Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Starosta [...] na wniosek K. Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w W. (dalej "Spółka"), zarejestrował pojazd marki [...], o numerze nadwozia [...], wydając dowód rejestracyjny oraz tablice rejestracyjne.

Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r., Prokurator Rejonowy w W. (dalej "Prokurator", "skarżący"), złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprzeciw od opisanej wyżej ostatecznej decyzji Starosty podnosząc, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i żądając stwierdzenia jej nieważności.

W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator wskazał, że organ rejestrujący nie uzyskał wymaganego świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, błędnie uznając, że nie są wymagane.

W ocenie Prokuratora, nie budzi wątpliwości, że w stosunku do ciągnika rolniczego dokument taki był wymagany, gdyż pojazd ten był rejestrowany po raz pierwszy na terenie państwa członkowskiego UE, a został sprowadzony z terenu państwa niebędącego członkiem Unii. Nadto Prokurator powołał się na regulacje prawne dotyczące warunków wprowadzenia pojazdu do obrotu, w tym wymogi podlegania procedurze homologacji zawarte w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych (Dz. U, UE. L.2013.60.1 z dnia 2 marca 2013 r.- dalej "rozporządzenie nr 167/2013") wskazując, że przedmiotowy ciągnik rolniczy, jako pojazd nowy i dotychczas nierejestrowany na terenie Unii Europejskiej, został wyprodukowany poza jej granicami i importowany do Polski bez spełnienia wymagań obowiązujących w Unii w zakresie homologacji. Z uwagi na to nie powinien zostać zarejestrowany i dopuszczony do ruchu.

Po wszczęciu przez Kolegium, z urzędu, postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Spółka, w piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r., wniosła o wydanie orzeczenia odmawiającego stwierdzenia nieważności podnosząc, że pojazdu marki [...], będącego przedmiotem rejestracji, nie można zakwalifikować jako pojazdu nowego, ponieważ był on uprzednio objęty rejestracją na terenie [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało - w dniu [...] stycznia 2022 r., na podstawie art. 157 oraz art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.- dale "k.p.a.") oraz art. 72 w związku z art. 2 pkt 62 ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.p.r.d."), decyzję nr [...], w której stwierdziło brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...], z dnia [...] marca 2021 r.

W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, a więc chodzi o sytuację, gdy istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste zestawienie. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Organ wspierając się brzmieniem art. 72 ust. 1 i art. 72 ust. 2a i art. 73 ustawy podkreślił, że rejestracji ciągnika rolniczego dokonano na podstawie dokumentów wymaganych art. 72 ustawy, zaś ocena prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji w drodze decyzji z dnia [...] marca 2021 r., sprowadza się do przesądzenia, czy zgłoszony do rejestracji pojazd można uznać za pojazd nowy, który obowiązkowo podlega procedurze homologacji i wymaga w celu rejestracji potwierdzenia spełnienia wymagań technicznych odpowiednich dla tego typu pojazdu. Organ I instancji przyjął bowiem, że wszystkie dokumenty niezbędne do rejestracji pojazdu zostały złożone wraz z wnioskiem o rejestrację, uznając tym samym, że nie są wymagane do rejestracji dokumenty przewidziane w art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że - w ocenie organu - ciągnik rolniczy [...] nie jest pojazdem nowym, co jest spójne z literalnym brzmieniem art. 2 pkt 62 ustawy stanowiącym, że pojazd nowy to pojazd fabrycznie nowy, który nie był zarejestrowany. Organ wskazał, że definicja legalna pojazdu nowego jest zawarta również w art. 3 pkt 37 rozporządzenia nr 167/2013, według którego "nowy pojazd" oznacza pojazd, który nigdy wcześniej nie był rejestrowany ani dopuszczony. Pojęcie "rejestracja", w myśl art. 3 pkt 38 ww. rozporządzenia, oznacza administracyjne zezwolenie na dopuszczenie pojazdu, w tym do ruchu drogowego, obejmujące identyfikację pojazdu i nadanie mu numeru seryjnego znanego jako numer rejestracyjny, na stałe, czasowo lub na krótki okres, natomiast "dopuszczeniem", w myśl art. 3 pkt 40 rozporządzenia nr 167/2013, jest pierwsze wykorzystanie w Unii pojazdu, układu, komponentu, oddzielnego zespołu technicznego, części lub wyposażenia zgodnie z ich przeznaczeniem.

Zdaniem organu, porównanie treści definicji "pojazdu nowego" zawartych w ustawie oraz rozporządzeniu nr 167/2013 dowodzi, że nie są one tożsame. Przy czym ustawa nie definiuje pojęcia "rejestracji", ani "dopuszczenia", jak również nie wskazuje, że rejestracja może mieć miejsce jedynie na terenie Unii Europejskiej. Co więcej, z art. 72 ust. 2a ustawy wynika wyraźnie, że za pojazd zarejestrowany uważa się również pojazd sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii, jak w niniejszym przypadku, a fakt takiej rejestracji skutkuje w konsekwencji brakiem wymogu dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających spełnienie przez pojazd odpowiednich wymagań technicznych (świadectwa homologacji typu WE).

