Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2018r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu wniosku E.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego samego organu z [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z [...], orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy własną decyzję z [...].

W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z [...] Wójt Gminy orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w obrębie Ł. stanowiącej działkę nr [...], z nieruchomością oznaczoną nr ewidencyjnym działki [...], której współwłaścicielką jest E.P., zgodnie z protokołem granicznym i szkicem z 10 lutego 2016 r., wykonanym przez uprawnionego geodetę, według granicy przebiegającej w linii prostej od strony zachodniej nr punktu granicznego 5 - 1758, od strony wschodniej nr punktu granicznego 5 - 15873.

Po rozpatrzeniu wniosku E.P. z 2 sierpnia 2017 r. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] odmówiło stwierdzenia jej nieważności.

Rozpoznając wniosek E.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium podkreśliło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym. W postępowaniu tym ustala się jedynie, czy decyzja administracyjna została dotknięta jedną z wyliczonych w art. 156 § 1 kpa ciężkich, kwalifikowanych wad. Natomiast przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną.

Kolegium stwierdziło, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zarzuca decyzji z [...], naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 10 § 1, art. 77 § 1, art.80 i 107 § 1 kpa, poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności skali i zakresu uchybień popełnionych w toku postępowania rozgraniczeniowego zakończonego będącą przedmiotem sprawy decyzją rozgraniczeniową. Skarżąca upatruje rażącego naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 10, art. 7, art. 77 § 1 i 80 kpa w braku możliwości wypowiedzenia się przez nią, co do przeprowadzonych dowodów, niebraniu udziału w postępowaniu. SKO podkreśliło, że zasadnie poprzedni skład Kolegium badając sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wskazał, że zarzucane organowi I instancji uchybienia zaistniałe w trakcie prowadzonego postępowania, mogą stanowić przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), a nie do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowany jest bowiem jednolity pogląd, że zarzut pozbawienia udziału w postępowaniu administracyjnym może być rozpoznawany wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania, tj. przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Okoliczności natomiast uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji.

Kolegium podało, że wznowienie postępowania administracyjnego służy do usunięcia skutków wad procesowych, w tym wady polegającej na tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), zaś postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji służy usunięciu wad samej decyzji. Nie jest dopuszczalne, aby podstawą stwierdzenia nieważności decyzji uczynić wadę będącą podstawą wznowienia postępowania (por. uzasadnienie wyroku NSA z 7.02.2017 r., sygn. akt I OSK 1740/15; wyroku NSA z 3 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 120/08; wyroku WSA w Warszawie z 4.02.2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2385/14.).

Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ I instancji przepisów stanowiące podstawę do wznowienia postępowania. Prawidłowo także Kolegium uznało, że decyzja z [...] nie jest obarczona inną wadą określoną w art. 156 §1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym wójt (burmistrz, prezydent miasta), wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Została ona podjęta wobec faktu, że geodeta uprawniony na podstawie danych geodezyjnych z operatu scaleniowego obr. nr 5 Ł. ustalił przebieg granic pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr ewid. [...] i [...]. Sporządzona przez geodetę dokumentacja techniczna z rozgraniczenia została włączona do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 13 maja 2016 r. Tym samym organ I instancji uprawniony był do podjęcia decyzji o rozgraniczeniu.

Zasadnie zatem Kolegium decyzją z [...] uznało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...].

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, E.P. zarzuciła naruszenie: art. 6, 7, 10, 77 § 1 oraz art. 80 kpa, polegające na dokonaniu niepełnych i wadliwych ustaleń faktycznych, poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważań wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszeniu zasady prawdy obiektywnej i zasady swobodnej oceny dowodów; art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z [...], pomimo jej wydania z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że decyzja wydana przez Wójta Gminy Ł. dotycząca rozgraniczenia została przesłana na nieprawidłowy adres w Ł., podczas gdy jej właściwym adresem jest [...]. Gmina Ł. doskonale znała ten adres, gdyż na niego przesyłała m.in. decyzję o podatku rolnym.

Autorka skargi także podniosła, że brak możliwości wypowiedzenia się przez jedną ze stron postępowania, co do przeprowadzonych dowodów powinno być kwalifikowane jako rażące naruszenie art. 10 kpa i tym samym skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. W niniejszej sprawie miała miejsce taka sytuacja, gdyż nie posiadając żadnych informacji o toczącym się postępowaniu rozgraniczeniowym, nie była ona obecna przy dokonywaniu pomiarów przez geodetę ani nie miała możliwości złożenia żadnego wniosku dowodowego, czego następstwem było rażące naruszenie przepisów prawa, co powinno skutkować uznaniem decyzji rozgraniczeniowej za nieważną.

