 Konstytucji RP uznając, że nie ma podstaw do twierdzenia, że wskazane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są niezgodne z przywołanymi przepisami Konstytucji RP.

Należy podkreślić, że przepis art. 2 Konstytucji RP zawiera niezwykle ważną dyrektywę w zakresie stanowienia i stosowania prawa, mającą złożony charakter. Zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP nie może być zatem uzasadniany wyłącznie poprzez ogólnikowe stwierdzenie, że określony przepis narusza zasady wynikające z art. 2 Konstytucji RP.

Przepis art. 18 Konstytucji RP wyraża zasadę ustrojową, która bardzo ogólnie definiuje ochronę takich m.in. wartości, jak macierzyństwo i rodzicielstwo. Przepis ten nie może być zatem wzorcem kontroli konstytucyjności przy ocenie kwestii konstytucyjnej zarysowanej w skardze kasacyjnej.

Przepis art. 71 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Wykładnia tego przepisu powinna uwzględniać normę zawartą w art. 71 ust. 2 Konstytucji RP, że matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa.

Przepis art. 71 ust. 2 Konstytucji RP jest bardziej szczegółowym rozwinięciem unormowania art. 18, precyzującym konkretny aspekt ochrony macierzyństwa, a mianowicie ochronę praw matki w szczególnych okolicznościach: przed i po urodzeniu przez nią dziecka. Przepis ten nie konkretyzuje form ani zakresu tej pomocy, a odsyła te ustalenia do ustawy (zob. wyroki TK z: 13 kwietnia 2011 r., SK 33/09 oraz 9 lipca 2012 r., P 59/11). Uznać należy, że ustawodawcy zwykłemu przysługuje daleko idąca swoboda konkretyzowania owej pomocy, zarówno gdy chodzi o wybór środków, jak i określenie zakresu poszczególnych świadczeń. Ponadto art. 71 ust. 2 ustawy zasadniczej wyraźnie nakłada na ustawodawcę obowiązek ukształtowania tego prawa, stanowiąc, że zakres pomocy udzielanej matce określa ustawa. Z tego względu to ustawodawca wyznacza ostateczną treść przysługującego ubezpieczonemu prawa podmiotowego. Barierą dla ustawodawcy jest zakaz naruszenia "istoty" omawianego prawa. Oznacza to, w szczególności, zakaz wprowadzenia rozwiązań, które nie przewidują jakiejkolwiek "szczególnej pomocy" dla uprawnionych matek (tych, które zapoznają nakaz preferencyjnego traktowania matek objętych zakresem art. 71 ust. 2), bądź które nadają przyznawanej pomocy "charakter iluzoryczny" (wyrok TK z 9 lipca 2012 r., w którym stwierdzono niezgodność m.in. z art. 71 ust. 2). Termin materialnoprawny na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego nie jest rozwiązaniem naruszającym "istotę" omawianego prawa.

Analiza przywołanych przepisów Konstytucji prowadzi zatem do wniosku o braku podstaw do twierdzenia, że art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych są niezgodne z przywołanymi przepisami Konstytucji RP. Nie ma zatem podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP co do zgodności art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w zakresie, w jakim przepisy te ustalają termin materialnoprawny na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego bez możliwości przywrócenia) z Konstytucją, w szczególności art. 18, 71 i 72 Konstytucji RP.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).