Z kolei w świetle przepisów rozporządzenia nr 167/2013 pojazdem nowym jest każdy pojazd sprowadzony spoza Unii, gdyż rejestracja jest zezwoleniem na dopuszczenie pojazdu, natomiast pojęcie "dopuszczenia" związane jest wyłącznie z terytorium Unii Europejskiej. Tak więc bez znaczenia dla przepisów rozporządzenia nr 167/2013 pozostaje okoliczność rejestracji pojazdu w kraju niebędącym państwem członkowskim Unii, gdyż fakt takiej rejestracji nie powoduje, że określony pojazd nie będzie uznany za nowy, a zatem że nie będzie podlegał odpowiednim procedurom nadzoru rynku. Kwestia uznania za pojazdy nowe ciągników z państwa trzeciego była także analizowana przez Europejski Trybunału Sprawiedliwości, który w swoim wyroku w sprawie C-513/15 stwierdził, że używany ciągnik z państwa trzeciego, który nie posiada homologacji typu WE i jest przeznaczony do użytku po raz pierwszy w Unii Europejskiej, jest "nowym pojazdem".

Mając powyższe na uwadze Kolegium wywiodło, że wykładnia dotycząca pojęcia "pojazdu nowego", dokonana w oparciu o przepisy krajowe regulujące m.in. rejestrację pojazdów oraz dokonana w oparciu o przepisy unijne prowadzi do odmiennych wniosków w przedmiocie podstaw do rejestracji pojazdu. Bazując wyłącznie na ustawie organ miał podstawy, aby zarejestrować ciąg rolniczy marki [...]. Uwzględniając jednak przepisy rozporządzenia nr 167/2013, które winno być stosowane wprost w państwach członkowskich Unii, zgodnie z zasadą bezpośredniego skutku prawa unijnego, organ winien uzależnić rejestrację ciągnika od przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie odpowiednich wymagań technicznych w zakresie homologacji, gdyż w rozumieniu art. 3 pkt 37 rozporządzenia nr 167/2013, przedmiotowy ciągnik jest nowym pojazdem, a więc jego rejestracja jest możliwa tylko w przypadku spełnienia wymagań rozporządzenia.

Z tych względów Kolegium przyjęło, że choć decyzja Starosty narusza przepisy prawa wspólnotowego, to nie narusza rażąco przepisów prawa, ani też nie została wydana bez podstawy prawnej, przez co nie zachodzi przesłanka stwierdzenia jej nieważności przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisów ustawy nie wykazuje bowiem, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Poza tym decyzja ta nie jest również obarczona żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., zatem nie można jej wyeliminować z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Prokurator wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na opisane wyżej rozstrzygnięcie Kolegium, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. artykułu 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 u.p.r.d. w zw. z art. 3 pkt 37 i art. 3 pkt 38 i art. 3 pkt 40 rozporządzenia nr 167/2013 w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez uznanie, iż decyzja wydana dnia [...] marca 2021 r. nie jest rażąco sprzeczna z obowiązującym prawem. W oparciu o ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...] marca 2021 r.

Według Prokuratora, stanowisko Kolegium zawarte w decyzji nie jest prawidłowe, gdyż nie uwzględnienia przepisów art. 87 i art. 91 Konstytucji, które zobowiązują do stosowania bezpośrednio z pierwszeństwem w przypadku kolizji z ustawami - w rozpatrywanym przypadku - rozporządzenia nr 167/2013. Akt ten tworzy spójny system homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych na terenie całej Unii, a niestosowanie się organów rejestrujących pojazdy tej kategorii na terenie krajów członkowskich Unii do wymogów rozporządzenia nr 167/2013 zaburza ww. system.

W ocenie skarżącego, organ nie dokonał żadnej wykładni prawa, lecz zastosował przepisy ustawy, które jako sprzeczne z ww. rozporządzeniem, nie mogą być stosowane. Niewątpliwe zarejestrowany ciągnik rolniczy powinien być uznany za "pojazd nowy" zgodnie z definicją wynikającą z art. 3 pkt 37 w zw. z art. 3 pkt 38 w zw. z art. 3 pkt 40 rozporządzenia nr 167/2013, gdyż nie był wcześniej rejestrowany, ani dopuszczony na terenie krajów członkowskich UE.

Skutkiem decyzji Starosty doszło do rejestracji pojazdu, który nie spełnia wymogów technicznych i nie posiada wymaganego świadectwa homologacji, a więc konsekwencją złamania ww. zakazów jest wynikający z art. 70g ust. 2 ustawy obowiązek wycofania pojazdu z obiegu na własny koszt przez podmiot, który wprowadził go do obrotu. Poza tym rejestracja, pomimo wskazanych wad, dyskryminuje innych uczestników rynku, którzy respektując obowiązujące wymogi techniczne ponoszą niewspółmiernie wyższe koszty w celu zapewnienia zgodności stanu technicznego ciągników rolniczych. Z tych też powodów przyjąć należy, że doszło do rażącego naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę organ zwrócił się z wnioskiem o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zarówno skarżący Prokurator jak i Spółka, będącą uczestnikiem postępowania, nie zażądali przeprowadzenia rozprawy. Przy czym Spółka w piśmie z dnia 20 czerwca 2022 r. wniosła o nieuwzględnienie skargi wskazując, że decyzja Starosty nie narusza rażąco prawa, skoro sam proces, jaki poprzedzał wydanie decyzji rejestrującej wymagał złożonego zestawienia norm przepisów prawa krajowego, na co zwróciło uwagę Kolegium.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się zasadna, bowiem dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji, przeprowadzona na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten narusza prawo w stopniu nakazującym usunięcie go z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja SKO w K., którą organ ten odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty [...], w przedmiocie rejestracji ciągnika rolniczego m-ki [...]