Ponadto, zdaniem skarżącej, organ dopuścił się szeregu innych uchybień stanowiących rażące naruszenie prawa, gdyż skarżąca nie brała udziału w postępowaniu na skutek wadliwie wykonanego doręczenia wezwania na niewłaściwy adres i nie mogła podejmować czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz tym samym zmierzających do zaskarżenia przedmiotowej decyzji. Nadto, w związku z tym, że nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji, organ naruszył art. 80 kpa, tj. nie dokonał oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, gdyż skarżąca nie wypowiedziała się w tym zakresie. Wreszcie organ nie wezwał stron do końcowego zapoznania się z materiałem dowodowym, czym uchybił procedurze, która miała istotny wpływ na wynik postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuj na uwzględnienie.

Analizując jej treść zauważyć należy, że zawarte w niej zarzuty naruszenia art. 6, 7, 10, 77 § 1 oraz art. 80 kpa faktycznie skierowane są pod adresem postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy Ł. o rozgraniczeniu. Prowadząc bowiem postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, SKO zawiadomiło wszystkie strony, w tym skarżącą, o jego wszczęciu, jak również, stosownie do art. 10 § 1 kpa, o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz składania dodatkowych pisemnych wyjaśnień i wniosków. Skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała. Co prawda ponownie rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu Kolegium już nie wysyłało do stron pouczenia stosownie do art. 10 § 1 kpa, jednakże E.P. nie wskazała w skardze na żadne dowody czy też wnioski, jakie chciała złożyć do SKO przed ponownym rozpoznaniem przez ten organ sprawy. Dlatego też nawet, jeśli uznać, że ten organ naruszył art. 10 § 1 kpa, to nie mogło mieć to żadnego wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza, że ponownie rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności organ ten nie uzupełniał materiału dowodowego.

Niniejsza sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej. Postępowanie w takiej sprawie jest prowadzone w trybie nadzwyczajnym. Jego celem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy (w tym wypadku o rozgraniczenie), a jedynie ustalenie, czy zachodzi któraś z przesłanek nieważności wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Za utrwalone uznać należy stanowisko, że powyższy przepis może dotyczyć także rażącego naruszenia przepisów proceduralnych.

E.P. zarzuca, że decyzja rozgraniczająca jej nieruchomość została wydana z rażącym naruszeniem przepisów procesowych, w związku z czym zachodzi jej zdaniem przesłanka o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Rażącego naruszenia przepisów proceduralnych skarżąca upatruje w tym, że decyzja Wójta Gminy została wysłana na niewłaściwy adres, podczas gdy adres właściwy, jej zdaniem, był organowi znany oraz, że organ (jak należy domniemywać chodzi o Wójta Gminy Ł.) nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, przez to zaś, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją rozgraniczającą i w związku z tym nie wypowiedziała się w tym zakresie, organ naruszył art. 80 kpa, gdyż nie dokonał oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Reasumując, zdaniem skarżącej, fakt niebrania przez nią udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym spowodował to, że organ nie zebrał całego materiału dowodowego, a co za tym idzie go nie ocenił.

Jak wynika z akt sprawy, w szczególności pisma Wójta Gminy Ł. z 8 marca 2017 r., skarżąca o czynnościach w postępowaniu rozgraniczeniowym była zawiadamiana na adres figurujący w ewidencji ludności oraz ewidencji gruntów i na ten adres została wysłana do niej decyzja, której nie odebrała. E.P. jest jednym z dwóch współwłaścicieli działki nr [...]. Drugim współwłaścicielem jest A. S., który brał udział w czynnościach prowadzonych przez geodetę i któremu decyzja o rozgraniczeniu została doręczona.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że faktycznie podnoszone przez skarżącą w stosunku do decyzji Wójta Gminy Ł. zarzuty sprowadzają się do tego, że została ona przez ten organ pozbawiona udziału w sprawie. Taki zaś zarzut może być rozpoznawany wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania, tj. przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, iż okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym powoduje zaistnienie podstawy wznowienia postępowania i nie może być jednocześnie uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Przyjęcie odmiennego poglądu mogłoby prowadzić między innymi do prób obejścia ustalonego w art. 148 kpa terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 2001 r. o sygn. akt I SA 343/01, publ. LEX 55741, z dnia 5 marca 1998 r. o sygn. akt IV SA 988/97, publ. LEX 45673, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. I OSK 120/08 dostępny w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych).

W tym miejscu zauważyć należy, że ponieważ najpóźniej 6 marca 2017 r. skarżąca wiedziała o wydaniu decyzji o rozgraniczeniu (tego bowiem dnia wystąpiło do Wójta Gminy Ł. o jej przesłanie), a z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpiła w sierpniu 2017 r. i we wniosku tym wprost wskazywała, że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, prawidłowo organ w tym trybie prowadził postępowanie.

Ponieważ brak udziału skarżącej w postępowaniu rozgraniczeniowym nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, zaś w świetle akt sprawy za prawidłowe uznać należy stanowisko SKO, że nie występują inne przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa, skargę, jako niezasadną, należało oddalić, o czym Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).