Organ, po dokonaniu analizy przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia nr 167/2013 uznał, że Starosta [...] rejestrując pojazd bez homologacji naruszył przepisy, jednak nie było to naruszenie rażące, a w konsekwencji brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu.

Na wstępie rozważań należy się w pełni zgodzić z wywodami Kolegium, dotyczącym wykładni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ klarownie i czytelnie wyłożył bowiem co należy rozumieć pod pojęciem rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w treści tego przepisu. Takie pojmowanie rażącego naruszenia prawa, o jakim jest mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, stąd nie ma potrzeby ponownego dokonywania jego wykładni.

Rzeczą Kolegium, w związku z wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...], w przedmiocie rejestracji pojazdu było więc ustalenie, czy organ ten przeprowadził procedurę rejestracji pojazdu w zgodzie z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie z art. 72 ust. 2 przywołanej ustawy rejestracji dokonuje się na podstawie:

1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;

2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;

3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane;

4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;

5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;

6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;

6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu

potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo

zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy, pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e), samochód ciężarowy (kategoria homologacyjna N1), podrodzaj "furgon", "furgon/podest", "ciężarowo-osobowy", "terenowy", "wielozadaniowy" lub "van" lub samochód specjalny (kategoria homologacyjna Ml i N1), został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy.

Decyzja o rejestracji pojazdu ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku złożenia przez wnioskodawcę wszystkich wymaganych w treści przytoczonego przepisu dokumentów, organ nie może odmówić rejestracji, a brak któregokolwiek dokumentu winien skutkować odmową rejestracji pojazdu. Rola właściwego organu w procesie rejestracji pojazdu sprowadza się zatem do sprawdzenia, czy wszystkie wymagane dokumenty zostały złożone, a w przypadku, gdy wniosek zawiera braki formalne, wezwania wnioskodawcy do jego uzupełninia, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.

Z kolei Kolegium, badając czy doszło do rażącego naruszenia prawa winno ustalić, czy Starosta, dokonując rejestracji pojazdu posiadał wszystkie wymagane przepisami dokumenty.

Na gruncie badanej sprawy kwestią sporną pozostaje, czy wymagane było przedłożenie przez rejestrującego ciągnik rolniczy [...] dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 u.p.r.d. Jak wynika ze wskazanego przepisu, dokumenty te należy załączyć do wniosku, jeżeli są wymagane. O tym, w jakich sytuacjach należy żądać ich przedłożenia decydują przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W art. 72 ust. 2 pkt 1 tej ustawy przewidziano, że wymagania, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 nie dotyczą pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem jedynym kryterium, które zwalnia organ od obowiązku żądania przedłożenia tych dokumentów jest okoliczność uprzedniej rejestracji pojazdu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W każdym innym wypadku, dokonujący rejestracji obowiązany jest dokumenty te przedłożyć.

W niniejszej sprawie organ regulacji tej nie dostrzegł, koncentrując swoje rozważania w głównej mierze na tym, czy ciągnik [...] podlegał obowiązkowi homologacji, a także, czy należałoby go uznać za "pojazd nowy", która to okoliczność pozostaje bez znaczenia. Ustawodawca nie uzależnił bowiem obowiązku przedłożenia homologacji pojazdu od tego, czy jest to pojazd nowy, ale od tego, czy był on już zarejestrowany i to nie na terenie UE, ale na terytorium RP.

Nie ma więc w świetle art. 72 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. znaczenia, że ciągnik został zarejestrowany na terenie [...], która to okoliczność wynika z akt sprawy i jest bezsporna. W przypadku rejestracji tego pojazdu na terytorium RP podlega on takim samym rygorom jak pojazd, który jest tu rejestrowany po raz pierwszy.

Przepisy, o których mowa stanowią jasną i czytelną regulację, która nie wymaga wykładni. Zestawienie art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 72 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. prowadzi do logicznego i prostego wniosku, kiedy należy żądać homologacji przy rejestracji pojazdu.

Zatem naruszenie tych przepisów, należałoby w ocenie Sądu postrzegać jako noszące znamiona rażącego naruszenia prawa, czego organ nie zauważył, za przedmiot swoich rozważań przyjmując przepisy regulujące proces homologacji i próbując ustalić, czy rejestrowany pojazd podlegał obowiązkowi homologacji w ogóle, która to okoliczność nie była przedmiotem niniejszego postępowania.

Z powyższych względów, uznając, ze zaskarżona decyzja narusza prawo, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o jej uchyleniu.